1
03 października 2019
Marta Junowicz Autor
Autor
mgr farm.
Marta Junowicz
Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, do zespołu Gemini dołączyła w 2016 roku. Prywatnie mama dwóch synów, która uwielbia piec dla swoich najbliższych. Pasjonatka kryminałów i pływania.

Hyperemesis gravidarum, czyli niepowściągliwe wymioty ciężarnych

Nudności i wymioty to jedne z pierwszych i najczęstszych objawów wczesnej ciąży. Występują u ponad 50% przyszłych mam i, o ile osiągają łagodne lub umiarkowane nasilenie, powodują  jedynie dyskomfort i gorsze samopoczucie. Niestety potrafią też mieć niekontrolowany charakter o bardzo dużym natężeniu i wówczas określane są jako niepowściągliwe wymioty ciężarnych.

Nudności i wymioty to jedne z pierwszych i najczęstszych objawów wczesnej ciąży. Występują u ponad 50% przyszłych mam i, o ile osiągają łagodne lub umiarkowane nasilenie, powodują  jedynie dyskomfort i gorsze samopoczucie. Niestety potrafią też mieć niekontrolowany charakter o bardzo dużym natężeniu i wówczas określane są jako niepowściągliwe wymioty ciężarnych.

Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – przyczyny

Niepowściągliwe wymioty ciężarnych to inaczej NWC lub HG – od łacińskiej nazwy Hyperemesis gravidarum. Pierwsze symptomy pojawiają się zwykle ok. 5-6 tygodnia ciąży, osiągając najwyższe nasilenie w 8-9 tygodniu.

U 60% kobiet dotkniętych tych problemem objawy ustępują wraz z końcem pierwszego trymestru. 

Szczegółowa patogeneza niepowściągliwych wymiotów ciężarnych nie jest znana. Zakłada się, że etiologia ma charakter wieloczynnikowy, w głównej mierze wynikający ze zmian hormonalnych, ale także z przebytych infekcji czy kondycji psychicznej.

Wymioty kobiety w ciąży

Dla przyszłych mam

Badania wskazują, że bardziej narażone na uporczywe wymioty są kobiety:

  • młode,
  • w pierwszej ciąży,
  • w ciąży mnogiej,
  • spodziewające się dziewczynki,
  • cierpiące na migrenę,
  • cierpiące na chorobę lokomocyjną,
  • z HG w wywiadzie rodzinnym.

Do wystąpienia HG mogą predysponować również:

  • stany przebiegające z nadczynnością tarczycy,
  • choroby psychiczne,
  • astma, 
  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
  • cukrzyca przed ciążą.

Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – konsekwencje 

Niepowściągliwe wymioty mogą doprowadzić u ciężarnych do:

  • utraty masy ciała, 
  • odwodnienia, 
  • ketonurii, 
  • zasadowicy metabolicznej,
  • zaburzeń elektrolitowych,
  • zaniku mięśni,
  • w skrajnych przypadkach do encefalopatii Wernickego.

Występowanie mało nasilonych lub umiarkowanych nudności i wymiotów u ciężarnych nie przekłada się na gorsze wyniki neonatologiczne. Ponadto u kobiet dotkniętych tą dolegliwością zaobserwowano niższe ryzyko poronienia.

Uporczywe wymioty, wielokrotne hospitalizacje i niski przyrost masy ciała w ciąży (<7 kg) często skutkuje niską masą urodzeniową oraz porodem przedwczesnym przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży. 

Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – rozpoznanie

Na pełne badanie przedmiotowe pacjentki uskarżającej się na uporczywe wymioty składa się pomiar:

  • masy ciała,
  • temperatury,
  • ilości oddechów,
  • ciśnienia krwi,
  • tętna.

