25
24 maja 2019

Jak wspierać dziecko w dążeniu do samodzielności?

Jednym z najważniejszych zadań rodzicielskich jest wychowanie dzieci na zaradnych, przedsiębiorczych oraz potrafiących radzić sobie w różnych sytuacjach życiowych dorosłych. Maluchy posiadają naturalną potrzebę rozwoju samodzielności oraz poznawania świata. Z tego względu rodzice już od najmłodszych lat powinni pozwolić im działać i podejmować własne decyzje. Dzięki zdobytemu doświadczeniu i przeżyciom dzieci kształtują wiedzę o sobie, otaczającym je świecie oraz testują swoje mocne i słabe strony.

Dlaczego tak trudno nam pozwolić dziecku na samodzielność?

Dlaczego zatem, pomimo dobrych intencji, rodzice nie pozwalają dzieciom na samodzielne działanie oraz ograniczają ich autonomię? Dzieje się tak z kilku powodów, a mianowicie:

  • Obawa o bezpieczeństwo dziecka. Rodzice często zapominają, że ochrona malucha przed niebezpieczeństwem powinna być tak samo ważna, jak wspieranie go w dążeniu do samodzielności. Przy odrobinie zdrowego rozsądku oraz w kontrolowanych warunkach można bez większych problemów pogodzić troskę o bezpieczeństwo dziecka z jego potrzebą autonomii.
  • Obawa przed konsekwencjami. Czasami rodzice wyręczają dziecko w czymś, co chciałoby zrobić samodzielnie. Uważają, że zrobią to szybciej i lepiej. Ponadto chcą uniknąć konsekwencji wynikających z dziecięcych przejawów samodzielności (np. rozlanej zupy, brudnego stołu lub poplamionego ubrania).
  • Brak czasu i wygoda. Obecnie żyjemy w ciągłym pośpiechu. Nieustannie gdzieś pędzimy i na wszystko brakuje nam czasu. Aby zdążyć do pracy lub na umówione spotkanie, wyręczamy dzieci i wykonujemy za nie większość czynności samoobsługowych (np. zawiązujemy im buty lub zapinamy guziki), co nie sprzyja samodzielności.
  • Nadmierna troska i ochrona. Nadopiekuńczy rodzice starają się zrobić wszystko, aby ochronić dzieci przed trudnymi sytuacjami, porażkami oraz przykrymi emocjami. W rezultacie kształtują u nich poczucie bezradności i zależności od osób dorosłych.

Jak uczyć dziecko samodzielności?

Dzieci uczą się samodzielności poprzez swobodne eksperymentowanie i działanie (np. zabawa na placu zabaw, ubieranie się lub przyrządzanie prostych posiłków). Należy pamiętać, że nauka ta nie polega na pozostawieniu dziecka samemu sobie. Ważne jest, aby zdobywało ono nowe doświadczenia oraz kształtowało niezależność w bezpiecznych i kontrolowanych przez nas warunkach. Dziecko powinno również znać i stosować się do powszechnie obowiązujących norm i zasad, aby swoim dążeniem do samodzielności nie naruszało granic innych ludzi.

Pamiętaj, że dzieci różnią się od siebie. Rozwijają się we własnym, indywidualnym tempie oraz mają różne preferencje i zdolności. Z tego powodu nie wolno ich porównywać.

Rodzice powinni uważnie obserwować swojego malucha, aby we właściwym momencie rozpocząć naukę samodzielności oraz dostosować ją do jego aktualnych możliwości rozwojowych.

Dziecko zawiązuje sznurówki

Jak wspierać dziecko w rozwoju samodzielności?

Dzieciństwo to czas intensywnej nauki oraz zdobywania doświadczeń przydatnych w dorosłym życiu. Otoczenie dziecka odgrywa w tym okresie ważną rolę i ma duży wpływ na kształtowanie jego autonomii. Jak zatem możesz pomóc dziecku w rozwoju samodzielności?

  • Stwarzaj dziecku okazje do rozwijania samodzielności i nabywania nowych kompetencji. Motywuj do wykonywania codziennych czynności samoobsługowych oraz obowiązków domowych. Nie zapominaj jednak, że aby dziecko odniosło sukces i poczuło dumę, zadania powinny być dostosowane do jego wieku i możliwości rozwojowych.
  • Stymuluj i zachęcaj, ale nie zmuszaj do nauki samodzielności. Przymus przeważnie zniechęca do działania oraz blokuje proces uczenia się. Każde dziecko ma naturalną potrzebę rozwoju i chętnie uczy się nowych rzeczy, np. poprzez obserwację, naśladowanie lub zabawę.
  • Nie wyręczaj dziecka.  Pozwól mu się wykazać i samodzielnie dążyć do rozwiązania problemu. Uprzedź i wytłumacz, że nie zawsze wszystko się udaje. Chwal malucha za starania, a nie za ostateczny efekt.
  • Pozwól dziecku dokonywać wyboru. Samodzielne podejmowanie decyzji buduje w nim świadomość własnych potrzeb oraz poczucie sprawstwa.
  • Nie krytykuj i nie oceniaj. Pamiętaj, że dziecko, które jest nieustannie karcone, traci entuzjazm oraz chęć do samodzielnego działania.
  • Pozwól dziecku popełniać błędy. Maluch ma prawo eksperymentować. Nie uchronisz go przed wszystkimi wypadkami i pomyłkami. Twoim zadaniem jest wspierać je w samodzielnych działaniach oraz uczyć, jak radzić sobie z porażkami.
  • Daj dziecku czas na znalezienie rozwiązania sytuacji problemowej. Bądź wyrozumiały i cierpliwy. Nie ponaglaj i nie ruszaj z pomocą od razu, gdy tylko pojawią się trudności. Poczekaj, aż dziecko samo poprosi Cię o pomoc.
  • Bądź otwarty na propozycje i pomysły dziecka. Chwal je za każdy przejaw samodzielności oraz poszukiwania rozwiązania sytuacji problemowych.
  • Nie nadużywaj słowa „nie”. Jak najczęściej mów „tak” (np. gdy dziecko w środku zimy chce ubrać letnie ubranie, zamiast mówić „nie, bo jest zimno”, powiedz „tak, jeśli założysz też ciepły sweter”).

Dzieciństwo to okres, w którym dziecko zdobywa nowe doświadczenia oraz uczy się zachowań i umiejętności niezbędnych w dorosłym życiu. Nie ograniczaj jego dążenia do samodzielności, ale w rozsądny sposób kontroluj jego działania, ponieważ dzięki niezależności wzrasta jego samoocena i poczucie sprawstwa. Pamiętaj, że dzięki Twojemu zaangażowaniu z samodzielnego dziecka wyrośnie w przyszłości niezależny i zaradny dorosły.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Ile czasu działa krem z filtrem na skórze dziecka?

W czasie długotrwałej ekspozycji na słońce konieczna jest kilkukrotna aplikacja kremu z filtrem. Idealnym rozwiązaniem jest smarowanie skóry dziecka warstwą…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Dziecko a suplementacja żeń-szenia

Żeń-szeń od tysięcy lat znany jest jako doskonały środek wzmacniający organizm. Dodaje energii, poprawia nastrój, zwiększa koncentrację, podnosi libido oraz…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
13 października 2021 mgr Natalia Adamczuk
06 października 2021 Poradnik Gemini
04 października 2021 Poradnik Gemini
31 sierpnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
26 lipca 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)