2
20 września 2021

Glukoza – normy i konsekwencje przekroczenia stężenia

Glukoza jest najważniejszym cukrem, ponieważ większość węglowodanów wchłania się do krwiobiegu właśnie w tej postaci. Z glukozy mogą powstawać inne cukry (glikogen, ryboza lub galaktoza), jest ona też ważnym źródłem energii w tkankach oraz dla rozwoju płodu. Jakie są normy i konsekwencje nieprawidłowego stężenia glukozy we krwi?

Normy poziomu glukozy 

Obecnie poziom glukozy we krwi mierzy się na podstawie jej stężenia w osoczu krwi żylnej. Glikemię na czczo powinno się oznaczać 8-14 godzin od ostatniego posiłku. 

  • Ciężka hipoglikemia – 20-30 mg/dl, 
  • Umiarkowana hipoglikemia – 30-50 mg/dl, 
  • Lekka hipoglikemia – 50-70 mg/dl, 
  • Prawidłowa glikemia na czczo – 70-99 mg/dl, 
  • Nieprawidłowa glikemia na czczo – 100-125 mg/dl, 
  • Cukrzyca (poziom glikemii potwierdzony dwukrotnie) – powyżej 126 mg/dl. 

Poziom glikemii można zmierzyć także za pomocą doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT): 

  • Prawidłowa tolerancja glukozy – poniżej 140 mg/dl, 
  • Nieprawidłowa tolerancja glukozy – 140-199 mg/dl, 
  • Cukrzyca – powyżej 200 mg/dl. 

Docelowe wartości glikemii u kobiet w ciąży: 

  • Glikemia na czczo i przed posiłkiem – 60-90 mg/dl, 
  • Maksymalne stężenie glukozy w 1 h po posiłku – poniżej 120 mg/dl, 
  • Między godziną 2:00 a 4:00 – powyżej 60 mg/dl. 

Jednym z zagrożeń, które niesie za sobą cukrzyca ciążowa jest hipoglikemia dziecka zarówno w życiu płodowym, jak i po urodzeniu dziecka. 

Hipoglikemia jest stosunkowo częstym powikłaniem u noworodków, a jej nasilenie występuje między 1. a 3. godziną życia i utrzymuje się przez 48 godzin. 

  • Prawidłowe stężenie glukozy we krwi włośniczkowej – 45 mg/dl, 
  • Lekka hipoglikemia – 39,6–43,2 mg/dl, 
  • Umiarkowana hipoglikemia – 28,8–37,8 mg/dl, 
  • Ciężka hipoglikemia – 28,8 mg/dl. 

Wskazane jest utrzymywanie glikemii na poziomie 60-150 mg/dl. Po okresie noworodkowym monitorowanie glikemii u dzieci kobiet chorych na cukrzycę nie jest wymagane, natomiast należy pamiętać, że ryzyko zachorowania takiego dziecka na cukrzycę wzrasta 3-krotnie. 

Kto powinien monitorować poziom glukozy we krwi? 

Poziom cukru powinny monitorować przede wszystkim osoby chorujące na cukrzycę, gdyż występuje u nich wysokie ryzyko zarówno hiperglikemii, jak i hipoglikemii. Badania glukozy należy przeprowadzać raz na 3 lata u wszystkich osób powyżej 45. roku życia, gdyż w tej grupie występuje większe prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy. 

W grupie ryzyka, które powinny wykonywać badania poziomu glukozy we krwi raz w roku, gdyż są narażone na cukrzycę są osoby: 

  • z nadwagą lub otyłością, 
  • z cukrzycą występującą w wywiadzie rodzinnym, 
  • z przebytą cukrzycą ciążową, 
  • mało aktywne fizycznie, 
  • które urodziły dziecko o masie ciała > 4 kg, 
  • z nadciśnieniem tętniczym, 
  • z zespołem policystycznych jajników, 
  • z dyslipidemią. 

Jakie są konsekwencje hiperglikemii? 

Hiperglikemia, a więc wysoki poziom glukozy we krwi, może prowadzić do niebezpiecznych schorzeń. 

Kwasica ketonowa  

Stan, w którym organizm pobiera energię z rozpadu tłuszczów zamiast z glukozy. Ciała ketonowe są zagrożeniem, gdyż posiadają odczyn kwaśny i wywołują kwasicę metaboliczną. Kwasica metaboliczna jest stanem zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, która zaburza prawidłowe funkcjonowanie narządów, prowadząc do śmierci.  

