14
28 grudnia 2020

Czym jest zaśniad groniasty?

Zaśniad groniasty jest łagodną zmianą trofoblastu wynikającą z nieprawidłowości przy zapłodnieniu. Ma on niewielkie ryzyko przekształcenia się w groźniejszą formę złośliwą. Zaśniad groniasty był zauważony już przez Hipokratesa 400 lat przed naszą erą. Zaliczany jest do ciążowej choroby trofoblastycznej, do której należą poza nim: zaśniad naciekający i rak kosmówki (kosmówczak).  

Zaśniad groniasty – epidemiologia i czynniki ryzyka 

Występuje w 1 przypadku na 1000-2000 ciąż w Stanach Zjednoczonych (a w krajach południowoazjatyckich nawet częściej). Dotyczy głównie kobiet poniżej 20 lub powyżej 40 roku życia. Wcześniejsze wystąpienie zaśniadu groniastego zwiększa ryzyko jego ponownego wystąpienia. 

Jak się tworzy zaśniad groniasty? 

Komórki trofoblastu to pierwsze komórki, które różnicują się z zapłodnionego jaja – odżywiają zarodek i w końcu tworzą część łożyska. Zaśniad groniasty powstaje właśnie z komórek trofoblastu po nieprawidłowo zapłodnionej komórce jajowej. Nazwa pochodzi od wyglądu obrzękniętych kosmków łożyskowych, niekiedy torbielowato poszerzonych, przypominających winogrona

Zaśniad groniasty dzielimy na: 

  • całkowity – występuje po zapłodnieniu plemnikiem pustego jaja (pozbawionego matczynego materiału genetycznego). Prowadzi to do patologicznego rozwinięcia się kosmków łożyskowych, a płód nie rozwija się z powodu braku chromosomów matki, wiec taki zaśniad nigdy nie posiada części płodu.  
  • częściowy – to zapłodnienie komórki jajowej dwoma plemnikami; jest zgodny z wczesnym powstawaniem zarodka, więc płód może się rozwinąć, ale najczęściej ma liczne wady morfologiczne. 

Zaśniad groniasty – diagnostyka 

Głównym narzędziem służącym do diagnostyki jest badanie USG. Zaśniad całkowity ma widoczny w badaniu USG charakterystyczny obraz kosmków, widoczny jest również brak rozwoju zarodka. Najczęściej wykrywany jest koło 9 tygodnia ciąży. Zaśniad groniasty częściowy może sprawić większą trudność w diagnostyce, ponieważ płody z matczynymi chromosomami wykazują lepszy wzrost i możliwy jest ich dalszy rozwój w II trymestrze. 

Pomocnym narzędziem diagnostycznym jest stężenie β-hCG, czyli gonadotropiny kosmówkowej, wytwarzanej przez komórki trofoblastu. Stężenie to przy wystąpieniu zaśniadu całkowitego jest dużo wyższe niż podczas tego samego etapu ciąży fizjologicznej. W przypadku zaśniadu groniastego częściowego stężenie β-hCG nie jest tak drastycznie powiększone, dlatego decydujące jest tu badanie histopatologiczne

Zaśniad groniasty – objawy 

Większość kobiet z zaśniadem groniastym całkowitym w momencie diagnozy nie wykazuje żadnych objawów. Mogą wystąpić jednak spontaniczne poronienia, krwawienia między 6 a 16 tygodniem ciąży i powiększona macica. Mogą pojawić się również nadmierne wymioty oraz objawy nadczynność tarczycy. 

Zaśniad groniasty – leczenie 

Zaśniad całkowity powinien być usunięty z macicy jak najszybciej po rozpoznaniu. Rekomenduje się wykonać zabieg za pomocą ssaka po mechanicznym rozszerzeniu kanału szyjki macicy.  

W zaśniadzie groniastym częściowym, jeśli w USG występują większe elementy płodu, należy zakończyć ciążę farmakologicznie – za pomocą oksytocyny i prostaglandyn. Następnie, jeśli jest taka potrzeba, mechanicznie ewakuuje się zaśniad z macicy. 

Po usunięciu zaśniadu należy kontrolować stężenie gonadotropiny kosmówkowej co 7 dni (w tym samym laboratorium, aby wynik był jak najbardziej wiarygodny), aż poziom β-hCG nie będzie wykrywalny. Dodatkowo u wszystkich zalecana jest antykoncepcja hormonalna.  

Zaśniad groniasty – powikłania 

Jeśli poziom β-hCG będzie wzrastał po zabiegu, może oznaczać to, że zaśniad rozwinął się w postać złośliwą – kosmówczaka. Zdarza się to u 2,5-4% pacjentek z zaśniadem całkowitym i praktycznie nie występuje w przypadku zaśniadu częściowego. Kosmówczak powstaje najczęściej z pozostałości zaśniadu groniastego, ale może być również spowodowany poronieniem i ciążą. Tak samo jak inne choroby nowotworowe może tworzyć przerzuty. Leczy się go chirurgicznie oraz za pomocą chemioterapii. 

Zaśniad groniasty może zostać wykryty podczas rutynowych badań, które przechodzi każda ciężarna. Dlatego tak ważna jest opieka lekarza ginekologa podczas trwania ciąży. Leczenie zaśniadu polega najczęściej na mechanicznym usunięciu go z macicy. Nieleczony może doprowadzić do zezłośliwienia i przerzutów do innych narządów.  

Źródła: 

  • Bręborowicz G., Położnictwo i ginekologia. PZWL 2015 
  • Kumar V., Abbas A., Aster J., Patologia Robbinsa. Elsevier Urban & Partner 2014 
  • Aster J., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. Ninth edition. Elsevier/Saunders, 2015 
  • AlJulaih GH, Muzio MR. Gestational Trophoblastic Neoplasia. StatPearls Publishing; 2020 
  • Seckl MJ, Sebire NJ, Berkowitz RS. Gestational trophoblastic disease. Lancet. 2010 Aug 28;376(9742):717-29. PMID: 20673583. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)