2
16 sierpnia 2019
Katarzyna Jaśkiewicz Autor
Autor
mgr
Katarzyna Jaśkiewicz
Logopeda, absolwentka neurologopedii na Uniwersytecie Gdańskim oraz studiów podyplomowych z oligofrenopedagogiki. Obecnie pracuje zarówno z dziećmi zdrowymi, jak i z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. W wolnym czasie uwielbia czytać książki, spędzać czas na świeżym powietrzu, podróżować oraz zdobić przedmioty metodą decoupage.

Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS)

FAS, czyli Alkoholowy Zespół Płodowy, to jednostka chorobowa, która cechuje się różnymi nieprawidłowościami rozwojowymi. Dotyczy osób, które będąc jeszcze w życiu płodowym, zostały poddane szkodliwemu działaniu alkoholu spożywanego przez matkę. Dziecko z FAS odczuwa wiele trudności w dorosłym życiu.

FAS, czyli Alkoholowy Zespół Płodowy, to jednostka chorobowa, która cechuje się różnymi nieprawidłowościami rozwojowymi. Dotyczy osób, które będąc jeszcze w życiu płodowym, zostały poddane szkodliwemu działaniu alkoholu spożywanego przez matkę. Dziecko z FAS odczuwa wiele trudności w dorosłym życiu.

Kiedy możemy mówić o FAS?

Diagnozę przeprowadza lekarz. Jej postawienie nie należy do najłatwiejszych. O FAS możemy mówić wówczas, gdy stwierdzone zostaną wszystkie cztery kryteria, do których należą:

  • udokumentowane spożywanie alkoholu przez matkę w trakcie ciąży,
  • deficyty rozwojowe w życiu płodowym oraz po narodzinach,
  • uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, co jest widoczne w zaburzeniach intelektualnych, społecznych oraz fizycznych,
  • widoczne anomalie i deformacje w obrębie twarzy, kończyn i mięśni dziecka.

Jeśli któreś z powyższych kryteriów nie występuje u danej osoby, mamy wówczas do czynienia z odmianą Alkoholowego Zespołu Płodowego.

Kobieta w ciąży odmawia alkoholu

Alkoholowy Zespół Płodowy – odmiany

W literaturze można znaleźć kilka odmian FAS, do których należą:

  • FAE (Fetal Alcohol Effect) – Alkoholowy Efekt Płodowy,
  • pFAS (Partial Fetal Alcohol Syndrome) – Częściowy Zespół Alkoholowy Płodu,
  • ARND (Alcohol Related Neurodevelopmental Disorder) – Poalkoholowe Zaburzenia Układu Nerwowego,
  • FARC (Fetal Alcohol Related Conditions) – Uszkodzenia Płodu Spowodowane Alkoholem,
  • ARBD (Alcohol Related Birth Defects) – Wady Wrodzone Spowodowane Alkoholem.

Odmiany Alkoholowego Zespołu Płodowego, mimo tego samego podłoża, różnią się między sobą.

Wszystkie wyżej wymienione rodzaje wraz z FAS zaliczane są do Spektrum Poalkoholowych Zaburzeń Rozwojowych (Fetal Alcohol Spectrum Disorder) w skrócie określanym jako FASD.

Kobieta w ciąży

Alkoholowy Efekt Płodowy (FAE)

Termin Alkoholowy Efekt Płodowy stosuje się w przypadku, gdy matka w trakcie ciąży spożywała alkohol, a u dziecka zaobserwowano niektóre kryteria dotyczące Alkoholowego Zespołu Płodowego (FAS)

Mimo że FAE jest odmianą FAS, nie należy traktować go jako lżejszej przypadłości. Wręcz przeciwnie. Deficyty rozwojowe, zarówno fizyczne, jak i umysłowe, mogą mieć różne nasilenie, w zależności od tego, jakie ilości alkoholu matka spożywała w czasie ciąży. Ponadto ogromną rolę odgrywają tutaj następujące czynniki:

  • metabolizm kobiety ciężarnej,
  • predyspozycje genetyczne,
  • wiek,
  • środowisko, z jakiego wywodzi się kobieta.

Warto zaznaczyć, że zarówno FAS, jak i jego odmiany mogą wystąpić w każdej rodzinie, nawet tej o wysokim statusie społecznym. 

Należy pamiętać, że nawet spożycie niewielkiej ilości alkoholu we wczesnym etapie ciąży może spowodować, że dziecko przyjdzie na świat z deficytami. 

