4
25 lipca 2019
Agnieszka Żurawska Autor
Autor
Agnieszka Żurawska
Położna, absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zajmuje się opieką nad kobietami w każdym okresie życia oraz noworodkami. Uwielbia pracę z ludźmi. W wolnym czasie lubi czytać książki oraz rozwijać swoje pasje.

Niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego – część druga

Omówione w pierwszej części metody, takie jak aktywność fizyczna i pozycje wertykalne oraz techniki oddechowe i relaksacyjne, to tylko niektóre ze sposobów na złagodzenie bólu porodowego. Wśród dostępnych rozwiązań można wyróżnić także masaż, przezskórną stymulację nerwów TENS i okłady, należące do metod fizjoterapeutycznych oraz hydroterapię. Na czym polegają, jakie są ich zalety i czy każda kobieta może z nich skorzystać?

Omówione w pierwszej części metody, takie jak aktywność fizyczna i pozycje wertykalne oraz techniki oddechowe i relaksacyjne, to tylko niektóre ze sposobów na złagodzenie bólu porodowego. Wśród dostępnych rozwiązań można wyróżnić także masaż, przezskórną stymulację nerwów TENS i okłady, należące do metod fizjoterapeutycznych oraz hydroterapię. Na czym polegają, jakie są ich zalety i czy każda kobieta może z nich skorzystać?

Metody fizjoterapeutyczne łagodzenia bólu porodowego

Masaż

Jedną z metod relaksacyjnych dla kobiet w trakcie porodu jest masaż. Podstawowe techniki obejmują:

  • głaskanie,
  • rozcieranie,
  • opukiwanie, 
  • ugniatanie. 

Masaż powinien być wykonywany całymi dłońmi, a ruchy – płynne i rytmiczne. Przykładem masażu relaksacyjnego jest masaż Shiatsu. Jego wykonanie polega na ucisku odpowiednich punktów umieszczonych na powierzchni ciała głównie w okolicy lędźwiowej i szyjnej oraz na mięśniach kończyn dolnych. Jednoczesne uciskanie kilku punków powoduje zmniejszenie dolegliwości bólowych. Ta metoda jest szczególnie użyteczna w minimalizowaniu bólu lędźwiowego odcinka kręgosłupa

Kobieta w ciąży w szpitalu

Przed porodem

Masaż umożliwia rozluźnienie ciała, a dzięki temu odpoczynek w przerwie między skurczami jest efektywniejszy. Wykonywanie masażu przez osobę towarzyszącą, oprócz potrzebnego wsparcia, wiąże się z pogłębianiem więzi między partnerami. Rodząca powinna informować, jaki rodzaj chwytów przynosi jej ulgę, aby możliwe było dostosowanie tempa i sposobu masażu. Masaż można stosować przez cały okres porodu bądź wyłącznie podczas skurczów i w każdej pozycji, w tym na worku sako bądź na piłce położniczej. Najważniejsze, aby pozycja była wygodna dla rodzącej.

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Masaż Shiatsu – na czym polega akupunktura bezigłowa?

Masaż Shiatsu dla ciężarnej

TENS – przezskórna stymulacja nerwów

Do metod fizjoterapetycznych należy rówież TENS, czyli przezskórna stymulacja nerwów, która wykorzystuje prąd o małym nasileniu. Natężenie prądu najczęściej powoduje uczucie mrowienia w okolicy czterech samoprzylepnych elektrod umieszczonych wzdłuż linii pośrodkowej pleców. Pierwsza para elektrod powinna znaleźć się w okolicy dolnych kręgów piersiowych i górnych lędźwiowych. Natomiast drugą parę należy umieścić w okolicy kości krzyżowej. 

Prąd wytwarzany przez urządzenie nie powinien powodować bólu. 

Należy regulować jego natężenie w zależności od indywidualnych potrzeb. Zazwyczaj w trakcie trwania skurczu mięśnia macicy amplituda impulsów elektrycznych jest zwiększana przez rodzące. 

Urządzenia TENS są stworzone tak, aby siłę prądu można było wygodnie i łatwo modyfikować w każdej chwili. Mechanizm tej metody opiera się na blokowaniu przewodzenia sygnałów bólowych do mózgu, a także na stymulacji wydzielania endorfin, które działają przeciwbólowo. Stymulacja nerwów przywspółczulnych, zwłaszcza za pomocą drugiej pary elektrod, przyczyni się do rozluźnienia napiętych mięśni i części miękkich kanału rodnego. Jest to pomocne szczególnie w drugim okresie porodu. 

Łagodzenie bólu poprzez zastosowanie TENS uważane jest za całkowicie bezpieczne. U niektórych kobiet przezskórna stymulacja nerwów nie może być jednak stosowana. TENS jest przeciwwskazany u kobiet:

  • ze stymulatorem serca,
  • z epilepsją,
  • podczas immersji wodnej,
  • podczas zapisu EKG,
  • z nadwrażliwością na prąd,
  • z porażeniami spastycznymi.

Ciepłe i zimne okłady

Kolejna metoda fizjoterapetyczna to stosowanie okładów, zarówno ciepłych, jak i zimnych.

