1
30 września 2021

Nos i jama ustna a układ odpornościowy – jaki mają związek?

Drogi oddechowe i układ odpornościowy są wystawiane na próbę o każdej porze roku, nie tylko w zimie. Ich równowaga (homeostaza) może zostać zakłócona przez sezonowe zmiany temperatury, klimatyzację, nadmierne ogrzewanie i przebywanie w zamkniętych, zatłoczonych pomieszczeniach. Obecna pandemia uświadomiła nam w nagły sposób, jak ważna jest profilaktyka i że należy ją stosować zawsze i w stosunku do wszystkich wirusów, aby ograniczyć ryzyko zarażenia i w konsekwencji rozprzestrzeniania się chorób.  

Kobieta jest chora

Produkty na przeziębienie

Rola dróg oddechowych w organizmie 

Drogi oddechowe mają duże znaczenie dla organizmu – umożliwiają i kontrolują oddychanie. Niestety są również drogą do wniknięcia dla potencjalnie szkodliwych czynników zewnętrznych, takich jak alergeny, bakterie i wirusy oraz cząsteczki znajdujące się w powietrzu. 

Te dwie „bramy”, jakimi są nos i usta, działają jak złożone mechanizmy. Nos zachowuje się jak detektor jakości powietrza, którego zadaniem jest chemiczna analiza, a następnie nawilżanie, ogrzewanie i oczyszczanie powietrza tak, aby dotarło do płuc w jak najlepszym stanie. Ponadto, dzięki zmysłowi węchu rozpoznajemy i wybieramy jedzenie i napoje. Pomaga nam on również w rozpoznawaniu zagrożeń, takich jak dym czy gaz. Tę ważną rolę nosa uświadomiliśmy sobie jeszcze bardziej podczas pandemii, kiedy tak wiele osób straciło zmysł węchu z powodu COVID-19, a jego odzyskanie zajęło tygodnie, a nawet miesiące. 

Ponadto, zewnętrzne cząsteczki i mikroorganizmy są zatrzymywane przez śluz i rzęski znajdujące się na błonie śluzowej nosa. Ich wydalanie jest możliwe również poprzez kichanie, co ogranicza prawdopodobieństwo ich przedostania się do organizmu. 

Również jama ustna, dzięki obecności śliny i jej składników enzymatycznych, zapobiega przedostawaniu się do organizmu niepożądanych mikroorganizmów. 

Wspólną cechą nosa i jamy ustnej jest obecność śluzu stanowiącego pierwszą linię obrony. Komórki nabłonka wydzielają substancje o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym, przeciwzapalnym i immunologicznym. 

Jak dbać o nos i jamę ustną? 

W trosce o te dwa narządy, których budowa przyczynia się też w dużej mierze do tego, że nasz wygląd jest niepowtarzalny, konieczne jest stałe podejmowanie działań profilaktycznych, takich jak:   

  • płukanie nosa i jamy ustnej;   
  • częste mycie rąk;  
  • unikanie kontaktu z oczami;  
  • noszenie maseczek w okresach pandemii lub w miejscach, takich jak obszary przemysłowe, zanieczyszczone smogiem miasta, miejsca mocno zakurzone, zatłoczone środki transportu publicznego itp.  

Cenne wsparcie mogą również zapewnić substancje roślinne, które można obecnie badać i poznawać dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych metod i technologii, a które dzięki fizjologicznym i niefarmakologicznym mechanizmom działania są przydatne we wspieraniu fizjologicznych mechanizmów obronnych nosa i jamy ustnej.  

Badania naukowe pozwoliły na opracowanie systemów substancji naturalnych, które są w stanie stworzyć na poziomie nosa warstwę śluzowo-adhezyjną. Są to np.:  

  • frakcja taninowa (z oczaru wirginijskiego),  
  • frakcja fenolowa (z czarnego bzu),  
  • halit (sól pozyskiwana metodą wydobywczą, nieprzetwarzana chemicznie). 

