11
24 września 2021

Beta-glukan – czym jest i jak działa?

Beta-glukan z pewnością można zaliczyć do żywności funkcjonalnej, wywierającej korzystny wpływ na zdrowie. Spotkać go można również w aptekach w formie suplementów diety. Wykazuje szereg działań prozdrowotnych – między innymi wzmacnia odporność i obniża poziom cholesterolu.  

Czym jest beta-glukan? 

Beta-glukan należy do polisacharydów, czyli węglowodanów. Jest on zaliczany do frakcji błonnika pokarmowego. Beta-glukany różnią się budową chemiczną w zależności od pochodzenia. Z chemicznego punktu widzenia są to związki zbudowane z cząsteczek D-glukozy połączonych wiązaniami beta-glikozydowymi. 

Do głównych źródeł beta-glukanu można zaliczyć zboża (zwłaszcza owies oraz jęczmień), drożdże, grzyby oraz algi. Zawartość beta-glukanu w produktach spożywczych jest zróżnicowana i przedstawia się następująco: 

  • grzyby Shitake (ok. 220 mg / 100 g suchej masy), 
  • grzyby z rodzaju boczniaków (ok. 414 mg / 100 g części jadalnych), 
  • jęczmień (ok. 2-20 mg / 100 g suchej masy), 
  • owies (ok. 3-8 mg / 100 g suchej masy), 
  • otręby owsiane (ok. 5,5 mg / 100 g suchej masy), 
  • żyto (ok. 1,3-2,7 mg / 100 g suchej masy), 
  • sorgo (ok. 1,1-6,2mg / 100 g suchej masy), 
  • kukurydza (ok. 0,8-1,7 mg /100 g suchej masy), 
  • pszenica (ok. 0,5-1 mg / 100 g suchej masy), 
  • pszenżyto (ok. 0,3-1,2 mg / 100 g suchej masy), 
  • ryż (ok. 0,13 mg / 100 g suchej masy). 

Beta-glukan można również spotkać w aptekach w postaci suplementów diety w formie kapsułek i syropów. Jest on popularnym środkiem wspomagającym odporność organizmu, zwłaszcza u dzieci. 

Jak działa beta-glukan? 

Obniża stężenie cholesterolu 

Beta-glukan wykazuje działanie hipocholesterolemiczne – przyczynia się do obniżenia stężenia cholesterolu we krwi, najprawdopodobniej poprzez tworzenie lepkiej warstwy na powierzchni chłonnej jelita, co osłabia wchłanianie cholesterolu pokarmowego. Beta-glukan posiada również zdolność do wiązania kwasów żółciowych.  

Działa przeciwcukrzycowo 

Beta-glukan, tworząc kleisty roztwór w przewodzie pokarmowym powoduje, że składniki pokarmowe, w tym glukoza, są wchłaniane stopniowo, co zapobiega gwałtownym wzrostom cukru we krwi. Spożycie beta-glukanu jest zatem istotne u osób chorujących na cukrzycę.  

Wzmacnia odporność organizmu 

Beta-glukan wpływa również stymulująco na układ odpornościowy poprzez aktywację makrofagów, limfocytów T oraz układu dopełniacza. Często jest obecny w preparatach mających na celu wzmocnić odporność organizmu.  

Pomaga w kontroli masy ciała 

Spożywanie beta-glukanu może również być pomocne w przypadku osób odchudzających się. Jak donoszą badania, powoduje on większe uczucie sytości poposiłkowej, uzyskane nie tylko właściwościami fizykochemicznymi – wysoką lepkością w przewodzie pokarmowym, ale także wpływem na poziom cholecystokininy, hormonu hamującego uczucie głodu.  

Reguluje pracę jelit 

Beta-glukan działa również korzystnie na pracę przewodu pokarmowego, regulując perystaltykę jelit. Przyczynia się on do wzrostu masy stolca, zwiększenia ruchów jelit, przez co zwiększa częstotliwość defekacji. Warto zaznaczyć, że zbyt duża ilość tego składnika może być przyczyną biegunek i innych zaburzeń w obrębie przewodu pokarmowego, takich jak wzdęcia, odbijanie czy dyskomfort.  

Wspiera rozwój mikroflory jelitowej 

Ze względu na działanie prebiotyczne, beta-glukan ma wpływ na rozwój mikroflory jelitowej.  

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) w 2002 roku wydała oświadczenie mówiące, że spożycie 3 g beta-glukanu na dobę w połączeniu z 30-35 g błonnika pokarmowego przynosi efekty żywieniowe oraz zapewnia wzrost aktywności układu odpornościowego organizmu. 

Ilość taką uznaje się za minimalną dla uzyskania prozdrowotnego działania beta-glukanu na organizm człowieka. Odpowiadają jej: 2/3 filiżanki płatków owsianych, 1/3 filiżanki otrąb pszennych, 1/2 filiżanki kaszy owsianej.

Przeczytaj również:
Kasza gryczana – dlaczego warto włączyć ją do diety?

Źródła: 

  • Krupińska P., Zegan M., β-glukan – wybrane korzyści zdrowotne ze szczególnym uwzględnieniem jego wpływu na gospodarkę lipidową, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVI, 2013, 2, str. 162-170. 
  • Kopiasz Ł., Właściwości prozdrowotne i mechanizmy działania beta-glukanów zbożowych, KOSMOS Vol. 68, 2, 259-268, 2019. 
  • Perczyńska A., Marciniak-Łukasiak K., Żbikowska A., Rola beta-glukanu w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym, KOSMOS Vol. 66, 3, 379-388, 2017. 
  • Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, 2007. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
28 września 2021 mgr Ewelina Pietrzak
09 września 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
08 września 2021 Agata Kleszcz
08 września 2021 mgr Mateusz Durbas
07 września 2021 mgr Mateusz Durbas
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)