  • Umieszczanie ciepłych okładów w okolicach brzucha pobudza mięsień macicy do bardziej efektywnej pracy, jednocześnie wpływa na wzrost progu bólowego, co może przynieść ulgę w dolegliwościach. W celu podwyższenia temperatury danej części ciała można zastosować ogrzane ręczniki lub kompresy. 
  • Zimne okłady powodują znaczne zmniejszenie odczuwanego bólu poprzez spowolnienie przewodzenia nerwowego. Do ich zastosowania można wykorzystać schłodzone kompresy, worki z lodem lub zamrożone pieluszki dla niemowląt, które przed zamrożeniem zostały zmoczone. 

Naprzemienne stosowanie ciepłych i zimnych okładów dodatkowo zapobiega niedokrwieniu określonej części ciała. Wybór rodzaju okładów zależy od kobiety i powinien opierać się na tym, który z nich przynosi jej większą ulgę.

Hydroterapia w łagodzeniu bólu porodowego

Hydroterapia bazuje na wykorzystywaniu wody w celu łagodzenia dolegliwości bólowych podczas porodu. Do właściwości wody zalicza się:

  • zmniejszanie napięcia nerwowo-mięśniowego, 
  • poprawę nastroju i rozluźnienie, 
  • zmniejszenie zapotrzebowania na leki przeciwbólowe, 
  • stymulację wydzielania endorfin, 
  • zmniejszenie poziomu hormonów stresu (adrenaliny i noradrenaliny), 
  • skrócenie czasu pierwszego okresu porodu.

Hydroterapia obejmuje m.in. zażywanie ciepłych kąpieli z zanurzeniem ciała w wannie do wysokości brodawek sutkowych. Temperatura wody powinna wynosić od 34 do 38°C. Woda w tym przedziale temperatur działa rozluźniająco i odprężająco, a przede wszystkim łagodzi ból, jednak warto pamiętać o tym, aby temperatura była przyjemna dla rodzącej. Zazwyczaj wraz z postępem porodu, przez rodzące preferowana jest chłodniejsza woda, jednak jej temperatura nie powinna spadać poniżej 34°C. Natomiast zbyt wysoka temperatura wody może stać się przyczyną przegrzania organizmu matki i wywołania tachykardii, czyli przyspieszenia akcji serca ponad normę u dziecka.

Alternatywą dla kąpieli w wannie jest korzystanie z prysznica poprzez polewanie ciała wodą. Strumień wody powinno kierować się na plecy bądź brzuch rodzącej. Przyniesie to ulgę podczas skurczów i poprawi krążenie krwi. Rodząca może używać piłki położniczej pod prysznicem lub kucać bądź opierać się o ścianę. 

Z prysznica można korzystać już na wczesnym etapie pierwszego okresu porodu, natomiast kąpiel w wannie zalecana jest od momentu osiągnięcia 5 cm rozwarcia. Optymalny czas immersji wodnej w celu osiągnięcia efektu analgezji wynosi 30 minut. Zaobserwowano, że stosowanie hydroterapii przynosi dużą ulgę u kobiet z niskim progiem bólowym. 

Do zalet immersji wodnej należą:

  • możliwość skoncentrowania się na własnym ciele,
  • odseparowanie od bodźców zewnętrznych,
  • rozluźnienie mięśni szkieletowych umożliwiające zrelaksowanie się rodzącej,
  • rozluźnienie napięcia nerwowo-mięśniowego sprzyjające rozwieraniu się szyjki macicy,
  • uczucie lekkości, które sprzyja przyjmowaniu pozycji wertykalnych wspomagających obniżanie się dziecka w miednicy,
  • poprawa krążenia krwi i efektywniejsze dotlenienie mięśni, łożyska oraz płodu poprzez rozszerzanie się naczyń krwionośnych, 
  • zwiększenie objętości krążącego osocza o ok. 700 ml oraz wzrost pojemności serca o ok. 30% sprzyja lepszemu dotlenieniu całego organizmu,
  • zmniejszenie ryzyka urazów kanału rodnego.

Immersji wodnej nie należy mylić z porodem w wodzie. Terapia wodą stosowana jest głównie w pierwszym okresie porodu, czyli okresie skracania i rozwierania szyjki macicy. Natomiast poród w wodzie odnosi się do drugiego okresu porodu, czyli okresu, w którym rodzi się dziecko.

Przeciwwskazania do stosowania immersji wodnej

Przeciwwskazania do stosowania immersji wodnej nie są tak rygorystyczne, jak w przypadku porodu w wodzie. Zalicza się do nich:

  • infekcje matki,
  • temperaturę ciała rodzącej powyżej 38°C,
  • gęste, zielone wody płodowe,
  • nosicielstwo HIV – w tym przypadku dopuszczalne jest korzystanie z prysznica zamiast wanny.

Poznaj inne metody łagodzenia bólu porodowego:

Przeczytaj również:

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. Marta pisze:

    Czytałam, że przy porodzie pomaga grzebień! Wystarczy zaciskać go w ręku. W niewielkim stopniu odwraca to uwagę do bólów porodowych, ponieważ ręka jest bardzo unerwiona i ząbki grzebienia zajął niewielki ból 😀

Najczęściej czytane

Jak poprawić odporność organizmu?

Odporność a choroby autoimmunologiczne

Czytaj także
06 grudnia 2019 Rafał Suchodolski
15 listopada 2019 mgr farm. Marta Junowicz
04 listopada 2019 mgr Izabela Skowrońska
08 października 2019 Agnieszka Żurawska
30 września 2019 mgr farm. Marta Junowicz
12 września 2019 mgr Izabela Skowrońska
05 września 2019 mgr farm. Magdalena Fuszara
Zobacz więcej