6
02 lipca 2021

Czym jest burza cytokinowa w przebiegu choroby COVID-19?

Burza cytokinowa to bardzo niebezpieczne zjawisko, w którym nadmierna reakcja układu immunologicznego na patogen powoduje szereg niepożądanych następstw. Zjawisko to może okazać się najgroźniejszym elementem infekcji SARS-CoV-2, szczególnie u osób starszych. 

Burza cytokinowa gorsza od samego wirusa? 

Burza cytokinowa, czyli zjawisko nadmiernej reakcji organizmu na patogen, może okazać się gorsze w skutkach niż sama infekcja SARS-CoV-2. Omawiane zjawisko bardzo często dotyka chorych na COVID-19. Zmagający się z infekcją organizm produkuje bardzo duże ilości cytokin, co może prowadzić do poważnych następstw. Możemy zatem mówić o nadreaktywności układu odpornościowego organizmu

Silna odpowiedź organizmu na patogen jest pożądana, lecz warunkiem korzystnego efektu jest samoistne wyciszenie układu odpornościowego zaraz po zwalczeniu patogenu. Nie dzieje się tak zawsze. Szczególnie w infekcjach SARS-CoV-2 obserwujemy bardzo dużą liczbę przypadków wystąpienia burzy cytokinowej, która swoim gwałtownym przebiegiem może spowodować wiele szkód w organizmie. Do tej pory nie jest w pełni jasne, dlaczego organizm niejako niszczy sam siebie, stwarzając tak ogromne pobudzenie układu odpornościowego.  

Przeczytaj również:
Cytokiny – czym są i jaką odgrywają rolę w organizmie?

Pozorne wyzdrowienie w COVID-19? 

Bardzo częstym zjawiskiem jest pozorne wyzdrowienie. Pacjenci po pierwszych kilku dniach objawów infekcji koronawirusa zaczynają się czuć coraz lepiej. Nierzadko gwałtowna poprawa występuje nagle. Ucieszonego pacjenta po kilku dniach względnie dobrego samopoczucia dotyka nagłe pogorszenie zdrowia, które zwykle jest bardzo silne. Od początku pandemii obserwujemy bardzo dużo przypadków hospitalizacji, których winowajcą jest właśnie nagła nadreaktywność układu odpornościowego.  

Jak powstaje burza cytokinowa? 

Burza cytokinowa to gwałtowny wyrzut cytokin przez układ odpornościowy. Cytokiny potrafią pobudzać inne komórki układu do określonych reakcji. Skutkiem wyrzutu cytokin jest stan zapalny, który może rozwinąć się na tyle silnie, iż prowadzi do śmierci. Zapalenie płuc w przebiegu choroby COVID-19 jest najczęściej spowodowane stanem zapalnym, powstałym na skutek silnej i nadmiernej reakcji immunologicznej. Innymi groźnymi skutkami burzy cytokinowej może być nadciśnienie tętnicze, uszkodzenia płuc oraz innych narządów

Czy burza cytokinowa dotyczy każdego chorego? 

Z obserwacji chorych podczas trwającej pandemii możemy wysnuć wniosek, iż koronawirus ma wiele twarzy – część pacjentów przechodzi go niemal bezobjawowo, inni natomiast umierają. To właśnie wystąpienie (lub brak) burzy cytokinowej w dużym stopniu determinuje przebieg choroby oraz ryzyko śmierci.  

Dzieci oraz młodzi ludzie, u których układ odpornościowy nie jest w pełni rozwinięty, to osoby przechodzące infekcje koronawirusem najczęściej bezobjawowo. Wytwarzają niższe ilości cytokin. Jednakże u osób starszych nie ma twardej reguły, czy burza cytokinowa wystąpi. Obserwujemy zarówno bardzo silne przypadki prowadzące do śmierci, jak i osoby, które nie zostały dotknięte tym zjawiskiem.  

Najcięższe przypadki burzy cytokinowej dotyczą zwykle osób starszych, u których zachodzą patologiczne zmiany układu odpornościowego. Obserwujemy występowanie zapalenia związanego z wiekiem. Organizm niedotknięty żadną infekcją produkuje nadmierne ilości cytokin prozapalnych. Gdy dojdzie do infekcji, pojawia się dodatkowy wyrzut cytokin, który swoją siłą powoduje ogromne zniszczenia w całym ciele człowieka. Ten mechanizm tłumaczy wysoką śmiertelność choroby w grupie ludzi starszych. Ponadto opisana sytuacja może wystąpić także u młodszych osób dotkniętych chorobami takimi jak:  

  • miażdżyca, 
  • cukrzyca, 
  • otyłość. 

Choroby te charakteryzują się wysokim ryzykiem wystąpienia burzy cytokinowej. W przypadku osób otyłych tkanka tłuszczowa produkuje bardzo duże ilości cytokin prozapalnych. Dlatego też takie osoby zwykle ciężej przechodzą chorobę COVID-19. Występuje u nich również znacznie wyższe ryzyko zgonu. 

Jak leczyć objawy burzy cytokinowej w przebiegu COVID-19? 

Najczęściej stosowaną grupą leków, mającą za zadanie wyciszyć nadmierną odpowiedź układu immunologicznego, są kortykosteroidy. Leki te działają przeciwzapalnie oraz immunosupresyjnie. Wyciszają układ odpornościowy, by jego reakcja nie zagrażała życiu.  

Obecnie trwają także liczne prace nad nowymi innowacyjnymi terapiami. Jedną z nich jest próba wykorzystania adenozyny – substancji przeciwzapalnej produkowanej przez organizm. Adenozyna ma bardzo silne działanie i nie mogłaby być używana jako lek stosowany ogólnie. Dlatego też naukowcy opracowali adenozynę w postaci nanocząstek, które podawane są miejscowo do tkanek objętych stanem zapalnym. Taka terapia pozwala na skuteczne ograniczenie stanu zapalnego i potencjalnie może poprawić rokowanie pacjentów najsilniej dotkniętych chorobą. Skuteczność nanocząstek będzie tematem dalszych badań naukowców.

Źródła: 

  • Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W. Immunologia. Wydawnictwo Naukowe PWN 2002, Warszawa 
  • Kostowski W., Farmakologia – podstawy farmakoterapii, podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy, Warszawa 2001 
  • Zejc A., Chemia Leków – Podręcznik dla studentów farmacji i farmaceutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL,  Warszawa 2008. 
  • Janiec W., Kompendium Farmakologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. Maria pisze:

    Córka miała kowiti przeszła bardzo cieszko do dzisotcxowa skutki tej choroby 2 raz miała łagodny ja koło niej chodziłam dawałam jescrobilam cherbate ponad miesiąc była w stanie cieszkimmusiala spac na siedząco a i tak cieszko latała oddech myśmy z mężem się nie zarazili dlaczego a mąż jest na serce chory na nadciśnienie i po 3 udarach ani mąż ani ja żeśmy się niezarazili tylko miałam lęka grypę i to wszystko ale do niej chciałam zawołać pogotowie to co z nią się działo to przerażenie

    1. Maria pisze:

      Przynajmniej przeczytaj, to co napiszesz, zanim opublikujesz i stosuj przecinki. Możesz również spróbować zaufać słownikowi, który za Ciebie poprawi błędy ortograficzne. Wtedy zostaniesz zrozumiana.

Czytaj także
21 września 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
15 września 2021 mgr farm. Joanna Dąbska-Zylka
08 września 2021 mgr farm. Natika Karolak
07 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)