Każde dziecko z FAS i FAE cechuje się różnymi zaburzeniami, nigdy identycznymi.

Przeczytaj również:
Czy w ciąży można pić alkohol?

Problemy występujące u dzieci i dorosłych ze spektrum FASD

Osoby ze spektrum FASD najczęściej przejawiają zaburzenia w rozwoju fizycznym, zaburzenia społeczno-emocjonalne oraz poznawcze.

Zaburzenia w rozwoju fizycznym (niektóre z nich są widoczne na pierwszy rzut oka):

  • niższy wzrost i waga,
  • wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe,
  • małogłowie,
  • nieprawidłowy rozwój kostno-stawowy,
  • problemy z koordynacją ruchową,
  • zaburzenia równowagi, 
  • przetrwałe odruchy pierwotne,
  • zaburzenia integracji sensorycznej (w postaci nadwrażliwości lub niedostatecznej wrażliwości na dźwięki, światło, dotyk i inne wrażenia zmysłowe).

Zaburzenia społeczno-emocjonalne:

  • nadmierna ufność i naiwność, 
  • brak przewidywania skutków swoich czynów,
  • brak myślenia przyczynowo-skutkowego,
  • bezrefleksyjność i brak wyciągania wniosków,
  • trudności w nawiązywaniu znajomości i ich utrzymaniu,
  • trudności w odróżnianiu dobra od zła,
  • problemy z dobieraniem odpowiednich znajomych,
  • uległość,
  • skłonności do robienia złych rzeczy np. udział w kradzieżach, bójkach (bez świadomości, że to zachowanie jest niepoprawne), 
  • brak umiejętności rozpoznawania emocji.

Zaburzenia poznawcze:

  • wady wymowy,
  • deficyty uwagi,
  • zaburzenia pamięci,
  • nadpobudliwość,
  • trudności w nauce i opanowaniu bieżącego materiału,
  • trudności w analizie, ocenie sytuacji i jej powagi,
  • brak umiejętności wyciągania wniosków i nauki na własnych błędach,
  • zaburzenia myślenia abstrakcyjnego.

Osoby z FASD są mało samodzielne, trudno im ukończyć edukację, często są uwikłane w trudne znajomości, które kończą się wieloma problemami (również z prawem).

Inne symptomy, które mogą iść w parze z wyżej opisywanymi:

  • trudne relacje społeczne i rodzinne,
  • lęk,
  • frustracja,
  • zaburzenia psychiczne (np. depresja),
  • niska samoocena,
  • brak umiejętności radzenia sobie w pozornie łatwych sytuacjach,
  • stosowanie używek.

Osoby z FAS oraz mieszczące się w jego spektrum, borykają się z wieloma problemami na różnych etapach życia. Pamiętajmy jednak, że osoby te mają wiele pozytywnych cech i mocnych stron, z których warto zdawać sobie sprawę. Osoby z FAS:

  • dobrze pracują samodzielnie,
  • są uczuciowe i kochające, przywiązują się do bliskich im osób,
  • dążą do wyznaczonego celu,
  • nierzadko są w normie intelektualnej,
  • są spontaniczne,
  • cechują się empatią.

Określenie częstotliwości ich występowania jest trudne ze względu na to, że u noworodków objawy nie są widoczne od razu, co utrudnia tworzenie statystyk. Ważne jest jak najszybsze zdiagnozowanie FAS i podjęcie terapii, co wpłynie na dalszy rozwój i funkcjonowanie w przyszłości osób dotkniętych tym schorzeniem.

Przeczytaj również:
Alkohol a karmienie piersią

Źródła:

  • K. Liszcz, Jestem nauczycielem dziecka z FAS, Toruń 2011,
  • K. Liszcz, Dziecko z FAS w szkole i w domu, wyd. Rubikon, Kraków 2011,
  • M. Klecka, M. Janas-Kozik, Dziecko z FASD. Rozpoznawania różnicowe i podstawy terapii, wyd. Parpamedia, Warszawa 2009.
Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Najczęściej czytane

Jak poprawić odporność organizmu?

Odporność a choroby autoimmunologiczne

Czytaj także
15 listopada 2019 mgr farm. Marta Junowicz
08 października 2019 Agnieszka Żurawska
30 września 2019 mgr farm. Marta Junowicz
05 września 2019 mgr farm. Magdalena Fuszara
02 września 2019 mgr farm. Marta Junowicz
28 sierpnia 2019 inż. Małgorzata Zdunek
20 sierpnia 2019 inż. Małgorzata Zdunek
Zobacz więcej