Informacje ogólne i konieczność wsparcia matek karmiących

Karmienie piersią stanowi tak zwany „złoty standard żywienia” niemowląt. Mleko kobiece oprócz składników energetycznych, budulcowych i odżywczych, zawiera także przeciwciała, czynniki wzrostu, hormony, cytokiny, enzymy, elementy bariery antyoksydacyjnej oraz unikalne substancje bioaktywne, immunomodulujące i ochronne.

Mimo ogromnego postępu technologicznego, producenci mlek modyfikowanych bezskutecznie próbują odtworzyć w swoich produktach skład mleka kobiecego. Jego fenomen związany jest z unikalnym składem zaspokajającym wszystkie potrzeby żywieniowe dziecka. Skład mleka kobiecego jest dynamiczny i na każdym etapie laktacji dostosowany do aktualnych potrzeb i etapu rozwoju maluszka. W związku z tym, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, World Health Organization) zaleca karmienie piersią co najmniej do 6. miesiąca życia dziecka, a najlepiej do 2. roku lub dłużej.

Korzyści wynikające z karmienia piersią są niepodważalne zarówno dla dziecka, jak i mamy. Proces ten pomaga w budowaniu niezwykłej więzi z noworodkiem, ułatwia kobiecie przejście przez połóg, zmniejsza krwawienie poporodowe oraz pozwala na szybką utratę zbędnych kilogramów.

Choć laktacja jest procesem fizjologicznym, to samo karmienie piersią zależy zdecydowanie od decyzji i woli kobiety. Dlatego tak ważne jest, by odpowiednio wspierać, motywować i pomagać kobietom w tym szczególnym dla nich czasie.

W latach 2003–2005 w kilku polskich ośrodkach w objęto badaniami grupę 6-miesięcznych niemowląt w ramach realizacji naukowego grantu „Nawyki żywieniowe a stan odżywienia niemowląt w Polsce”. Wśród licznych analizowanych aspektów wykazano, że dzieci biorące udział w projekcie w ponad 97% były karmione piersią od urodzenia, ale aż blisko połowa z nich dokarmiana była na oddziale noworodkowym mlekiem początkowym. Oczywiście zaspokojenie głodu dziecka to sprawa priorytetowa, ale podawanie sztucznych mieszanek w pierwszych dniach życia może dodatkowo zaburzyć laktację i zniechęcić mamę do podawania mleka z piersi.

W przypadku problemów z karmieniem, warto skorzystać z pomocy położnej lub konsultantki laktacyjnej, która pomoże w wyborze odpowiedniej pozycji i przekaże zindywidualizowane bezcenne rady. Oceni także odruch ssania dziecka, który według danych statystycznych okazuje się być nieprawidłowy nawet u 60% noworodków. Niektóre szpitale zapewniają kobietom porady laktacyjne zaraz po urodzeniu dziecka, szczególnie jeśli poród odbył się drogą cesarskiego cięcia. Warto rozważyć zakup specjalnej poduszki do karmienia czyli tzw. rogala, który umożliwia mamie i dziecku przyjęcie wygodnej pozycji podczas przystawiania do piersi.

Poza tym, na rynku dostępnych jest wiele pomocnych produktów, które stanowią wsparcie dla mam i ułatwiają bezproblemowe przejście przez cały okres karmienia piersią. Ich zakup może okazać się idealną inwestycją w prawidłowe żywienie i zdrowie naszego malucha!

Nieoceniona rola laktatora w karmieniu piersią

Z całą pewnością na wyprawkowej liście powinien znaleźć się laktator, który będzie niezastąpiony zarówno przy niedostatecznej, jak i nadmiernej laktacji oraz pomoże utrzymać ten niezwykły proces na odpowiednim poziomie. Świeżo upieczone mamy często martwią się o niewystarczającą ilość pokarmu. W takiej sytuacji pomiędzy karmieniami warto skorzystać z dodatkowej stymulacji piersi za pomocą laktatora, co wpłynie na poprawę i ustabilizowanie laktacji. Z drugiej strony, część kobiet cierpi z powodu tak zwanego nawału mlecznego, który może przyczynić się do powstania bolących obrzęków, zastojów czy nawet zapalenia piersi. W takiej sytuacji także niezbędny okaże się laktator, który umożliwi odciągnięcie zalegającego pokarmu i pozbycie się dokuczliwych dolegliwości.

W pierwszych tygodniach karmienia zdarza się, że maluszek zachłystuje się i krztusi. Oznacza to najprawdopodobniej, że w piersi jest zbyt dużo pokarmu wyciekającego pod dużym ciśnieniem, uniemożliwiającym dziecku spokojne połykanie. W takiej sytuacji wystarczy przed przystawieniem dziecka do piersi odciągnąć laktatorem część pokarmu, a karmienia staną się z pewnością dużo spokojniejsze.

Laktator bezapelacyjnie przyda się także, gdy mama będzie musiała wyjść na jakiś czas sama z domu. Taka sytuacja nie oznacza wcale końca karmienia piersią i konieczności podawania mleka modyfikowanego. Wystarczy odciągnąć pokarm do specjalnych pojemników do przechowywania mleka, by osoba opiekująca się dzieckiem mogła bez problemu nakarmić dziecko mlekiem mamy.

