1
30 kwietnia 2021

Siara a naturalna odporność niemowląt

Karmienie piersią jest uznawane za najlepszy sposób żywienia noworodków i niemowląt. Z korzyści dla mamy można wymienić szybszą regenerację po porodzie i powrót do formy sprzed ciąży, budowanie więzi z dzieckiem, aspekt ekonomiczny, oszczędność czasu, a także zmniejszone ryzyko rozwoju niektórych nowotworów w przyszłości. Największym beneficjentem kobiecego mleka jest jednak samo dziecko. Dlaczego szczególnie ważne jest pierwsze przystawienie noworodka do piersi? Ogromne znaczenie ma tutaj siara.

Czym jest siara i z czego się składa? 

Siara (łac. colostum) to pierwszy pokarm produkowany przez kobietę do 5 dni po porodzie, ma żółty kolor i jest bardzo gęsty. Zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze w wysoko przyswajalnej formie: 

  • białka, 
  • węglowodany, 
  • tłuszcze, 
  • makro- i mikroelementy, 
  • witaminy. 

W porównaniu do dojrzałego mleka kobiecego charakteryzuje się dużo wyższym stężeniem związków aktywnych biologicznie, m.in. komórek układu odpornościowego: 

  • leukocytów, 
  • lakrofagów, 
  • limfocytów T i B, 
  • przeciwciał, głównie IgA, odpowiedzialnych za odporność bierną noworodka, 
  • innych substancji immunomodulujących takich jak: 
    • laktoferyna, 
    • α-laktoalbumina, 
    • lizozym, 
    • laktoperoksydaza, 
    • polipeptyd bogaty w prolinę (PRP), 
    • kazeina. 

Jaka jest rola siary? 

Dziecko rodzi się z niedojrzałym układem odpornościowym, a jego ochronę przed patogenami stanowią przede wszystkim składniki zawarte w mleku matki. 

Pierwsze mleko, zwane także młodziwem, jest pokarmem o unikalnej kompozycji. Wysoka zawartość substancji immunomodulujących czyni siarę kluczowym czynnikiem w długotrwałym i skomplikowanym procesie kształtowania odporności u dzieci. 

Dzięki obecności oligosacharydów mleko matki ma właściwości prebiotyczne i przyczynia się do kolonizacji przewodu pokarmowego malucha bakteriami kwasu mlekowego z rodzaju Bifidobacteria.  

Immunoglobuliny IgA zawarte w mleku matki są niewrażliwe na działanie enzymów żołądkowo-jelitowych.  Dzięki temu mają zdolność przylegania do ścian przewodu pokarmowego, gdzie część z nich tworzy „płaszcz ochronny”. Zapewnia on miejscową tolerancję na alergeny pokarmowe, chroni przed adhezją i kolonizacją patogenów oraz neutralizuje toksyny. Reszta natomiast jest wchłaniana i transportowana, m.in. do dróg oddechowych czy układu moczowo-płciowego. Tam, podobnie jak w przypadku przewodu pokarmowego, przeciwciała te blokują przywieranie patogenów do błon śluzowych, a tym samym pomagają zapobiegać infekcjom zlokalizowanym w tych miejscach.  

Co ciekawe, stężenie IgA w siarze jest nawet 100-krotnie wyższe w porównaniu do mleka dojrzałego.  

Laktoferyna to glikoproteina wiążąca żelazo. Jest wydzielana przez komórki nabłonkowe do łez, śliny, siary i mleka. Białko to reguluje skład mikroflory jelitowej niemowląt. Wykazuje wybiórczą aktywność bakteriobójczą wobec patogennych szczepów E. coli oraz innych bakterii, zwłaszcza z rodziny Enterobacteriaceae. Działaniem tym nie obejmuje natomiast szczepów bakterii mlekowych z rodzaju Bifidobacterium. Laktoferyna zwiększa także wrażliwość chorobotwórczych bakterii na wybrane antybiotyki. Ponadto stanowi pierwszą linię obrony organizmu w zwalczaniu infekcji o podłożu wirusowym i grzybiczym, zakażeń pasożytniczych i stanów zapalnych, wykazuje również aktywność przeciwnowotworową. 

