6
19 października 2021

Witamina D i jej wpływ na płodność – jakie ma znaczenie?

Niedobór witaminy D jest powszechnie występującym problemem. Jej zbyt niski poziom jest powodem m.in. trudności z zajściem w ciążę – witamina D ma wpływ zarówno na płodność kobiet i mężczyzn, jak i zagnieżdżenie się zarodka w macicy oraz dalszy rozwój ciąży. Za co jeszcze odpowiada witamina D? 

Nawet około 80 mln par na świecie jest dotkniętych problemem niepłodności – w Polsce około 15-20% par ma problemy z zajściem w ciążę. Przyczyny niepłodności mogą leżeć po stronie kobiety, mężczyzny, jak i obojga partnerów, jednak w około 20% przypadków nie ma konkretnej przyczyny niemożności zajścia w ciążę. 

Niepłodność może być spowodowana: 

  • problemami zdrowotnymi,  
  • brakiem aktywności fizycznej,  
  • nieprawidłowym odżywianiem,  
  • przewlekłym stresem, 
  • wysiłkiem psychicznym.  

Poza tym palenie papierosów, nadużywanie alkoholu lub narkotyków, a u mężczyzn stosowanie sterydów anabolicznych lub przebywanie w zbyt wysokiej temperaturze również może doprowadzić do problemów z płodnością. 

Wpływ witaminy D na płodność 

Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn witamina D ma bardzo istotny wpływ na możliwość zajścia w ciążę. Nie tylko odpowiada za odpowiedni cykl u kobiet, ale również wpływa na jakość nasienia u mężczyzn.  

W badaniach wykazano, że pary, u których stężenie witaminy D w surowicy u obu partnerów przekracza 50 nmol/l, mają większą szansę zajścia w ciążę w porównaniu do par z niedoborami tego związku. 

Witamina D a płodność mężczyzn 

Witamina D ma istotny wpływ na płodność u mężczyzn. Oddziałuje ona na komórki ziarniste w jądrach, przysadkę mózgową oraz plemniki, a tym samym na zdolność zapłodnienia komórki jajowej.  

Badanie przeprowadzone na grupie mężczyzn wykazało, że zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom witaminy D wpływa niekorzystnie na parametry plemników – ich liczbę, ruchliwość oraz budowę. W jądrach, dojrzałych plemnikach oraz przewodach wytryskowych zlokalizowano receptory dla witaminy D oraz enzymów potrzebnych do jej metabolizowania. Jest to dowód na wpływ tego związku na męską płodność.

W plemnikach witamina D prawdopodobnie działa jako czynnik ochrony genomu. Zbyt niski jej poziom może zmniejszyć sygnalizację dla stanu zapalnego oraz ochronę przed stresem oksydacyjnym, co może powodować niestabilność plemników. Powoduje to problem z zagnieżdżeniem się zapłodnionej komórki jajowej lub nawet zsynchronizowaniem rozwoju zarodka ze środowiskiem macicy.  

Ponadto witamina D wpływa na poziom testosteronu oraz męskie libidoW badaniach wykazano również, że w przypadku obniżonego poziomu witaminy D u mężczyzn występowała zwiększona liczba poronień u kobiet, lecz niezbędne są dalsze badania nad tą zależnością. 

Witamina D a płodność kobiet 

Witamina D u kobiet odgrywa bardzo ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu gospodarki hormonalnej, przebiegu cyklu miesiączkowego oraz samej menstruacji. Związek ten:

  • wzmacnia działanie hormonów wpływających na pracę jajników oraz dojrzewanie komórek jajowych;
  • zmniejsza niekorzystny rozrost endometrium, czyli błony śluzowej wewnątrz macicy;
  • opóźnia proces starzenia się jajników;
  • ogranicza bolesne skurcze macicy i uczucie rozdrażnienia w przypadku zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Zaobserwowano, że niski poziom witaminy D występuje u kobiet z zaburzeniami endokrynologicznymi i metabolicznymi, może mieć więc wpływ na rozwój zespołu policystycznych jajników lub endometriozy, które są jednymi z głównych powodów niepłodności u kobiet. 

