7
22 września 2020

Jak wzmocnić odporność u dzieci?

Głównym zadaniem układu odpornościowego jest obrona przed patogenami – ich rozpoznanie i zwalczanie. Układ odpornościowy odpowiada także za utrzymanie homeostazy w organizmie i kontroluje przebieg procesów immunologicznych. Dzieci to szczególna grupa, u której układ odpornościowy codziennie wykonuje ogromny wysiłek. Jak zatem zadbać o odporność młodego człowieka?

Mama z dzieckiem siedzą na trawie

Produkty wspierające odporność dzieci

Jak kształtuje się układ odpornościowy dziecka?

Komórki dziecięcego układu odpornościowego każdego dnia uczą się walki z nowymi zagrożeniami oraz rozpoznawania własnych komórek, aby w przyszłości ich nie atakować. Odporność każdego człowieka kształtuje się już w życiu płodowym. Pod koniec 3 miesiąca pojawiają się limfocyty oraz zaczyna się wytwarzanie immunoglobulin M, D, G i A. W chwili narodzin układ odpornościowy jest stosunkowo niedojrzały i ewoluuje przez czas dzieciństwa, okres dojrzewania i dorosłość aż do schyłku starości.

Po narodzinach nagła, bardzo duża ekspozycja na antygeny środowiskowe, z których duża część pochodzi od bakterii jelitowych, wymaga szybkich zmian w układzie immunologicznym, aby uzyskać prawidłowe odpowiedzi immunologiczne we wczesnym okresie życia.

Pierwsza poważna ekspozycja na bakterie ma miejsce podczas przejścia przez kanał rodny, a następnie przez kontakt ustny, skórę i drogi oddechowe. Od tego momentu narażenie na mikroorganizmy jest ciągłe, co wymaga wiele wysiłku od układu odpornościowego.

Pierwszą obronę przed atakującymi patogenami stanowi wrodzony układ odpornościowy. Zaangażowane są tu neutrofile, monocyty, makrofagi i komórki dendrytyczne, które współpracują z odpornością nabywaną w ciągu życia. Oczywiście komórki te rozwijają się i dojrzewają już w życiu płodowym, ale ich działanie początkowo jest słabsze w porównaniu z późniejszym okresem życia. Dojrzałe neutrofile u dzieci charakteryzują się słabszym działaniem bakteriobójczym, słabą odpowiedzią na bodźce zapalne, zmniejszonym przyleganiem do komórek śródbłonka i wolniejszą migracją do miejsca zapalenia. Te deficyty są bardziej widoczne u wcześniaków, u których występuje również niższy poziom immunoglobulin i składników dopełniacza w surowicy.

Wrodzony układ odpornościowy po urodzeniu jest wyciszony, co sprawia, że noworodek, zwłaszcza wcześniak, jest stosunkowo podatny na infekcje bakteryjne lub wirusowe.

Odporność nabyta, która jest związana z limfocytami, rozwija się stopniowo i z roku na rok jest bardziej wyspecjalizowana.

Skład mleka matki a odporność

Układ odpornościowy niemowlęcia dojrzewa z czasem. Ważną ochronę przed wieloma chorobami zakaźnymi zapewniają nabyte podczas karmienia piersią immunoglobuliny G i A. Najważniejszą immunoglobuliną w mleku matki jest jednak immunoglobulina A, która stanowi ok. 90% wszystkich immunoglobulin zawartych w mleku i jest bardzo aktywna biologicznie. Jest to tzw. wydzielnicza immunoglobulina A (s-IgA). Dzięki niej u dziecka występuje bierna odporność na patogeny. Odporność matczyna zanika w ciągu około 6 miesięcy po narodzinach. W tym czasie dziecko nie ma już matczynych immunoglobulin, a produkcja własnych jest zbyt mała. Jest to szczególny okres w życiu każdego człowieka, gdyż w tej luce immunologicznej produkcja własnych przeciwciał jest zbyt mała, a ryzyko rozwinięcia infekcji duże.

Interesujące jest to, że matka może przekazać wystarczającą ilość przeciwciał, aby chronić swoje dziecko przed infekcją, nawet gdy była zarażona jakimś patogenem 20-30 lat wcześniej. Paradoksalnie matka, która uniknęła niebezpiecznej infekcji w dzieciństwie, może w rzeczywistości narazić swoje dziecko na ryzyko zachorowania, nie mogąc przekazać mu swoistych przeciwciał ochronnych.

Z biegiem czasu układ immunologiczny dojrzewa, a infekcje są rzadsze. Pamięć immunologiczna komórek utrzymuje się do późnej starości, ale może też zanikać.

Infekcje u dzieci – czy to norma w tym czasie, a może należy się ich obawiać?

W miarę dorastania układ odpornościowy kształtują współwystępujące infekcje i szczepienia. Dziecko nie musi mieć objawów infekcji. Infekcja subkliniczna, czyli taka, która nie daje objawów, a jest obecna w organizmie, wystarczy do stymulacji i wzmocnienia odporności w przyszłości. Większość chorób w dzieciństwie występuje tylko raz, a ochrona przed nimi trwa przez całe życie.

