5
05 września 2019

Dwujęzyczność – jak wpływa na rozwój dziecka?

Obecnie coraz częściej spotyka się rodziny dwujęzyczne. Małe dziecko, które rozumie i płynnie mówi w dwóch (lub więcej) językach, staje się normą. Jednak życie dwujęzycznego malucha nie zawsze jest łatwe. Jakie problemy mogą napotkać dzieci posługujące się kilkoma językami?

Wychowanie dwujęzyczne 

Umiejętność posługiwania się kilkoma językami niesie ze sobą nie tylko możliwość komunikacji z obcokrajowcami. To także:

  • poznawanie swoich korzeni i kultury rodzica, 
  • łatwość w nawiązywaniu kontaktu z rodziną mieszkającą za granicą, 
  • lepsze zrozumienie innych dzieci dwujęzycznych, 
  • większa pewność siebie, 
  • bardziej rozbudowana wyobraźnia, 
  • lepsza zaradność życiowa dziecka, 
  • radość z posługiwania się drugim językiem, poszukiwania nowych słów, synonimów itp., 
  • umiejętność wczuwania się w mentalność ludzi żyjących w innym kraju,
  • łatwiejszy start w przyszłość, większe możliwości przy wyborze szkoły, studiów i pracy, 
  • wzmacnianie pamięci i jej zasobów. 

Kiedy w rodzinie mieszanej pojawia się dziecko, rodzice często zastanawiają się, w jakim języku zwracać się do malucha. Niemowlę reaguje na oba języki rodziców i przypisuje matkę/ojca do melodii ich mowy. Dlatego ważne jest, aby od początku zwracali się oni do dziecka w swoim ojczystym języku, co ma ogromny wpływ na późniejsze dostrzeżenie różnic w mowie.

Nie jest powiedziane, że dziecko przyswoi oba języki w takim samym stopniu – być może jednym z nich będzie posługiwało się nieco lepiej. Ważne, aby maluch na co dzień miał styczność z dwoma językami, co ułatwi ich różnicowanie. 

Warto wiedzieć, że do 6. roku życia każde prawidłowo rozwijające się dziecko dość szybko uczy się rozróżniania poszczególnych głosek. Kontakt z dwoma językami od okresu niemowlęcego sprawia, że zdolność różnicowania bodźców słuchowych przebiega niezwykle szybko, a co za tym idzie – dziecko jest w stanie przetworzyć i powtórzyć zapamiętane dźwięki mowy w poprawnej dla danego języka melodii i intonacji

Neologizmy w języku dziecka dwujęzycznego 

Małe dziecko, które jest w trakcie przyswajania języka ojczystego, bardzo często tworzy neologizmy, czyli wymyślone przez siebie słowa/zwroty, np. zamiast ​oparłam się – oprzałam​ itp. Pod względem językowym posługiwanie się neologizmami jest błędne. Ich pojawianie się ma związek z trudnościami w przyswajaniu języka. Nic więc dziwnego, że dzieci dwujęzyczne robią wiele takich błędów. Oto niektóre z nich: 

  • kontaminacje – tworzenie nowych słów z połączenia dwóch różnych wyrazów, np. benzynacja​ – stacja benzynowa, ​bursztajn ​– bursztyn, 
  • metatezy – przestawianie sylab lub głosek, np. ​aukotar ​– autokar, ​kulaly ​– okulary, 
  • reduplikacje – powtarzanie głosek lub sylab, np. ​piramadida ​– piramida. 

Jak powinna wyglądać nauka dwóch języków w rodzinie dwujęzycznej? 

Uważa się, że najlepszą metodą nauki języków w rodzinie mieszanej jest metoda ​jedna osoba – jeden język. Zakłada ona, że dziecko zna języki ojczyste swoich rodziców i się nimi swobodnie posługuje, a z każdym rodzicem rozmawia w jego języku, np. z mamą po polsku, a z tatą po hiszpańsku, pomimo tego, że mama zna hiszpański, a tata – polski. Ułatwi to dziecku płynne przechodzenie z jednego języka na drugi. Jeśli rodzice będą konsekwentnie porozumiewać się z dzieckiem w swojej ojczystej mowie, w pełni przyswoi ono oba języki. Co więcej, będzie można je określić jako języki pierwsze, ponieważ ich opanowanie będzie na podobnym poziomie. 