Urządzenie to jest również ratunkiem dla kobiet, które chcą nadal karmić dziecko i jednocześnie być aktywnym zawodowo. Dzięki odciąganiu pokarmu, są w stanie zostawić w domu taką ilość mleka, by wystarczyło ono dziecku do powrotu mamy do domu. Również, jeśli zajdzie potrzeba opróżnienia obrzmiałych piersi w czasie pracy, można z powodzeniem użyć laktatora i przechować zebrane mleko na późniejszy czas.

Współczesne laktatory są ciche, dyskretne i mają niewielkie rozmiary. Mamy mogą wybierać między laktatorem ręcznym a elektrycznym. Pierwsza opcja jest świetnym rozwiązaniem, jeśli planujemy odciągać pokarm jedynie od czasu do czasu, natomiast laktator elektryczny zachwalają osoby, które wykorzystują go dość regularnie.

Ogromnym ułatwieniem w obu przypadkach jest deklarowana przez niektórych producentów możliwość mycia wszystkich części w zmywarce (oczywiście poza częściami elektrycznymi). W dodatku część urządzeń jest kompatybilna z butelkami do karmienia i pojemnikami do przechowywania mleka, przez co stają się prawdziwym zintegrowanym układem, za pomocą którego pokarm można nie tylko ściągać z piersi, ale też od razu podawać dziecku lub zamrażać. Jest to ogromne ułatwienie i oszczędność czasu dla zmęczonych i zabieganych matek. Nowoczesne laktatory umożliwiają odciąganie pokarmu w pozycji siedzącej, bez konieczności pochylania się. Przecież każda mama wie, że wygoda, komfort i zrelaksowanie wpływa na dobry poziom laktacji. Część urządzeń jest też wyposażona w innowacyjną funkcję stymulacji piersi, która ułatwia wypłynięcie pokarmu.

Przy wyborze laktatora warto sprawdzić czy nakładki masujące są wystarczająco delikatne i miłe w dotyku, gdyż to one będą mieć bezpośredni kontakt ze skórą kobiety. Ogromnym atutem jest także kilkustopniowa praca urządzenia w sposób przypominający ssanie piersi przez dziecko, co naturalnie pobudza laktację i zapewnia ogromny komfort łączenia karmienia piersią oraz odciągania pokarmu i podawania go dziecku z butelki. Niezaprzeczalną wygodą jest wprowadzenie bateryjnego zasilania w laktatorach, co przydaje się w sytuacjach, gdzie nie mamy dostępu do prądu, np. podczas podróży, spaceru czy wypoczynku nad jeziorem.

Przechowywanie odciągniętego pokarmu

Pamiętajmy, że odciągnięty pokarm powinien być przechowywany w dedykowanych do tego pojemnikach. Najwygodniejsze są te zakręcane i z możliwością mycia w zmywarce. Pojemniki są dostosowane do mrożenia, przechowywania w lodówce i używania w kuchence mikrofalowej, choć ten sposób podgrzewania mleka jest dość kontrowersyjny. Lepszym wyborem jest stosowanie podgrzewaczy, w których łatwo możemy kontrolować temperaturę pokarmu. Mleko można przechowywać także w specjalnych sterylnych woreczkach, które wyposażone są w szczelne zamknięcia. Taka forma gromadzenia pokarmu pozwala na oszczędność miejsca w zamrażarce i lodówce. Zgodnie z zaleceniami, mleko kobiece może być przechowywane nawet do 8 godzin w temperaturze pokojowej, do 4 dni w lodówce, natomiast w postaci zamrożonej nawet do 6 miesięcy.

Wkładki laktacyjne i pielęgnacja brodawek sutkowych

Niezawodnym pomocnikiem każdej mamy karmiącej są wkładki laktacyjne, które ratują przed krępującymi plamami na ubraniu zdarzającymi się najczęściej w pierwszych tygodniach, a nawet miesiącach karmienia piersią. To właśnie wtedy najintensywniej produkowane jest mleko matki, którego wyciek z piersi jest niezależny od nas.

Aby uniknąć stresujących sytuacji związanych z mokrymi miejscami na bluzce, wystarczy do biustonosza włożyć wkładki laktacyjne, które wchłoną cały płyn. Wybór w tego typu produktach jest naprawdę spory, ale najwygodniejsze są te ultracienkie, miękkie i o odpowiednio wyprofilowanym kształcie. Można zaopatrzyć się we wkładki jednorazowe, bardziej chłonne produkty przeznaczone na noc lub wkładki wielorazowe, które można prać w pralce w specjalnym dołączonym woreczku.