Rola witaminy D w przebiegu ciąży 

Witamina D wpływa m.in. na poziom wapnia w układzie kostnym u dziecka. W organizmie matki następuje zwiększony wychwyt wapnia z jelit, lecz niezbędna do tego jest zwiększona ilość witaminy D w organizmie kobiety. 

Skutkiem niedoboru witaminy D w ciąży jest zwiększone ryzyko osteoporozy ciążowej oraz osteoporozy karmiących. Obserwuje się także:  

  • zwiększoną ilość cesarskich cięć; 
  • większe prawdopodobieństwo cukrzycy ciążowej; 
  • podatność na zakażenia pochwy lub łożyska, mogących doprowadzić nawet do poronienia;
  • występowanie zagrażającego życiu stanu przedrzucawkowego. 

Niedobór witaminy D powoduje także zaburzenia u nowo narodzonego dziecka. Powoduje zmniejszoną masę urodzeniową, a w przypadku skrajnie niskiego poziomu witaminy D u matki może wystąpić krzywica u noworodka. 

Ile witaminy D3 przyjmować w ciąży? 

Dzienna dawka zalecana u kobiet ciężarnych, jak i karmiących wynosiła dotychczas 800-1000 j.m. na dobę, jednak obecnie Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca suplementację 2000 j.m. witaminy D zarówno u kobiet planujących ciążę, ciężarnych, jak i karmiących piersią. 

Przed rozpoczęciem suplementacji witaminy D w okresie ciąży lub jej planowania, wskazane jest oznaczenie jej poziomu w laboratorium diagnostycznym. Badanie odbywa się przez pobranie krwi żylnej, niezależnie od pory dnia, a pacjentka nie musi przychodzić na czczo. Wszystkie wyniki powinny być skonsultowane z lekarzem, który zaleci odpowiednie postępowanie w przypadku zbyt niskiego lub zbyt wysokiego poziomu witaminy D.  

Przeczytaj również:
Witamina C w ciąży – czy można ją brać? Dawkowanie i potencjalna szkodliwość
Czy kawa wpływa na płodność?

Źródła: 

  • K. Drews-Raczewska, Z. Łukaszewicz, Znaczenie witaminy D w aspekcie płodności Współczesna dietetyka 7/2016. 
  • J. Majewska, Witamina D wpływa na płodność kobiet i mężczyzn, Źródło: Puls Medycyny. 
  • [https://pulsmedycyny.pl/witamina-d-wplywa-na-plodnosc-kobiet-i-mezczyzn-897152], dostęp 25.09.2021. 
  • M. Brzozowska, A. Karowicz-Bilińska, Rola niedoboru witaminy D w patofizjologii zaburzeń występujących w zespole policystycznych jajników Ginekologia Polska 06/2013. 
  • M. Gętek-Paszek, Wpływ sposobu żywienia na płodność kobiet oraz mężczyzn –przegląd doniesień naukowych, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Inżynierii i Zdrowia w Warszawie, Warszawa 2019. 
  • A. Karowicz-Bilińska i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, Ginekol Pol. 5/2014, 85, 395-399. 
  • B. Gruber, Fenomen witaminy D, Postepy Hig Med Dosw (online), 2015; 69: 127-139. 
  • [https://www.medicover.pl/badania/witamina-d/], dostęp 25.09.2021. 
  • O. Józefowicz i in., Rola witaminy D3 w patogenezie zaburzeń psychicznych, Psychiatr. Psychol. Klin. 2009, 9 (3), p. 200-206. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Ciąża a malowanie paznokci

Nie ma zdecydowanych przeciwwskazań do malowania paznokci w ciąży. Jeżeli przyszła mama toleruje zapach lakieru i ma taką potrzebę, może…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
18 grudnia 2017 mgr farm. Anna Ochenkowska
30 lipca 2018 mgr farm. Anna Ochenkowska
08 października 2019 Agnieszka Żurawska
23 lutego 2018 mgr farm. Lidia Kanowska
11 stycznia 2021 Alicja Olewiecka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)