4
23 czerwca 2021

Przyjmowanie antybiotyków a skuteczna antykoncepcja

Tabletki antykoncepcyjne to jedna z najczęściej stosowanych metod zapobiegania ciąży w Polsce. Jak każdy lek mogą wchodzić w interakcje zarówno z innymi lekami, jak i żywnością. Jak przyjmowanie antybiotyków wpływa na tę metodę antykoncepcji? Czy obniżają one jej skuteczność?

Co osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych? 

Doustna antykoncepcja hamuje proces owulacji, a oprócz tego zagęszcza śluz w szyjce macicy, utrudniając plemnikom dotarcie do komórki jajowej, zmienia także błonę śluzową macicy, czyniąc ją nieprzyjazną dla ewentualnego zarodka. Aby tak się stało i antykoncepcja była skuteczna, konieczne jest przyjmowanie tabletek codziennie o stałej porze. Ich nieregularne stosowanie może spowodować nieplanowaną ciążę. Na działanie tabletek mogą mieć wpływ także stosowane suplementy diety czy też inne leki. By tabletki mogły dobrze się wchłonąć, potrzebują prawidłowo działającej flory jelitowej. 

Tabletki antykoncepcyjne a antybiotyki

Stosowanie jednocześnie doustnych środków antykoncepcyjnych i antybiotyków od dawna jest źródłem kontrowersji i dyskusji wśród naukowców. Niejednokrotnie w literaturze pojawiają się doniesienia o nieskuteczności doustnej antykoncepcji podczas jednoczesnej antybiotykoterapii.  Naukowcy w czasie licznych badań wysuwali różne teorie na temat tych interakcji, jednak wciąż nie ma jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie. 

Antybiotykoterapia pogarsza działanie flory bakteryjnej w jelitach, co z kolei może wpływać na prawidłowy metabolizm leków hormonalnych. Z tego względu podczas stosowania antybiotyków bardzo ważne jest jednoczesne przyjmowanie probiotyków, które pomagają odbudować prawidłową florę bakteryjną w jelitach. Działanie antykoncepcji hormonalnej może zostać zaburzone także w wyniku wymiotów czy biegunki. Istnieje bowiem ryzyko, że tabletka nie wchłonęła się całkowicie, co również przyczynia się do obniżenia jej skuteczności. Niestety zaburzenia żołądkowo-jelitowe są częstym działaniem niepożądanym przyjmowanych antybiotyków. o

Mimo zastosowania probiotyku podczas antybiotykoterapii istnieje ryzyko zaburzonego metabolizmu substancji zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych – składników, które odpowiadają za ich działanie. Dlatego też pamiętajmy o konieczności dodatkowego zabezpieczenia przed nieplanowaną ciążą podczas leczenia antybiotykiem. Pomocne okażą się mechaniczne metody antykoncepcji, takie jak prezerwatywa.

Na jakie antybiotyki uważać przy antykoncepcji?

 W latach 70. ubiegłego wieku zaczęły pojawiać się doniesienia na temat interakcji zachodzących między doustnymi lekami antykoncepcyjnymi a ryfampicyną – lekiem przeciwgruźliczym. Antybiotyk ten wpływa na enzym, który powoduje szybszy metabolizm przyjmowanych hormonów. Ryfampicyna obniża więc skuteczność antykoncepcji poprzez zmniejszenie stężenia we krwi estrogenowego i progestagenowego składnika doustnej antykoncepcji. Początkowo sugerowano, że poza ryfampicyną interakcje między innymi lekami tych grup są klinicznie nieistotne. Jednak wraz z kolejnymi wykonanymi badaniami i obserwacjami można stwierdzić, że nie ma pewności, czy hormonalne metody antykoncepcyjne w czasie antybiotykoterapii są skuteczne.

Tabletki antykoncepcyjne a inne leki

Oprócz ryfampicyny należy zwrócić uwagę przede wszystkim na leki zawierające: 

  • tetracykliny wykorzystywane przede wszystkim przy leczeniu trądziku oraz ropnych zakażeniach skóry,  
  • amoksycylinę stosowaną między innymi przy zakażeniach dróg oddechowych, moczowych oraz zapaleniu ucha środkowego i migdałków podniebiennych,  
  • gryzeofulwinę z grupy penicylin, stosowaną w zakażeniach grzybiczych skóry, włosów i paznokci, wywołanych przez grzyby skórne. 

Co zrobić, gdy konieczne jest zastosowanie antybiotyku? 

W czasie wizyty u lekarza warto poinformować go o przyjmowanej antykoncepcji, również o systemach transdermalnych, dopochwowych i domacicznych. Ma on wówczas możliwość zaordynowania odpowiednich leków. Czytajmy także uważnie ulotki załączone do opakowań, gdyż w wielu znajdziemy ostrzeżenia o interakcji antybiotyku i antykoncepcji. Podczas kuracji antybiotykowej połączonej z przyjmowaniem antykoncepcji, ale również przez 7 dni po jej zakończeniu warto wykorzystać dodatkowe metody zabezpieczenia (np. prezerwatywę), które zmniejszą prawdopodobieństwo zajścia w ciążę. 

Pamiętajmy o zastosowaniu probiotyku, mając przy tym na uwadze, iż jednoczesne przyjmowanie antybiotyku oraz antykoncepcji hormonalnej może spowodować zaburzenie metabolizmu i działania hormonów. Zawsze w sytuacji niepewności używajmy dodatkowych metod zabezpieczenia przed nieplanowaną ciążą. 

Źródła: 

  • DeRossi S., Hersh E. ,Antibiotics and oral contraceptives; Dental Medicine, 4001 Spruce Street, Philadelphia, PA 19104-6003, USA. 
  • Dickinson B., Altman R. Drug interactions between oral contraceptives and antibiotics; ObstetricsGynecology Volume 98, Issue 5, Part 1, November 2001, Pages 853-860. 
  • Interaction of antibiotics and oral contraceptives; Emergency nurse vol 16 no 6 october 2008.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Tabletki antykoncepcyjne a leki na astmę - interakcje

Zgodnie z dostępną wiedzą farmaceutyczną pomiędzy wymienionymi preparatami nie występują interakcje mające wpływ na wchłanianie bądź działanie substancji. Domyślam się,…

Zobacz więcej

Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Mechanizm działania tabletek antykoncepcyjnych polega na hamowaniu owulacji (jajeczkowania). Ponadto następują zmiany w śluzie szyjki macicy, które blokują zagnieżdżenie komórki…

Zobacz więcej

Poliprobiotyki w antybiotykoterapii

Przyjmowanie poliprobiotyku należy zacząć nie przed lub po, a na początku antybiotykoterapii. Najlepiej przyjmować jedną kapsułkę/saszetkę przed lub po przyjęciu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)