Ciekawą propozycją jest zakup muszli laktacyjnych przeznaczonych do użytku podczas karmienia piersią oraz odciągania pokarmu. Muszle laktacyjne nie tylko chłoną nadmiar mleka, ale przede wszystkim przynoszą ulgę w przypadku obrzęków piersi i zapewniają ochronę popękanych brodawek sutkowych, które dotyczą aż 80 % kobiet i potrafią być źródłem naprawdę dużego cierpienia. Popękane brodawki są jedną z przyczyn zaniechania karmienia piersią, dlatego tak ważne jest, by szybko reagować jak tylko pojawi się problem. Bolące miejsca należy smarować specjalną maścią zawierającą czystą lanolinę o właściwościach silnie nawilżających. Pomocne jest wtedy stosowanie silikonowych osłonek brodawek sutkowych, umożliwiających dziecku przyssanie się do piersi bez utraty kontaktu ze skórą matki. Osłonki są bezsmakowe i bezzapachowe, a ich kształt zapewnia komfortowe karmienie bez zakłócania tego naturalnego procesu.

Innym problemem związanym z brodawkami sutkowymi może być ich wklęsła budowa, przez co niemowlę nie może efektywnie przystawić się do piersi. Rewolucyjnym rozwiązaniem są tu systemy korekcji, które działają na zasadzie delikatnego ssania. Po kilku tygodniach stosowania brodawki powinny nabrać odpowiedniego kształtu. Jednak rozwiązanie to powinno być zastosowane najlepiej jeszcze przed ciążą i warto skonsultować je z lekarzem.

Wybór odpowiedniej butelki może być wsparciem w karmieniu piersią

Kolejnym ważnym aspektem w karmieniu niemowląt jest wybór odpowiednich butelek. Na rynku dostępna jest cała gama produktów, ale najlepszym rozwiązaniem są te, które nie zakłócają naturalnego procesu karmienia. Część z nich wyposażona jest w specjalne, szerokie, nie zapadające się smoczki, przez co przypominają pierś matki, ułatwiając tym samym naprzemienne karmienie dziecka zarówno piersią, jak i butelką. Dla maksymalnej wygody karmienia opracowano optymalne ergonomiczne kształty butelek, natomiast w części dostępnych smoczków zastosowano innowacyjne systemy antykolkowe.

Co ciekawe, niektórzy producenci w projektowaniu butelek wzięli nawet pod uwagę skany z rezonansu magnetycznego niemowląt karmionych piersią, by jak najbardziej wnikliwie poznać ten naturalny proces. Wszystko to sprawia, że współczesne butelki dla dzieci to niemalże prawdziwe inżynieryjne cuda. Kupując butelkę, należy bezzwłocznie sprawdzić czy nie zawiera ona szkodliwego bisfenolu A (BPA). Warto także zwrócić uwagę na to, czy można myć ją w zmywarce, czy będzie pasować do użytkowanego przez nas laktatora oraz czy łatwo dostępne są do nich wymienne smoczki. Dla niektórych mam miłym zaskoczeniem jest dostępność butelek szklanych, które można bezpiecznie sterylizować, gdyż wykazują wyjątkową odporność na zmianę temperatury.

Przyjemne i bezstresowe karmienie piersią? Tak, to możliwe

Niezwykłość mleka kobiecego oraz bezcenny dar karmienia piersią powinny być traktowane z prawdziwą troską. Niestety, pomimo coraz lepszej edukacji związanej z uczestnictwem w szkołach rodzenia, dostępem do informacji i wzrostem świadomości społecznej, karmienie piersią przysparza kobietom wciąż wiele problemów. Cierpliwość, determinacja oraz wsparcie bliskich na pewno pozwolą świeżo upieczonej mamie karmić maluszka własnym pokarmem, ale warto pamiętać, że istnieje też wiele produktów, które ułatwią i umilą ten niezwykły czas. Nie zapominajmy więc o tych udogodnieniach i zwyczajnie pozwólmy sobie pomóc. Laktator, wkładki laktacyjne i cała gama innych produktów ma więc szansę stać się ogromnym sprzymierzeńcem kobiety w walce o wygodne i przyjemne karmienie.


Piśmiennictwo:
Bernatowicz-Łojko, U., & Wesołowska, A. Zasady postępowania z mlekiem matki dla jej biologicznego dziecka przebywającego w szpitalu oraz ze specjalnym sprzętem laktacyjnym – rekomendacje.
Bączek, G., Golubińska, H., & Dmoch-Gajzlerska, E. (2012). Wybrane problemy okresu połogowego–rola położnej środowiskowo-rodzinnej. Medical review, (2).
Eglash, A., & Simon, L. (2017). ABM Clinical Protocol# 8: Human Milk Storage Information for Home Use for Full-Term Infants, Revised 2017. Breastfeeding Medicine, 12(7), 390-395.
Gebuza, G., Gierszewska, M., Kaźmierczak, M., Michalska, E., & Kotzbach, R. (2010). Przygotowanie kobiet do karmienia piersią. Problemy Pielęgniarstwa, 18(4), 406-412.
Orczyk-Pawiłowicz, M., & Wesołowska, A. (2013). Różnice w biochemicznym składzie mleka matek wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie-aspekt żywieniowy i terapeutyczny. Stand Med Pediatr, 5, 667-685.


Przeczytaj również: Wyprawka dla mamy karmiącej