Lizozym i laktoperoksydaza działają synergistycznie z laktoferyną w zwalczaniu infekcji bakteryjnych. Z kolei laktoalbumina, polipeptyd bogaty w prolinę i kazeina wykazują aktywność przeciwwirusową. 

Dwa ostatnie związki oraz laktoferyna posiadają także właściwości immunomodulujące:  

  • aktywują układ odpornościowy i jego komórki w miejscu infekcji,  
  • stymulują dojrzewanie limfocytów,  
  • regulują wydzielanie mediatorów stanu zapalnego, 
  • pomagają utrzymać homeostazę organizmu oraz zapobiegają autoimmunizacji. 

Składniki siary przeciwdziałają również rozwojowi niektórych nowotworów: okrężnicy, płuc czy czerniaka. 

Mleko kobiece jest pokarmem o unikalnym składzie najlepiej dostosowanym do potrzeb dziecka. 

W pierwszym okresie życia chroni ono niemowlę przed alergenami pokarmowymi oraz ciężkim przebiegiem infekcji ze strony układu pokarmowego, oddechowego czy moczowo-płciowego. Badania dowodzą, że dzieci karmione naturalnie rzadziej przechodzą biegunki, zapalenie płuc, ucha czy pęcherza w porównaniu do dzieci karmionych sztucznym pokarmem. Długoterminowe korzyści z karmienia dziecka piersią to zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, nadciśnienie, hipercholesterolemia czy otyłość. U dzieci karmionych naturalnie rzadziej występują choroby autoimmunizacyjne, astma, alergie, AZS.   

Siara, czyli esencja kobiecego mleka, nazywana także płynnym złotem, stanowi nie tylko pełnowartościowy pokarm noworodków, ale jest także niezastąpiona z immunologicznego punktu widzenia. Zapewnia bowiem ochronę najmłodszych przed patogenami i alergenami oraz pomaga kształtować ich odporność, co ma wymierny wpływ na kolejne lata ich życia.

Źródła: 

  • Halina Weker, Marta Barańska, Żywienie niemowląt i małych dzieci. Zasady postępowania w żywieniu zbiorowym, Instytut Żywności i Żywienia. 
  • Michał Zimecki, Jolanta Artym, Właściwości terapeutyczne białek i peptydów z siary i mleka, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2005; 59: 309-323. 
  • Anna Kościej, Urszula Skotnicka-Graca, Iwona Ozga, Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci, Problemy Higieny i Epidemiologii 2017, 98(2): 110-117. 
  • Immunologiczne znaczenie siary, Hygeia Public Health 2014, 49(2): 249-254.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Wpływ zmiany smoczka na ilość wypijanego mleka

Pani Wioleto, być może faktycznie to smoczek powoduje, że dziecko pije mniejsze ilości, a częściej. Jeden jak i drugi model…

Zobacz więcej

Olej z czarnuszki a laktacja

Olej z czarnuszki słynie z wielu właściwości zdrowotnych. Wykazuje m.in. działanie: przeciwzapalne, przeciwbólowe, antynowotworowe, antywrzodowe, przeciwalergiczne. Stosowany zewnętrznie radzi sobie…

Zobacz więcej

Ibuprofen a karmienie piersią

Ibuprofen zaliczany jest do leków najbezpieczniejszych w trakcie laktacji. Można go zastosować w dawkach 200-400 mg, ale nie więcej niż…

Zobacz więcej

Czy laktator posiada gwarancję producenta?

Laktatory, jak każde inne urządzenia, powinny posiadać gwarancję producenta. Zwykle jest ona udzielona na 2 lub 3 lata. Jej długość…

Zobacz więcej

Jak pobudzić laktację przed porodem?

Proszę się nie martwić, kobiecy organizm jest dobrze przygotowany do nowej roli. Pokarm pojawia się od razu po porodzie, nawet…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
10 maja 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
30 kwietnia 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
29 kwietnia 2021 mgr Ewa Lisius
15 kwietnia 2021 lek. Joanna Sawicka-Metkowska, Doktor Poziomka
08 kwietnia 2021 mgr Ewelina Zawada
19 lutego 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
19 lutego 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)