Zespół hiperglikemiczno-hipermolalny  

Jest zaburzeniem metabolicznym przebiegającym wraz ze znacznym odwodnieniem. Diagnozowany zazwyczaj u osób starszych chorych na cukrzycę typu 2. 

Kwasica mleczanowa  

Stan nadmiernego gromadzenia się kwasu mlekowego w organizmie. Jest niebezpieczna, gdyż wiąże się z dużym ryzykiem śmierci. Kwasica mleczanowa może pojawić się w wyniku nieprawidłowego stosowania metforminy, zwłaszcza gdy u pacjenta występują dodatkowe schorzenia takie jak: niewydolność serca, niewydolność nerek, sepsa, zatrucie alkoholowe lub miażdżyca. 

Retinopatia  

Powikłanie, które powoduje uszkodzenie naczyń krwionośnych w siatkówce oka. Wysokie stężenie glukozy we krwi wraz z towarzyszącym podwyższonym ciśnieniem tętniczym może powodować zwiększenie przepływu krwi, co skutkuje pogrubieniem błony gałki ocznej. Retinopatia może prowadzić do utraty wzroku. 

Nefropatia  

Uszkodzenie nerek spowodowane utrzymującym się wysokim stężeniem glukozy we krwi wraz z towarzyszącym podwyższonym ciśnieniem tętniczym. Wysoki poziom glukozy we krwi powoduje nagromadzenie się w kłębuszkach nerkowych substancji, które zaburzają ich prawidłowe funkcjonowanie i prowadzą do powstania stanów zapalnych. Nieleczona nefropatia prowadzi do niewydolności nerek. 

Neuropatia  

Podwyższone stężenie glukozy we krwi powoduje zaburzenie budowy i funkcji włókien nerwowych, co wpływa na zaburzenia przewodzenia impulsów nerwowych. 

Pierwsza pomoc w przypadku dużej hiperglikemii to insulina. Należy ją podać dożylnie lub podskórnie. Bardzo ważne jest dobre nawodnienie chorego. 

Jakie są konsekwencje hipoglikemii? 

Hipoglikemia oznacza niski poziom glukozy we krwi, poniżej 70 mg/dl i może prowadzić do wystąpienia:

  • drgawek,
  • śpiączki,
  • utraty przytomności,
  • zaburzeń krążeniowo-oddechowych,
  • śmierci.  

Pierwszą pomocą w przypadku ciężkiej hipoglikemii jest glukoza – można ją przyjąć w postaci np. czekoladki, szklanki soku lub słodzonej herbaty.

Przeczytaj również:
Cukrzyca – w jaki sposób się ją leczy?

Źródła: 

  • Hatfield L. i wsp., Caring for the infant of a diabetic mother. MCN Am J Matern Child Nurs, 2011; 36: 10-16. 
  • Chobot A. i wsp., Glucose homeostasis from foetus through childhood. DDK/ECD, 2011; 11: 29-38. 
  • Otto-Buczkowska E., Hipoglikemia poinsulinowa – obraz kliniczny, mechanizmy kontrregulacji, leczenie, Medycyna Rodzinna 3-4/2000. 
  • Ciborowska H. i wsp., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, 2007. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Gojenie ran a cukrzyca

Wszystko zależy od rodzaju, umiejscowienia i stanu zranienia. U diabetyków bardzo istotna jest profilaktyka, ponieważ gojenie ran jest utrudnione. Ranę…

Zobacz więcej

Cukrzyca i ostre zapalenie trzustki a suplementy diety

W przypadku ostrego zapalenia trzustki niepotrzebna jest dodatkowa suplementacja. Należy przede wszystkim trzymać się bezwzględnie zaleceń lekarskich dotyczących diety. Po…

Zobacz więcej

Czy chorując na cukrzycę można stosować skarpetki złuszczające?

U osób chorujących na cukrzycę bardzo często dochodzi do zaburzeń czucia w stopach na skutek licznych uszkodzeń nerwów i problemów…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
22 października 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
15 października 2021 mgr Natalia Adamczuk
04 października 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
17 września 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
14 września 2021 Magdalena Bernisz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)