1
15 września 2021

Szczepienia zalecane u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego

Zakażenia o podłożu wirusowym i bakteryjnym mogą powodować pogorszenie stanu zdrowia pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, bowiem zwiększają ryzyko powikłań kardiologicznych. Wprowadzenie szczepień ochronnych jest zatem elementem profilaktyki ostrych stanów kardiologicznych, szczególnie w tzw. grupach ryzyka.  Rekomendacje dotyczą szczepień przeciwko grypie, pneumokokom, półpaścowi oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Infekcje bakteryjne i wirusowe mogą być tzw. czynnikiem zapalnym, który będzie inicjował pojawienie się choroby serca. Mowa tu o powikłaniach w postaci np. zapalenia mięśnia sercowego, infekcyjnego zapalenia wsierdzia, ostrego zespołu wieńcowego i kardiomiopatii. Dodatkowo przebieg infekcji i czas jej trwania mogą destabilizować stan zdrowia i pogarszać prognozy u pacjentów z epizodami kardiologicznymi. 

Szczepienia zalecane u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego 

Grypa 

Wśród szczepień ochronnych zalecanych przez kardiologów znajduje się szczepionka przeciwko grypie, ponieważ zachorowanie na grypę ma ogromny wpływ na wystąpienie powikłań ze strony układu krążenia. Wirus grypy za pośrednictwem kilku patomechanizmów podnosi ryzyko np. niedokrwienia mięśnia sercowego. Infekcja grypy wywołuje ostry stan zapalny w organizmie, przez co może spowodować np. pęknięcie blaszki miażdżycowej w naczyniach wieńcowych. Dodatkowo na skutek trwania infekcji odpowiedź ze strony układu odpornościowego zwiększa ilość czynników prozapalnych. To wszystko może zainicjować kaskadę krzepnięcia.

Podczas przebiegu infekcji wirusowej grypy występują następujące powikłania dla układu sercowo-naczyniowego

  •   zapalenie mięśnia sercowego,  
  •   zapalenie osierdzia,  
  •   dekompensacja niewydolności krążenia,  
  •   ostre zespoły wieńcowe. 

W przebiegu grypy dochodzi również do powikłań ze strony układu oddechowego oraz do zaostrzenia i destabilizacji innych chorób przewlekłych.   

Im więcej chorób współistniejących u pacjenta, tym większe ryzyko, że infekcja wirusem grypy spowoduje poważne konsekwencje zdrowotne, które zachwieją homeostazę organizmu.  

Jednym ze skutecznych sposobów walki z grypą i jej potencjalnymi powikłaniami są szczepienia ochronne, czyli immunoprofilaktyka. Mechanizm kardioprotekcyjnego działania, które niesie ze sobą szczepionka przeciwko grypie, jest złożony i ma charakter: 

  • swoisty, bowiem po szczepieniu powstają przeciwciała, które wpływają na immunozapalny mechanizm rozwoju miażdżycy i niewydolności serca; 
  • nieswoisty, ponieważ im rzadsze infekcje, tym mniejsza aktywność czynników prozapalnych, które mogą przyspieszyć proces miażdżycowy czy też zmniejszać kurczliwość miocytów. 

Pneumokoki 

Kolejnym zalecanym szczepieniem ochronnym dla pacjentów z epizodami kariologicznymi jest szczepionka przeciwko pneumokokom. Pneumokoki to bakterie, które bytują na śluzówkach górnych dróg oddechowych i przenoszą się drogą kropelkową. Na infekcje spowodowane pneumokokami podatne są dzieci do lat 2 oraz dorośli powyżej 65. roku życia. W tych grupach wiekowych obserwuje się cięższy przebieg oraz liczniejsze powikłania. Zakażenia pneumokokami to główna przyczyna zapaleń płuc. Przebiegają także jako m.in. zapalenie wsierdzia, osierdzia lub tkanki łącznej. Powikłania kardiologiczne zakażenia to: 

  • niewydolność serca, 
  •  zaburzenia rytmu serca, 
  •  zawał. 

Podwyższone ryzyko nagłego zgonu po przebytej infekcji może utrzymywać się nawet do roku, dlatego najskuteczniejszym sposobem uniknięcia zakażenia pneumokokami są szczepienia ochronne.  

