2
02 lipca 2021

Mastocytoza a szczepienie przeciwko COVID-19

Mastocytoza to rzadkie schorzenie, w którym objawy wywoływane są nadmiernym rozrostem komórek tucznych (mastocytów) oraz ich prekursorów. Wyróżnia się przede wszystkim postać skórną mastocytozy, gdzie gromadzenie się mastocytów ograniczone jest do skóry, oraz postać uogólnioną, w której komórki tuczne gromadzą się w różnych organach. Czy mastocytoza jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw COVID-19?

Czym są komórki tuczne? 

Prekursory mastocytów powstają w szpiku kostnym. Stamtąd wraz z krwią docierają do miejsca docelowego i tam dojrzewają. Mastocyty są elementem układu odpornościowego, a ich funkcja polega głównie na rozpoznawaniu antygenów patogenów (wirusów czy bakterii). Związanie odpowiedniego ligandu (aktywatora na powierzchni patogenu) prowadzi do aktywacji komórki tucznej.  

Aktywacja mastocytów prowadzi z kolei do ich degranulacji i uwolnienia substancji wywołujących lokalny stan zapalny: 

  • histamina – rozszerza naczynia krwionośne i zwiększa ich przepuszczalność; 
  • heparyny; 
  • proteazy – stymulują mnożenie się komórek śródbłonka i aktywują enzymy rozkładające substancję pozakomórkową – jest to element wskazujący na rolę mastocytów w procesach nowotworzenia; 
  • leukotrieny – między innymi „wabią” inne mastocyty i komórki układu immunologicznego, by migrowały w miejsce, w którym toczy się reakcja zapalna; 
  • cytokiny/chemokiny – podobnie jak leukotrieny.  

Reakcje alergiczne w mastocytozie 

Pacjenci z mastocytozą mają znacznie wyższe ryzyko rozwinięcia zagrażającej życiu reakcji alergicznej – wstrząsu anafilaktycznego. Dotyczy to zarówno osób z postacią skórną, jak i uogólnioną. Taka reakcja jest wynikiem nadmiernego nagromadzenia komórek tucznych i nagłego uwolnienia ogromnej ilości mediatorów zapalnych (m.in. histaminy).  

Leczenie mastocytozy polega przede wszystkim na identyfikacji czynników wywołujących reakcje anafilaktyczne i unikanie ich. Pacjenci z mastocytozą często muszą nosić ze sobą adrenalinę na wypadek, gdyby rozwinął się u nich wstrząs anafilaktyczny.  

Ze względu na tak duże ryzyko reakcji anafilaktycznej nie dziwią pewne obawy przed wyszczepianiem osób z mastocytozą, nawet w obliczu pandemii COVID-19. 

Szczepić czy nie szczepić? 

Po pojawieniu się szczepionki na COVID-19 pojawiło się wiele kontrowersji dotyczących szczepienia osób ze skłonnościami do reakcji alergicznych, w tym osób chorujących na mastocytozę. Ostatnie badanie the American Academy od Allergy, Asthma and Immunology (Amerykańska Akademia Alergii, Astmy i Immunologii) wykazało, że szczepienie osób z mastocytozą szczepionką na COVID-19 nie wiąże się z większą ilością reakcji anafilaktycznych. Choć na obecną chwilę nie są dostępne duże, kontrolowane badania, wśród badaczy jest ogólna zgoda, że pacjentów z mastocytozą powinno się szczepić.  

Ze względu na ryzyko, jakie niesie za sobą infekcja SARS CoV-2 i biorąc pod uwagę fakt, że częstość czy nasilenie reakcji anafilaktycznych wśród osób z mastocytozą szczepionych omawianym preparatem jest wyższe – generalne rekomendacje sugerują, żeby oferować tym pacjentom możliwość szczepienia się.  

Źródła: 

  • Mastocytosis (cutaneous and systemic): Epidemiology, pathogenesis, and clinical manifestations – UpToDate. (n.d.). Retrieved June 29, 2021, from https://www.uptodate.com/contents/mastocytosis-cutaneous-and-systemic-epidemiology-pathogenesis-and-clinical-manifestations?search=mastocytosis&source=search_result&selectedTitle=1~99&usage_type=default&display_rank=1#H8643816. 
  • Mastocyty i ich znaczenie w procesach odpornościowych i nowotworowych | Kopeć-Szlęzak | Journal of Transfusion Medicine. (n.d.). Retrieved June 29, 2021, from https://journals.viamedica.pl/journal_of_transfusion_medicine/article/view/42497/30229 
  • Bonadonna, P., Brockow, K., Niedoszytko, M., Elberink, H. O., Akin, C., Nedoszytko, B., Butterfield, J. H., Alvarez-Twose, I., Sotlar, K., Schwaab, J., Jawhar, M., Castells, M., Sperr, W. R., Hermine, O., Gotlib, J., Zanotti, R., Reiter, A., Broesby-Olsen, S., Bindslev-Jensen, C., … Valent, P. (2021). COVID-19 Vaccination in Mastocytosis: Recommendations of the European Competence Network on Mastocytosis (ECNM) and American Initiative in Mast Cell Diseases (AIM). In Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice (Vol. 9, Issue 6, pp. 2139–2144). American Academy of Allergy, Asthma and Immunology. https://doi.org/10.1016/j.jaip.2021.03.041 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. Iwona pisze:

    Który preparat jest najbezpieczniejszy dla osób chorujących na mastocytoze systemowa ?

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry, lekarz kwalifikuje do szczepienia, decydując także o rodzaju podawanej szczepionki, dlatego należy poinformować go o chorobie. Ponadto szczepienie powinno odbyć się w punkcie, w którym obecny jest lekarz.

  2. Kasia pisze:

    Czy lekarz może wydać pisemne zaświadczenie, że dziecko chore na mastocytozę może być zaszczepione na covid?

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry. O wydaniu zaświadczenia decyduje lekarz, natomiast ostateczną decyzję dotyczącą podania szczepionki podejmuje lekarz kwalifikujący w punkcie szczepień. Takie badanie każdorazowo poprzedza szczepienie więc można upewnić się na miejscu.

Czytaj także
21 września 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
15 września 2021 mgr farm. Joanna Dąbska-Zylka
14 września 2021 Magdalena Bernisz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)