Ojciec i syn czytają książkę

Dwujęzyczność – podstawowe zasady

Aby dziecko mogło sprawnie rozwijać swoje umiejętności językowe, warto przestrzegać kilku ważnych zasad: 

  • żywy kontakt z językiem – stały kontakt ze słownictwem danego języka, ciągłe nazywanie, pokazywanie, ​które możemy nazwać zanurzeniem w mowie
  • poprawna wymowa rodziców – aby mowa dziecko dwujęzycznego była poprawna pod względem językowym, rodzice powinni dołożyć wszelkich starań, by ich własna wymowa była prawidłowa i staranna; ułatwi to dziecku poprawne przyswajanie słownictwa;
  • konsekwencja – ważne, aby rodzic rozmawiał z dzieckiem w swoim ojczystym języku;
  • tworzenie językowej wrażliwości, czyli świadomości, jakim językiem należy posługiwać się w danej sytuacji, np. w trakcie rozmowy z Polakiem posługiwanie się językiem polskim, a nie niemieckim;
  • tradycja i kultura – nauka języków będzie dla dziecka łatwiejsza, jeśli będzie miało styczność z kulturą i tradycjami danej narodowości.

Jak pomóc dziecku dwujęzycznemu?

W nauce dwóch języków pomocne będą: 

  • wsparcie rodziców w kształtowaniu języka dziecka – zwracanie uwagi na styl mówienia swojej pociechy i delikatne poprawianie błędów,
  • obserwowanie, czy dziecko nie myli obu języków; jeżeli tak się dzieje – komunikowanie o tym dziecku, aby miało świadomość pomyłek,
  • w miarę możliwości zapewnienie dziecku kontaktu z rodziną mieszkającą za granicą,
  • czynne słuchanie, czyli aktywny udział w komunikacji z dzieckiem zamiast np. przytakiwania,
  • chwalenie dziecka i pozytywne bodźcowanie, 
  • wspólne, głośne czytanie książek

Nauka dwóch języków – problemy 

Pomimo tego, że mózg dziecka jest niezwykle otwarty i chłonny oraz szybko przyswaja nowe języki, prawdopodobne jest wystąpienie pewnych problemów:

  • późniejszy rozwój mowy – rozumienie obu języków jest u dziecka na wysokim poziomie, mimo to dziecko nie mówi (opóźniony rozwój mowy na tle wielojęzyczności),
  • udzielanie przez dziecko odpowiedzi w innym języku niż powinno, 
  • mieszanie obu języków, 
  • trudności w wypowiadaniu się, 
  • wady wymowy. 

Dwujęzyczność u dzieci obserwuje się coraz częściej. Zjawisko to ma swoje plusy i minusy. Logopedzi uważają, że dopóki dziecko nie opanuje swojego ojczystego języka, nie powinno przystępować do nauki kolejnego. Jednak w sytuacji, gdy rodzice porozumiewają się w dwóch językach, trudno jest wybrać ten dominujący. Wówczas warto poświęcić czas na naukę drugiego języka, który może okazać się przydatny na wielu płaszczyznach w przyszłości. 

Źródła: 

  • Baumgartner B., ​Przeżyć dwujęzyczność. Jak wychować dziecko dwujęzyczne, ​wyd. Harmonia,
  • Rocławska-Daniluk M., ​Dwujęzyczność i wychowanie dwujęzyczne z perspektywy lingwistyki i logopedii, ​wyd. Uniwersytet Gdański. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust - jak temu zaradzić?

Biało-żółty osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust mogą świadczyć o wielu dolegliwościach. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowa higiena jamy…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
11 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
11 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
11 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
11 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
08 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)