10
04 sierpnia 2021

Palce covidowe – nowy objaw koronawirusa?

COVID-19 to choroba, którą kojarzymy przede wszystkim z gorączką, objawami grypopodobnymi i dusznością. Okazuje się, że zmiany skórne nie są wcale rzadkim zjawiskiem w przebiegu tego schorzenia. Wśród wielu nieswoistych wysypek na pierwszy plan wysuwają się tzw. palce covidowe.

COVID-19 a objawy skórne 

Koronawirus SARS-CoV-2 stanowi poważny, globalny problem zdrowotny. U części zakażonych osób prowadzi do zespołu ostrej niewydolności oddechowej, która może zakończyć się zgonem. Wirus wciąż mutuje, a przebieg samej infekcji może dawać zróżnicowane objawy. Na początku pandemii nie pochylano się nad objawami skórnymi w przebiegu COVID-19. W ostatnim czasie dermatolodzy zwracają uwagę na różnorodne wysypki, które są powiązane z przebiegiem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Objawy skórne w przebiegu COVID-19 mogą obejmować wysypki rumieniowe, rozległą pokrzywkę, pęcherzyki przypominające wykwity pojawiające się podczas ospy oraz rumień wielopostaciowy. Wśród dzieci i młodych dorosłych dominującym symptomem dermatologicznym są tzw. palce covidowe.

Jak wyglądają palce covidowe? 

Palcami covidowymi nazywa się zmiany skórne występujące na palcach stóp i dłoni, które są prawdopodobnie związane z przebyciem COVID-19. Tego typu skórną manifestację choroby obserwuje się wśród ludzi młodych, głównie u dzieci i młodzieży. Na skórze palców stóp i rąk pojawiają się czerwono-fioletowe plamki podobne do odmrożeń. Mogą być nierównomiernie rozsiane na skórze palców, a czasem występują również na piętach i podeszwach stóp. Wyodrębniono dwie możliwe postacie kliniczne palców covidowych: 

  • rumieniowe plamki o fioletowym zabarwieniu przypominające odmrożenia, często obrzęknięte, na ich powierzchni może dochodzić do powstawania pęcherzy, 
  • okrągłe zmiany grudkowe lub guzkowe przypominające zapalenie naczyń krwionośnych lub rumień wielopostaciowy. 

Objawom skórnym może towarzyszyć świąd, obrzęk, pieczenie, tkliwość i bolesność, ale znaczna część osób oprócz manifestacji skórnej nie odczuwa żadnych dolegliwości. Takie zmiany plamkowo-grudkowe są najczęściej zlokalizowane na palcach stóp (84-85,7% przypadków), rzadziej jednocześnie na stopach i dłoniach (7-10%) oraz najrzadziej na samych dłoniach (5-6%). Objawy skórne najczęściej pojawiają się po kilku dniach lub tygodniach od wystąpienia łagodnych objawów grypopodobnych lub po kontakcie z osobą chorującą na COVID-19.  

W wielu przypadkach palce covidowe są jedynym symptomem zakażenia wirusem SARS-CoV-2.  

Rozpoznanie charakterystycznych zmian dermatologicznych może mieć duże znaczenie w wykrywaniu infekcji u osób przechodzących COVID-19 bezobjawowo. 

Przeczytaj również:
Jakie są objawy zakażenia koronawirusem (COVID-19) u dorosłych i dzieci?

Palce covidowe a przebieg COVID-19 

Według dotychczasowych obserwacji obecność zmian skórnych nie predysponuje do cięższego przebiegu COVID-19. Wręcz przeciwnie – młode osoby, które doświadczyły opisywanego objawu, przechodziły zakażenie w sposób łagodny lub wręcz bezobjawowy. Żadna z przebadanych do tej pory osób nie musiała zostać poddana hospitalizacji w przebiegu choroby, co sugeruje, że palce covidowe są pozytywnym wskaźnikiem prognostycznym. W raporcie przygotowanym przez belgijskich lekarzy 64% osób, u których wystąpił objaw palców covidowych, zgłosiło wcześniej lekkie objawy kliniczne charakterystyczne dla COVID-19. Według włoskich źródeł nieco ponad połowa badanych (56%) doświadczyła objawów grypopodobnych na 1-2 miesiące przed pojawieniem się zmian skórnych. Co ciekawe, u niemal wszystkich pacjentów standardowe testy na obecność koronawirusa dawały na tym etapie wynik negatywny (zarówno wymaz z nosogardzieli, jak i badanie przeciwciał IgG i IgA). Zaobserwowano jednak, że wiele dzieci, u których pojawił się objaw palców covidowych, miało wcześniej bezpośrednią styczność z osobą zakażoną (np. osoba chorująca w najbliższej rodzinie). Hiszpańscy naukowcy poszli więc o krok dalej i pobrali od małoletnich pacjentów wycinki zmienionej chorobowo skóry. Podczas szczegółowej biopsji za pomocą mikroskopu elektronowego wykazano obecność cząstek wirusa w komórkach śródbłonka. Dzięki temu potwierdzono prawdopodobny związek pomiędzy zakażeniem koronawirusem a występowaniem charakterystycznych zmian na palcach. Ponadto zaobserwowano kilka zależności, które umacniają powiązanie tego objawu z COVID-19: 

  • wzrost liczby przypadków w krajach zmagających się z największym przyrostem zakażeń, 
  • pokrycie czasowe z kolejnymi falami pandemii, 
  • pojawienie się symptomu na wiosnę (typowe odmrożenia obserwuje się zimą), 
  • równomierny rozkład zachorowań wśród chłopców i dziewcząt (podczas gdy klasyczne odmrożenia dotyczą znacznie częściej płci żeńskiej). 