Należy pamiętać, że częste infekcje w okresie przedszkolnym są normą i stanowią ważną drogę do zbudowania dobrej odporności.                                     

Istnieje wiele bezobjawowych przewlekłych infekcji u dzieci, głównie wirusowych, które także modulują odpowiedź immunologiczną. Przykładami mogą być:

  • cytomegalowirus,
  • wirus Ebsteina-Barr,
  • Mycobacterium Tuberculosis.

Wywołują one silną odpowiedź limfocytów, które są bardzo ważne, ponieważ kontrolują namnażanie wirusa, a ich eliminacja, np. terapią immunosupresyjną, może aktywować infekcję, co może mieć katastrofalne konsekwencje.

U każdego dziecka warto wykonać badania oceniające stan zdrowia, gdyż dziecko, które nie ma objawów, może mieć już zaburzenia na poziomie komórkowym. Kwestią czasu jest kontakt z niebezpiecznym patogenem. Ogromna większość komórek układu immunologicznego występuje w przewodzie pokarmowym, dlatego tak ważne w kształtowaniu odporności jest prawidłowe żywienie.

Poniżej przedstawiam Państwu wyniki badań 4-letniego chłopca, który nie choruje często, jednak wyniki wskazują na liczne niedobory w układzie białkowym. A białka mają również funkcje odpornościowe. Normą są czarne słupki (wyniki pacjenta) na poziomie 100.

Wyniki badań dr Niedziałkowski

Źródło: dr n. med. Piotr Niedziałkowski

Warto też ocenić proporcje procentowe poszczególnych rodzajów limfocytów, które wskazują na stan, w jakim znajduje się organizm w aktualnym czasie oraz na wynikające z tego konsekwencje w przyszłości.

Wykres przedstawiający wyniki badań poziomu białka

Źródło: dr n. med. Piotr Niedziałkowski

Co wpływa na układ odpornościowy dziecka?

Do czynników obniżających sprawność układu immunologicznego dziecka należą:

  • niedożywienie w składniki odżywcze – niedobór witamin, karotenoidów, minerałów, nienasyconych kwasów tłuszczowych, białek oraz zbyt małe dostarczanie wody,
  • przewlekłe infekcje,
  • zaburzenia w prawidłowej florze bakteryjnej,
  • brak odpowiedniej ilości snu,
  • przewlekły stres,
  • nagła zmiana temperatury otoczenia,
  • brak aktywności fizycznej.

Jak zbadać funkcjonowanie układu odpornościowego dziecka?

W trosce o prawidłowy rozwój i utrzymanie sprawności układu odpornościowego warto wykonać badania oceniające niektóre parametry immunologiczne oraz parametry wpływające na odporność:

  • morfologia z rozmazem,
  • CRP,
  • proteinogram,
  • stężenie immunoglobulin w surowicy,
  • ocena składników dopełniacza,
  • ocena subpopulacji limfocytów,
  • badanie mikrobioty jelitowej,
  • stężenie witaminy D, B12 i kwasy foliowego,
  • stężenie ferrytyny,
  • wykluczenie zakażenia wirusami CMV, EBV.

Uzyskane wyniki pozwolą lekarzowi zastosować indywidualnie dobraną terapię profilaktyczną, która przełoży się na ogólny stan zdrowia w przyszłości. Poprawa odporności poprzez stosowanie różnych suplementów i probiotyków bez wykonania badań jest działaniem po omacku. Nawet jeśli mamy dobre intencje, to nie wiemy, co jest zaburzone i co trzeba poprawić.

Dowiedz się więcej z naszego materiału

ZAPAMIĘTAJ!
ABY WZMOCNIĆ ODPORNOŚĆ SWOJEGO DZIECKA:
  • Wykonaj ocenę stanu zdrowia dziecka.
  • Nie zapominaj o kontrolnych badaniach krwi i kału.
  • Wykonuj szczepienia ochronne przeciw chorobom wirusowym i bakteryjnym tylko wówczas, gdy nie ma przeciwwskazań zdrowotnych.
  • Dbaj o zbilansowaną dietę swojego dziecka.
  • Pamiętaj o suplementacji i probiotykach.
  • Zapewniaj dziecku wyciszenie przed snem.
  • Zadbaj o odpowiednią ilość snu dziecka.
  • Zachęcaj malucha do aktywności fizycznej i zabawy w ciągu dnia – ruch i odstresowanie wpływają korzystnie na odporność Twojego dziecka!
  • Częste infekcje u dzieci są normalne, jednak wprowadzenie odpowiednich nawyków żywieniowych i rytmu dnia pomoże im wzmocnić odporność.

Przeczytaj również:

10 produktów zwiększających odporność
Witamina D – sprzymierzeniec naszej odporności
Szczepionki – przed czym chronią i jak wpływają na naszą odporność?

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Mama z dzieckiem siedzą na trawie

Produkty wspierające odporność dzieci

Czytaj także
14 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
17 maja 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
24 lutego 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
25 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)