8
24 września 2021

Testy skórne a badanie przeciwciał przy badaniu na alergię – jakie są różnice?

Alergie, wraz z rosnącym postępem technologicznym, dotyczą coraz większej części społeczeństwa. W celu wykrycia substancji powodującej uczulenie najczęściej wykonuje się testy skórne. Możliwe jest także wykrycie czynnika powodującego reakcję nadwrażliwości przez oznaczenie przeciwciał z krwi. Na czym dokładnie polegają te badania?

Czym jest alergia?

Alergia jest nadmierną odpowiedzią układu odpornościowego na dany czynnik – alergen. W reakcji alergicznej wytwarzane są przeciwciała, które w obecności alergenów powodują szereg reakcji w organizmie, powodujących powstawanie mediatorów stanu zapalnego. Objawy uczulenia mogą być łagodne, takie jak katar sienny lub łzawienie oczu, lub bardzo poważne jak np. wstrząs anafilaktyczny.

Warto podkreślić, że substancje, które powodują uczulenie same w sobie nie są zazwyczaj szkodliwe, jednak nadwrażliwy organizm uważa je za czynniki stwarzające zagrożenie i próbuje je zwalczyć. Do najpopularniejszych czynników wywołujących uczulenie należą: 

  • roztocza kurzu domowego, 
  • niektóre pokarmy,
  • sierść zwierząt, 
  • składniki kosmetyków, 
  • pyłki roślin.

Co to są testy skórne i jakie typy wyróżniamy?

Testy skórne są najistotniejszymi badaniami wykonywanymi w celu rozpoznania czynnika wywołującego alergię. Pozwalają one na bezpieczne i szybkie określenie, na jakie substancje dana osoba jest uczulona. Wyróżniamy trzy rodzaje testów: śródskórne, punktowe i płatkowe.

Test śródskórny jest wykonywany poprzez podanie małej ilość alergenów we wstrzyknięciu w powierzchniową warstwę skóry. 

Test punktowy polega na delikatnym nakłuwaniu igłą kropli roztworu z alergenem zaaplikowanym na skórę. Jest to badanie mniej czułe i ujemny wynik nie musi świadczyć o braku uczulenia. 

Test płatkowy wykonuje się przez położenie krążka bibuły nasączonego roztworem z alergenami na skórę osoby badanej. 

Wszystkie te typy badań wykonuje się na przedramieniu lub na plecach pacjenta. Poza badanymi alergenami, na skórę nanosi się również dwie próby kontrolne: dodatnią (roztwór histaminy, który powinien spowodować dodatnią reakcję skórną) oraz ujemną (substancja, która nie powoduje reakcji, np. sól fizjologiczna).

Wynik testów skórnych jest odczytywany po około 15 minutach. Jeśli powstaną pęcherzyki, są one mierzone linijką i porównywane do próby kontrolnej dodatniej. Wynik jest ostatecznie interpretowany przez lekarza alergologa. Po około godzinie wszystkie reakcje uczuleniowe powinny ustąpić samoistnie. W testach płatkowych reakcje skórne sprawdzane są po 48, 72 i 96 godzinach.

Jak przygotować się do testów skórnych?

W celu uzyskania wiarygodnych wyników testu skórnego, pacjent musi odpowiednio się przygotować. 

  • Tydzień przed badaniem nie nakładać na skórę, gdzie będzie wykonywany test, żadnych leków w postaci kremów, maści lub płynów;
  • Dwa tygodnie wcześniej nie opalać się;
  • Dwa tygodnie przed testem odstawić leki przeciwalergiczne;
  • Trzy tygodnie przed badaniem odstawić glikokortykosterydy doustne (po konsultacji z lekarzem);

Należy poinformować o wszystkich zażywanych lekach, ponieważ mogą mieć one wpływ na wynik badania.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania testów skórnych?

  • Choroba wirusowa lub bakteryjna – do 3 tygodni wstecz;
  • Przyjmowanie antybiotyków – do 3 tygodni wstecz;
  • Występowanie chorób skóry;
  • Wstrząs anafilaktyczny lub atak astmy – do 6 tygodni wstecz;
  • Ciąża.

Jak wyglądają badania alergologiczne z krwi?

Badania na alergie z krwi wykonuje się, aby oznaczyć immunoglobuliny klasy IgE. Przeciwciała te powodują produkowanie różnych substancji w odpowiedzi na dany czynnik uczulający, m.in. histaminę. W dużej mierze odpowiada on za niepożądane reakcje alergiczne. Możliwe jest oznaczenie IgE całkowitego – ma to jednak aktualnie niewielkie znaczenie diagnostyczne, ponieważ nie daje precyzyjnej odpowiedzi, co jest czynnikiem wywołującym alergię. Dlatego też bada się swoiste IgE dla danych alergenów, dzięki czemu możliwa jest precyzyjna identyfikacja czynnika wywołującego uczulenie.

Kiedy wykonuje się testy z krwi?

W praktyce w celu oznaczenia alergenów stosuje się głównie testy skórne, jednak wykonanie badań z krwi jest konieczne w następujących przypadkach:

  • podczas otrzymania wątpliwych wyników badań z testów skórnych;
  • kiedy niemożliwe jest odstawienie leków przeciwalergicznych lub innych leków mających wpływ na wynik testu skórnego;
  • kiedy niemożliwe jest wykonanie testów skórnych, np. przez choroby skóry lub wysokie ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego.

Obecnie dostępne są testy IgE, które podczas jednego badania mogą identyfikować bardzo wiele czynników alergicznych, dzięki czemu wystarczy zbadać krew tylko raz, aby poznać wszystkie substancje uczulające.

Źródła:

  • Obtułowicz K., Alergologia, PZWL, Warszawa 2016.
  • Barcińska I, Jak czytać i rozumieć wyniki badań lekarskich, wyd. Literka Warszawa 2010
  • Fanger M. i in., Krótkie wykłady, Immunologia Warszawa 2021.
  • Marszalkowska J. i in., Częstość występowania dodatnich testów skórnych na alergeny pokarmowe w specjalistycznej poradni alergologicznej Alergia Astma Immunologia 2007, 12 (3): 160-164.
  • Kruszewski J., Silny W., Mazurek H. i wsp., Testy skórne. Standardy w Alergologii. cz. I wyd. II. Stanowisko Panelów Eksperckich Polskiego Towarzystwa Alergologicznego Kraków 2010: 21-38.
  • Janiec W., Kompendium farmakologii, PZWL Warszawa 2017.
  • Testy skórne [https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/45988,testy-skorne] dostęp 21.05.2021.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 18. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
27 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
27 marca 2018 mgr inż. Monika Byrska
04 listopada 2021 Magdalena Bernisz
07 lipca 2020 mgr Anna Dulska
03 grudnia 2019 Poradnik Gemini
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)