Obecnie trwają spekulacje, dlaczego testy na obecność koronawirusa tak często dają negatywny wynik. Według jednej z hipotez dzieci i młodzież, których dotyczą palce covidowe, zwykle przechodzą zakażenie w sposób bardzo łagodny, przez co ilość cząstek wirusa może być poniżej progu wykrywalności. Inni autorzy sugerują, że zmiany skórne są objawami na tyle opóźnionymi, że w momencie ich zaobserwowania i wykonania testu PCR infekcja już praktycznie wygasa. Potwierdzenie choroby COVID-19 u dzieci i młodzieży przy pomocy standardowych metod diagnostycznych jest więc niezwykle trudne. Niektórzy specjaliści sugerują, że w przypadku uzyskania negatywnych testów do postawienia rozpoznania można wykorzystać fakt bezpośredniego kontaktu z osobą zakażoną oraz obecność charakterystycznych objawów, takich jak palce covidowe. 

Przeczytaj również:
Jakie są najczęstsze powikłania po COVID-19?

Palce covidowe – przyczyny 

Mechanizm powstawania tego typu zmian pseudoodmrożeniowych w przebiegu COVID-19 nie został jak dotąd w pełni wyjaśniony. Podczas biopsji skóry pobranej z palców covidowych wykazano uszkodzenie naczyń krwionośnych spowodowane naciekiem limfocytarnym. Wykazanie obecności cząsteczek wirusa w komórkach śródbłonka pozwala przypuszczać, że w patomechanizmie zmian skórnych kluczowe znaczenie ma jego uszkodzenie spowodowane obecnością wirusa. Bezpośrednią przyczyną mogą być wywołane jego działalnością zaburzenia krzepnięcia krwi lub destrukcyjny wpływ toczącego się stanu zapalnego. Zmiany mogą mieć podłoże zapalne, naczyniowe, niedokrwienne lub być ich kombinacją. Ustalenie szczegółowego patomechanizmu powstawania palców covidowych wymaga dalszych badań na większej liczbie pacjentów. 

Leczenie palców covidowych 

Leczenie palców covidowych ma charakter wspomagający. Jego celem jest zniesienie ewentualnego świądu, hamowanie stanu zapalnego i łagodzenie bólu. Wielu pacjentów poddanych obserwacji nie wymagało żadnego leczenia. Nieleczone objawy skórne ustępują najczęściej po 2-4 tygodniach, nie powodując żadnych powikłań. Leczenie najczęściej sprowadza się do zastosowania miejscowych (lub rzadziej doustnych) glikokortykosteroidów działających przeciwzapalnie. W razie konieczności można rozważyć zażycie leków przeciwbólowych, przeciwświądowych i przeciwhistaminowych. 

Palce covidowe są opóźnionym objawem łagodnej infekcji wirusem SARS-CoV-2.  W momencie pojawienia się zmian skórnych przypominających odmrożenia testy w kierunku koronawirusa dają zwykle negatywny wynik. Większość osób, które doświadczyły objawu palców covidowych, potrzebuje tylko wspomagającego leczenia, a wszelkie zmiany ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni, nie pozostawiając żadnych powikłań.

Źródła: 

  • Koschitzky M., Rivera Oyola R., Lee-Wong M., Abittan B., Silverberg N., Pediatric COVID toes and fingers, Clin. Dermatol., 2021, 
  • Pavone P., Marino S., Mariano L., Cacciaguerra G., Guarneri C., Nunnari G., Taibi R., Marletta L., Falsaperla R., Chilblains-like lesions and SARS-CoV-2 in children: Anoverview in therapeutic approach, Dermatologic Therapy, 2021, 
  • Schwartz R. A., Lambert W. C., COVID-19–specific skin changes related to SARS-CoV-2: Visualizing a monumental public health challenge, Clin. Dermatol., 2021, 
  • Wang C. J., Worswick S., Cutaneous manifestations of COVID-19, Dermatology Online Journal, 2021. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Duska pisze:

    Dziekuje bardzo za swietne objasnienie tematow.

Czytaj także
12 października 2021 dr Ewa Fiedorowicz
06 października 2021 Poradnik Gemini
05 października 2021 mgr farm. Joanna Dąbska-Zylka
04 października 2021 lek. Rafał Suchodolski
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)