Pomaga ona chronić błonę śluzową przed czynnikami zewnętrznymi oraz zachować integralność bariery nabłonkowej jam nosowych. 

Dalsze badania z zakresu metabolomiki i biologii systemów pozwoliły na wskazanie substancji przydatnych do ochrony jamy ustnej przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak wirusy i bakterie, już od najmłodszych lat. Są to np.: 

  • frakcja taninowa (z rzepiku),  
  • frakcja polisacharydowa (ze ślazu dzikiego i jeżówki bladej),  
  • frakcja rezinoidowa (z doględki mocnej). 

Wpływ witaminy C na organizm 

Doskonałą pomocą we wspieraniu układu odpornościowego jest też witamina C (kwas askorbinowy), będąca niezbędnym związkiem dla naszego organizmu. Wprawdzie potrzebujemy tylko niewielkich ilości witaminy C, ale nie potrafimy jej sami syntetyzować, więc musimy ją przyswajać z żywności lub suplementów diety, najlepiej tych w pełni naturalnych. Jest to mikroelement przydatny nie tylko do normalnego funkcjonowania układu odpornościowego, ale i nerwowego:  

  • pomaga zmniejszyć zmęczenie i znużenie; 
  • uczestniczy w syntezie L-karnityny – cząsteczki zaangażowanej w metabolizm tłuszczu; 
  • jest istotny w syntezie hormonów, które regulują reakcję na stres. 

Bezpieczna dawka witaminy C 

Istnieje przekonanie, że tylko suplementacja dużych dawek witaminy C może być korzystna dla organizmu. Warto jednak wiedzieć, że ilość witaminy C, którą organizm może przechowywać jest bardzo ograniczona (1,2-2 g), a jej nadmiar jest eliminowany przez nerki. Najnowsze badania pokazują, że po przekroczeniu dziennej dawki 200 mg, wchłanianie witaminy C drastycznie spada, a jej niewchłonięta pozostałość może powodować zaburzenia jelitowe, dlatego lepiej jest podzielić jej spożycie na małe dawki niż przyjmować jedną dużą dawkę. 

Większość suplementów diety dostarcza witaminę C produkowaną na drodze syntezy chemicznej, niemniej istnieją też takie, w których witamina C jest pozyskiwana z aceroli, stanowiącej jedno z najbogatszych naturalnych źródeł tej substancji. 

Przeczytaj również:
Witamina C na przeziębienie – czy pomaga w jego zapobieganiu i leczeniu?

Źródła: 

  • Pregliasco F., Le infezioni respiratorie acute, Wydział Nauk Biomedycznych i Zdrowia, Uniwersytet w Mediolanie. 
  • Vareille M. et al., Clinical Microbiology Reviews, Jan. 2011, p. 210-229. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciw grypie a recepta

Tak, by zakupić szczepionkę przeciw grypie należy mieć receptę.  W większości przychodni istnieje możliwość zaszczepienia się preparatami, którymi dysponuje placówka…

Zobacz więcej

Dlaczego ospa party jest niebezpieczne?

Ospa party jest spotkaniem organizowanym przez rodziców, polegającym na zarażeniu dzieci ospą w celu tzw. uodpornienia, jeśli nie przechodziły jeszcze…

Zobacz więcej

Zawartość witaminy C w pomarańczy

W pomarańczy jest około 50 miligramów witaminy C na 100 gramów produktu. Przeczytaj więcej:Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na witaminę C?Witamina…

Zobacz więcej

Osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust - jak temu zaradzić?

Biało-żółty osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust mogą świadczyć o wielu dolegliwościach. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowa higiena jamy…

Zobacz więcej

Czy lek przeciwwirusowy działa w trakcie infekcji?

Preparat zawierający pranobeks inozyny można zastosować w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych - im szybciej, tym lepiej. Jest to lek…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Kobieta jest chora

Produkty na przeziębienie

Czytaj także
16 listopada 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
27 października 2021 mgr farm. Monika Cichocka
18 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
15 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)