2
14 września 2021

Wymaz na owsiki – na czym polega i kiedy go wykonać?

Owsiki to pasożyty atakujące wyłącznie człowieka. Pojawiają się najczęściej u dzieci. Zagnieżdżają się w jelitach, gdzie występują idealne warunki do życia i rozmnażania, powodując szereg nieprzyjemnych dolegliwości. W jaki sposób można zdiagnozować ich obecność, aby podjąć skuteczne leczenie? 

Czym są owsiki ludzkie? 

Owsiki to niewielkie nicienie przypominające białe, cienkie i długie niteczki. Samce mają kilka milimetrów, natomiast samice są znacznie większe – osiągają ponad 1 cm długości i można dostrzec je nawet gołym okiem. Dostają się do organizmu głównie drogą pokarmową. Larwy wykluwają się w dwunastnicy i wędrują do jelita grubego, gdzie dojrzewają i pasożytują. Ciężarne samice przemieszczają się w okolice odbytu i tam składają jaja, które zachowują zakaźność przez ok. 2-3 tygodnie

Jakie są objawy owsicy? 

Najbardziej charakterystycznym objawem jest swędzenie w okolicach odbytu. Spowodowane jest ono tym, że aby złożyć jaja, samice wędrują na zewnętrzne okolice odbytu. Świąd doskwiera najczęściej wieczorem i w nocy. Z tego względu mogą pojawić się problemy z zasypianiem. Ze względu na uporczywe dolegliwości, dzieci często są rozdrażnione i mają problemy z koncentracją.

Owsikom mogą towarzyszyć także: 

  • bóle brzucha i głowy, 
  • niekontrolowane moczenie nocne u dzieci, 
  • zgrzytanie zębami, 
  • utrata apetytu, 
  • bladość skóry, 
  • świąd w okolicach pochwy u kobiet.

Owsiki – w jaki sposób można się zarazić? 

Do zarażenia najczęściej dochodzi za sprawą nieodpowiedniej higieny. Wystarczy kontakt ze skażoną odzieżą, ręcznikiem, pościelą czy deską sedesową. Drapanie się, często nieświadome, prowadzi do tego, że jaja pasożytów są przenoszone na dłonie i pod paznokcie, a stąd na wszystkie przedmioty, których dotknie kolejna osoba. To jednak niejedyny sposób na zarażenie. Może do niego dojść również drogą kropelkową. Jaja są małe i lekkie, dlatego unoszą się w powietrzu, a następnie osiadają w postaci kurzu, który jest wdychany przez człowieka. Dorosłe robaki żyją około 2 miesięcy, jednak w wyniku samozarażania problem może utrzymywać się o wiele dłużej

Owsiki – diagnostyka 

Badanie w kierunku owsicy jest zlecane na podstawie przeprowadzonego wywiadu chorobowego. Pediatra w oparciu o opis objawów zleca wykonanie wymazu z okolic odbytu. 

Występowanie świądu w okolicach odbytu jest istotną przesłanką do wykonania odpowiednich badań. Nie należy czekać na rozwój dolegliwości. 

Do wykonania wymazu służy zestaw, na który składają się probówka i umocowana w korku bagietka. Na jej wolnym końcu nawinięty jest celofan. W celu zwiększenia lepkości celofan dobrze zwilżyć ciepłą wodą. Materiał do badania należy pobrać, przyklejając samoprzylepną taśmę celofanową w okolicach odbytu. Bagietkę należy umieścić wewnątrz probówki, nie zdejmując celofanu. Następnie probówkę powinno się szczelnie zamknąć i podpisać. Wymaz najlepiej pobrać po ok. 2 godzinach od zaśnięcia dziecka lub rano, zaraz po przebudzeniu. Próbkę należy przekazać do laboratorium, gdzie zostanie zbadana pod mikroskopem. Gotowy zestaw można kupić w aptece.  

Zdarza się, że po wykonaniu wymazu nie udaje się zaobserwować jaj owsików, dlatego najczęściej zaleca się trzykrotne powtórzenie badania, aby zwiększyć szansę na wykrycie pasożytów. Jeśli wynik okaże się dodatni, należy udać się do lekarza w celu ustalenia dalszego leczenia.  

Owsica – leczenie 

Zazwyczaj w leczeniu owsicy zaleca się podanie preparatów odrobaczających i modyfikację diety. Powszechnie stosowaną substancją jest pyrantel. Alternatywnie podaje się także mebendazol lub albendazol. Lek stosuje się w dwóch dawkach – pierwszą po pozytywnym wyniku badania, drugą po ok. 2 tygodniach. W leczeniu owsicy bardzo ważne jest także usunięcie z otoczenia źródła zakażenia. Należy dokładnie wysprzątać mieszkanie, wyprać pościel, bieliznę, odzież i ręczniki oraz wyprasować je gorącym żelazkiem. 

Pamiętaj! W przypadku stwierdzenia owsicy u jednego z domowników najlepiej przeprowadzić leczenie u wszystkich.

Przeczytaj również:
Wszy i owsiki – częsty problem przedszkolaka i ucznia
Pasożyty – jak chronić się przed zakażeniem?

Źródła: 

  • Deryło A. Parazytologia i akaroentomologia medyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 251-254. ISBN 83-01-13804-1
  • Siekierska M., Kot K., Łanocha-Arendarczyk N., „Częstość występowania owsika ludzkiego (Enterobius vermicularis) u dzieci z wybranych przedszkoli województwa wielkopolskiego” Journal of Laboratory Diagnostics; Diagn Lab. 2018; 54(1): 5-10. 
  • https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/80861,owsica-postepowanie. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak skutecznie wyleczyć nużeńca?

Nużeniec jest pajęczakiem z rzędu roztoczy, który może zaatakować oko. Objawem tego są najczęściej suche, zaczerwienione oczy, które łzawią z…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
18 maja 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
18 maja 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
26 stycznia 2021 mgr farm. Iwona Zyznowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)