Lekarka mierząca ciśnienie kobiecie w ciąży

Ponadto należy poszukać oznak odwodnienia w postaci suchych błon śluzowych czy mało napiętej skóry. Wskazane jest również sprawdzenie tarczycy pod kątem obecności wola, objawów otrzewnowych, a także ocena tkliwości brzucha i podbrzusza. Należy wykonać USG, by ocenić stan płodu, zlecić badania krwi i moczu oraz wykluczyć inne możliwe przyczyny wymiotów, np. zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne czy zakażenie układu moczowo-płciowego.

Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – leczenie

W przypadku niepowściągliwych wymiotów ciężarnych najważniejszą kwestią jest podaż płynów i odpowiednie nawodnienie pacjentki. Poza elektrolitami przy długotrwałych wymiotach należy uzupełnić niedobór witaminy B1, by nie dopuścić do ostrego powikłania, jakim jest encefalopatia Wernickego. U kobiet, u których nie zaobserwowano poprawy po nawodnieniu, wprowadza się leczenie farmakologiczne. Pirydoksyna, czyli witamina B6  charakteryzuje się udowodnioną skutecznością w łagodzeniu objawów niepowściągliwych wymiotów ciężarnych i dobrym profilem bezpieczeństwa.

Dopuszcza się także stosowanie:

  • leków przeciwhistaminowych (m.in. doksylamina, prometazyna, dimenhydrynat), 
  • antagonistów receptora dopaminy (metoklopramid, domperidon, chlorpromazyna),
  • antagonistów receptora serotoninowego (ondansetron) o działaniu przeciwwymiotnym.

Gdy powyższe leczenie nie przynosi poprawy, a ciężarna jest wielokrotnie hospitalizowana i nadal utrzymuje się spadek masy ciała, wdraża się żywienie dojelitowe lub pozajelitowe. Są to procedury zarezerwowane wyłącznie dla niezwykle ciężkich przypadków, ze względu na ryzyko zakażeń i innych powikłań.

W przypadku pojawiających się nudności i wymiotów warto też stosować się do ogólnych zaleceń dla ciężarnych. Należy:

  • jeść mało, ale często,
  • unikać kofeiny,
  • unikać pikantnych, kwaśnych i ciężkostrawnych potraw oraz jedzenia o intensywnym zapachu. 

Wskazana jest:

  • dieta bogatobiałkowa i ubogotłuszczowa, 
  • picie naparu z imbiru, 
  • unikanie bodźców mogących wywołać wymioty.

Ważne jest także wsparcie emocjonalne, dlatego pomocna może okazać się relaksacja czy psychoterapia.

Wymioty i nudności to jedne z wielu charakterystycznych objawów towarzyszących ciąży. Niekiedy są na tyle silne, że w znacznym stopniu utrudniają codzienne funkcjonowanie. W tym przypadku warto skonsultować się z lekarzem, który na podstawie badań może stwierdzić występowanie niepowściągliwych wymiotów ciężarnych i w razie potrzeby wprowadzić odpowiednie leczenie.

Źródła:

  • Unzila A. Nayeri M.D., Niepowściągliwe wymioty ciężarnych – postępowanie krok po kroku,
  • Bottomleya C., Bourne T., Management strategies for hyperemesis, Best Practice & Research Clinical Obstetrics and Gynaecology 2009, w tłum. A. Łukasik,
  • Tylec-Osóbka E., Wojtuń S., Gil J., Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży, Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska w Radomiu, Klinika Gastroenterologii, Centralny Szpital Kliniczny MON WIM w Warszawie 2012.
Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
02 czerwca 2020 mgr farm. Marta Junowicz
30 kwietnia 2020 dr Ewa Fiedorowicz
04 września 2019 Agnieszka Żurawska
28 sierpnia 2019 inż. Małgorzata Zdunek
15 marca 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
19 lutego 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
17 października 2018 dr Ewa Fiedorowicz
07 sierpnia 2018 dr Ewa Fiedorowicz
20 kwietnia 2018 lek. Anna Jaźwińska-Curyłło
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)