1
13 października 2021

Konserwanty w kosmetykach – czy są bezpieczne?

Czytając etykietę kosmetyku, często nie wiemy, czym są wymienione składniki i za co odpowiadają. W kosmetykach możemy znaleźć m.in. parabeny, silikony i konserwanty. W poniższym artykule skoncentrujemy się na tych ostatnich. Czym są konserwanty i jaki mają wpływ na nasz organizm? 

Co to jest konserwant?  

Konserwanty to związki, które dodaje się m.in. do żywności, leków czy kosmetyków w celu powstrzymania lub spowolnienia procesu psucia się tych produktów spowodowanego działalnością mikroorganizmów. Kosmetyki, w których składzie znajduje się dużo wody, są idealnym środowiskiem do rozwoju różnego rodzaju bakterii, grzybów i innych drobnoustrojów. W związku z tym producenci dodają do swoich produktów substancje konserwujące, które mają nas przed nimi uchronić. 

Właściwości konserwantów 

Konserwanty są substancjami, których główną właściwością jest hamowanie rozwoju drobnoustrojów, pleśni i grzybów, co opóźnia proces obniżania wartości kosmetyku wywołany fermentacją. Mechanizm działania konserwantów jest związany z procesem denaturacji białek drobnoustrojów lub dezaktywacją ich układu. Konserwanty hamują również proces powstawania produktów przemiany materii drobnoustrojów, które są odpowiedzialne za podrażnienia skóry. Substancje konserwujące wykazują dobrą rozpuszczalność w wodzie oraz stabilność w szerokim zakresie temperatur oraz pH. 

Rodzaje konserwantów 

Wyróżniamy konserwanty pochodzenia naturalnego, do których zaliczamy m.in.: 

  • ekstrakty (z pestek grejpfruta czy rozmarynu),  
  • olejki eteryczne (z goździków, anyżu, manuka, lawendy, drzewa herbacianego), 
  • witaminy (E, C). 

Stosowanie powyższych konserwantów nie powoduje podrażnień skóry. Również alkohole (między innymi alkohol fenyloetylowy) stanowią bezpieczną grupę konserwantów, ponieważ poza zabezpieczeniem kosmetyku przed rozwojem drobnoustrojów wykazują działanie nawilżające. 

Kolejną grupą konserwantów są substancje konserwujące pochodzenia sztucznego. Wytwarzane są one na skutek różnego rodzaju procesów chemicznych. Działają silniej niż naturalne konserwanty. Najliczniejszą grupę konserwantów syntetycznych stanowią parabeny. Do sztucznych konserwantów należy również związek o nazwie triklosan, który wykazuje działanie silnie przeciwgrzybiczne i bakteriostatyczne. Dodawany jest on najczęściej do produktów antybakteryjnych. Jego stężenie nie może jednak być większe niż 0,3%.  

Według badań triklosan może przyczynić się do wzrostu komórek nowotworowych.  

Zastosowanie konserwantów w kosmetykach  

Lista konserwantów dopuszczonych do stosowania w kosmetykach znajduje się w załączniku V do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 roku. 

Konserwanty są dodawane do kosmetyków w celu przedłużenia ich terminu przydatności oraz zachowania walorów wizualnych i organoleptycznych. Rozwój mikroorganizmów może powodować psucie się składników kosmetyku, co może doprowadzić do powstawania substancji drażniących, a nawet toksycznych.  

Konserwanty znajdziemy m.in. w kremach nawilżających, kosmetykach do demakijażu, pielęgnacji włosów czy higieny intymnej. 

Szkodliwość konserwantów 

W związku z licznymi kontrowersjami dotyczącymi konserwantów, w tym parabenów, obecnie są to bardzo dobrze przebadane substancje. Jednym z najbardziej uczulających konserwantów jest Quaternium 15 (chlorek-N-3(-chloroallylo) heksaminy), który jest dodawany do wielu produktów kosmetycznych. Uczulającym konserwantem może również okazać się 2-fenoksyetanol. 

W kosmetykach dla dzieci poniżej 3. roku życia zabronione jest stosowanie:  

  • kwasu salicylowego oraz jego soli,   
  • 20% chlorku srebra osadzonego na ditlenku tytanu (konserwant ten nie może być również dodawany do kosmetyków stosowanych w okolicach oczu i ust). 

Wpływ konserwantów na organizm człowieka 

Dopuszczalne stężenie konserwantów dodawanych do kosmetyków musi mieścić się w granicach od 0,0015 do 2%.  

Według badań konserwanty nie są substancjami rakotwórczymi (z wyjątkiem triklosanu). Aby konserwanty pozostały bezpieczne dla naszego organizmu, powinny być dobierane w przemyślany sposób.  

Konserwanty powinny nietoksyczne i niewchłaniane przez naszą skórę i błony śluzowe, a zarazem powinny wykazywać działanie wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów, niezakłócając naturalnej flory bakteryjnej znajdującej się na skórze. 

Warto pamiętać, że wszystko zależy od rodzaju skóry. Każdy rodzaj cery jest w inny sposób podatny na dany składnik. Objawami nadwrażliwości na konserwanty mogą być wysypka, świąd, pieczenie czy podrażnienie. 

Wokół substancji konserwujących narosło wiele mitów, w związku z czym ich obecność w kosmetykach budzi wiele obaw wśród konsumentów. Stosowanie konserwantów znajduje zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników. Obecnie są one jedną z najlepiej przebadanych grup związków, dlatego ich dodawanie do kosmetyków nie powinno budzić naszych obaw. 

Przeczytaj również:
Glikol polietylenowy (PEG) w kosmetykach – czy jest szkodliwy?

Źródła: 

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych,  
  • Środki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, [w:] Wiesław Malinka, Zarys chemii kosmetycznej, Wrocław: Volumed, 1999, 
  •  Adam Bielański: Podstawy Chemii Nieorganicznej. T. 2. Warszawa: PWN, 2002, s. 724-727. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 18. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)