6
18 lipca 2019

Ciąża po przeszczepieniu nerki

Transplantacja jest najlepszą metodą leczenia nerkozastępczego, ponieważ pozwala na przedłużenie życia oraz pełną aktywność, co jednocześnie nie wymaga od kobiety poświęcania kilkunastu godzin tygodniowo na dializoterapię. Jak wygląda kwestia płodności u kobiety po przeszczepie nerki? Czy zabieg dyskwalifikuje kobietę w kwestii starań o dziecko?  

Przeszczep nerki a decyzja o ciąży

Już około 12 miesięcy po udanej transplantacji obserwuje się znaczną poprawę funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajnik, a w konsekwencji również odzyskanie płodności. Jednak rozpoczęcie prokreacji zaleca się po upływie przynajmniej 2 lat od transplantacji, jeżeli czynność przeszczepionej nerki jest na zadowalającym poziomie, co ocenia lekarz. Około 30% ciąż ma miejsce, zanim od przeszczepu upłyną 2 lata. Prowadzone obserwacje udowodniły, że zbyt wczesne zajście w ciążę wpływa niekorzystnie nie tylko na funkcjonowanie przeszczepionego organu, ale również na stan noworodka

Dwuletnia przerwa jest niezbędna, aby zapewnić względne bezpieczeństwo matce i dziecku. Aby zajść w ciążę w możliwie najkrótszym, ale jednocześnie bezpiecznym czasie po transplantacji, należy spełnić kilka warunków. Przede wszystkim zadowalająca musi być czynność nerki, ponadto:

  1. Poziom kreatyniny nie powinien przekraczać 1,5 mg/dl. 
  2. Białkomocz musi wynosić mniej niż 0,5 g/dobę. 
  3. Ciśnienie tętnicze powinno znajdować się w granicach normy. Dopuszczalne jest nadciśnienie, które może być skutecznie leczone. Wysokie nadciśnienie, niepoddające się leczeniu, które nie wykazuje tendencji spadkowej, jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę po przeszczepieniu narządu ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia m.in. porodu przedwczesnego.

Kryteria zdrowotne a ciąża

Aby kobieta mogła zdecydować się na zajście w ciążę, jej stan zdrowia powinien spełniać kilka kryteriów:

  • dobra ogólna kondycja,
  • minimalny białkomocz lub jego brak,
  • prawidłowe ciśnienie tętnicze lub odpowiednio kontrolowane nadciśnienie,
  • stabilna funkcja nerek.

Ochrona nerek

Leki immunosupresyjne a rozwój płodu

Po zabiegu przeszczepienia narządu stosuje się duże dawki leków immunosupresyjnych. W konsekwencji intensywna farmakoterapia może wpłynąć negatywnie na rozwijający się płód, powodując wady wrodzone. Leki immunosupresyjne stosowane po przeszczepieniu narządu zawierają związki przenikające przez łożysko. Jednak, aby zachować czynność przeszczepionego narządu, kontynuowanie leczenia jest niezbędne

Kiedy biorczyni nerki zdecyduje się na zajście w ciążę, należy mieć na uwadze dobrostan rozwijającego się płodu. Dlatego należy zmodyfikować dawkę leków w zależności od potrzeb organizmu, jednocześnie ograniczając się do niezbędnego minimum. 

Warto wiedzieć, że występowanie wad rozwojowych wśród noworodków matek po transplantacji jest na podobnym poziomie w porównaniu do populacji ogólnej. Zaobserwowano jednak powiązania między występowaniem niektórych wad wrodzonych a stosowaniem konkretnych leków. Na przykład:

  1. Terapia glikokortykosteroidami może wiązać się z wystąpieniem rozszczepu podniebienia
  2. Środki zawierające azatioprynę mogą spowodować niedorozwój grasicy
  3. Ekspozycja na takrolimus może być przyczyną przejściowej hiperkaliemii i hiperglikemii w okresie okołoporodowym. 
  4. Mykofenolan mofetylu predysponuje do niedorozwoju gałek ocznych i żuchwy oraz wodogłowia
  5. Stosowanie sirolimusu doprowadza do obumarcia płodu. Ze względu na ten fakt zaleca się zastosowanie przynajmniej 6 tygodniowej przerwy przed planowanym poczęciem. 