Ospa wietrzna, półpasiec 

Reaktywacja wirusa ospy wietrznej, która u dorosłych występuje w postaci półpaśca, wiąże się również z podwyższonym ryzykiem problemów sercowo-naczyniowych, takich jak: 

  • udar mózgu, 
  •  zaburzenia rytmu serca,  
  •  zawał serca,  
  •  niewydolność serca. 

Zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec występuje po 50. roku życia i rośnie wraz z wiekiem. W przebiegu infekcji półpaśca pojawiają się bolesne pęcherze na skórze oraz powikłania neurologiczne. Aktualnie w USA są zarejestrowane dwie szczepionki przeciwko półpaścowi. Szczepionki zostały również zarejestrowane do stosowania w krajach UE przez EMA, lecz w Polsce są wciąż niedostępne.  

SARS-CoV-2 

To wirus, który szczególnie zagraża osobom starszym, z chorobami układu krążenia. Dodatkowo w przebiegu choroby może aktywować i powodować zaburzenia sercowo-naczyniowe.  Powikłania w przebiegu COVID-19 to:

  • podwyższony poziom troponin, 
  • zaburzenia rytmu i przewodnictwa, 
  • objawy niewyrównanej niewydolności serca. 

U osób, które zmarły z powodu COVID-19, w dużej mierze stwierdzane były cechy ostrej niewydolności serca. Uszkodzenia kardiologiczne wiążą się tutaj z: 

  • bezpośrednim działaniem wirusa na komórki mięśnia sercowego,  
  • uogólnionym stanem zapalnym, 
  • hipoksją,  
  • pękaniem istniejących blaszek miażdżycowych w naczyniach wieńcowych, 
  • ostrym zespołem wieńcowym. 

Wirusowe zapalenie wątroby typu B 

Opieka nad pacjentami z chorobami układu krążenia oraz przewlekłymi chorobami serca wymaga regularnego przeprowadzania badań biochemicznych, diagnostycznych i zabiegów terapeutycznych, w tym operacyjnych. Wszystkie wymienione procedury wymagają  naruszenia ciągłości powłok skórnych i tkanek, w związku z tym pacjenci należą do grupy o znacznym narażeniu na zakażenie WZW typu B. Dlatego też szczególnie ważne są szczepienia podstawowe w tym zakresie oraz podawanie tzw. dawek przypominających. 

Szczepienia ochronne są bardzo ważne dla zdrowia i zmniejszenia powikłań pochorobowych, które mogą dotyczyć różnych układów organizmu. Są one tańsze i bezpieczniejsze niż leczenie powikłań chorób zakaźnych.

Przeczytaj również:
Ciąża a choroby serca – czy są przeciwwskazaniem?

Źródła:

  • Zastawna B., Załuska R., Grabowski M., Znaczenie szczepień ochronnych we współczesnej kardiologii, Protective vaccination in cardiology, w: GERIATRIA 2020; 14: 83-89.
  • Hebsur S., Vakil E., Oetgen W.J., et al., Influenza and coronary artery disease: exploring a clinical association with myocardial infarction and analyzing the utility of vaccination in prevention of myocardial infarction. Rev Cardiovasc Med. 2014;15:168-75.
  • Paules C.I., Subbarao K., Influenza vaccination and prevention of cardiovascular disease mortality – Authors’ reply. Lancet. 2018;391:427- 8. 15. 
  • Caldeira D., Ferreira J.J., Costa J., Influenza vaccination and prevention of cardiovascular disease mortality. Lancet. 2018;391:426-7.
  • https://opzg.pl/podsumowanie-statystyk-infekcji-grypowych-w-sezonie-2018-2019/
  • http://koroun.nil.gov.pl/
  • https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/wytyczne/117220,zastosowanie-szczepionek-przeciwko-pneumokokom-u-doroslych-w-wieku-65-lat-wytyczne-2014-acip

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
22 października 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
11 października 2021 lek. Rafał Suchodolski
08 października 2021 mgr Manuela Ciuba
05 października 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
04 października 2021 lek. Rafał Suchodolski
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)