Czynniki ryzyka, na które należy zwrócić szczególną uwagę

Ryzyko niepowodzenia położniczego zwiększa się wraz z wiekiem kobiety. Dodatkowymi czynnikami, które mogą wpływać na przebieg ciąży, są:

  • brak współpracy między ciężarną a położną i lekarzem,
  • niewystarczający poziom wiedzy na temat własnej choroby oraz ciąży. 

Kolejnym czynnikiem ryzyka jest stosowanie immunosupresji, co powoduje większą skłonność do infekcji. Dlatego bardzo istotne jest posiadanie wiedzy oraz znajomość metod zapobiegania zakażeniom. Zasady profilaktyki zakażeń przedstawione przez położną podczas edukacji przeprowadzanej w trakcie ciąży umożliwią zapobieganie stanom zapalnym, które mogą być potencjalnie groźne dla płodu. 

Infekcje wewnątrzmaciczne również należą do czynników ryzyka, ponieważ mogą prowadzić do wystąpienia porodu przedwczesnego. 

Należy pamiętać, że wśród kobiet po przeszczepie nerki, badania kontrolne do 20. tygodnia ciąży powinny być wykonywane co 2 tygodnie. Na dalszym etapie ciąży kontrole powinny odbywać się co tydzień

Karmienie noworodka – czy biorczyni nerki może karmić piersią?

Posiadanie przez matkę wiedzy z zakresu opieki nad dzieckiem przedwcześnie urodzonym oraz dzieckiem z niską masą urodzeniową jest niezwykle przydatne, ponieważ, według statystyk, u kobiet ze współistniejącą chorobą nerek oraz po transplantacji narządu, porody przedwczesne stanowią 40-60% porodów

Bardzo ważną rolę w opiece nad noworodkiem przedwcześnie urodzonym odgrywa wiedza na temat karmienia. Karmienie piersią ma ogromne znaczenie, ponieważ zwiększa odporność dziecka na infekcje oraz wpływa pozytywnie na rozwój psychofizyczny. Jednak farmakoterapia stosowana przez biorczynie narządów jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią ze względu na potencjalnie negatywne skutki ekspozycji dziecka na leki immunosupresyjne. W tej sytuacji najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z pokarmu Banku Mleka Kobiecego, co zapewni dziecku możliwość naturalnego karmienia.

Podsumowując, aby zapewnić możliwie najlepsze warunki dla rozwijającej się ciąży po transplantacji, niezbędna jest ścisła współpraca ciężarnej z położnikiem/ginekologiem, nefrologiem oraz położną. Ciąża po przeszczepieniu narządu jest bezdyskusyjnie ciążą wysokiego ryzyka. Decyzja o dziecku powinna być świadoma i poparta wiedzą na temat przebiegu ciąży po transplantacji.

Źródła:

  • Król E., Rutkowski B., Przewlekła choroba nerek – klasyfikacja, epidemiologia
    i diagnostyka, Via Medica, Forum Nefrologiczne 2008, tom 1, nr 1, 1-6,
  • Durlik M., Zieniewicz K., Zalecenia dotyczące leczenia immunosupresyjnego
    po przeszczepieniu narządów unaczynionych, Polskie Towarzystwo Transplantacyjne, Fundacja Zjednoczeni dla Transplantacji, Warszawa 2016,  11-79.
  • Pazik J., Durlik M., Postępowanie przygotowawcze i przebieg ciąży u biorczyni nerki przeszczepionej – opis przypadku, Via Medica, Forum Nefrologiczne 2008, tom 1, nr 1, 42-44.
  • Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia, PZWL, Warszawa 2017, tom 1, 250-251.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Czy jeść kiszonki w ciąży?

Jak najbardziej tak! Można jeść kiszonki w ciąży! Podczas kiszenia powstaje kwas mlekowy, w którym znajdują się pałeczki kwasu mlekowego.…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
11 czerwca 2021 dr Ewa Fiedorowicz
14 kwietnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
01 kwietnia 2021 Alicja Olewiecka
08 marca 2021 mgr farm. Mateusz Jabłoński
09 lutego 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
05 lutego 2021 Alicja Olewiecka
26 stycznia 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
11 stycznia 2021 Alicja Olewiecka
08 grudnia 2020 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
25 listopada 2020 Rafał Suchodolski
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)