Rozwój funkcji pokarmowych

Dziecko wraz z rozwojem przechodzi przez kolejne etapy spożywania pokarmów, do których należą:

  • ssanie,
  • jedzenie łyżeczką,
  • picie z kubka.

Aby każda z tych umiejętności mogła się rozwinąć, dziecko musi się do tego odpowiednio przygotować. Marsha Dunn Klein i Nancy Harrs opracowały tabelę, która ukazuje prawidłowy przebieg rozwoju funkcji pokarmowych u dziecka. 

Jedzenie z butelki

Na odruch ssania, który jest niezbędny podczas karmienia dziecka butelką, składają się dwie ważne właściwości:

  • ruchy żuchwy,
  • umiejętność wytworzenia ciśnienia w buzi, dzięki czemu pokarm może zostać zassany.

Karmienie butelką wiąże się z wyborem odpowiedniego produktu. Podstawą jest dobór smoczka. Warto wybrać smoczek, który da dziecku możliwość zaciągania pokarmu. Unikajmy smoczków, z których mleko wypływa samoistnie, ponieważ zaburza to proces ssania. Pamiętajmy, aby dziecko było karmione butelką ułożoną pod kątem 90⁰. Taki sposób karmienia wpływa na prawidłowy rozwój żuchwy. Niweluje również fizjologiczny tyłozgryz, który jest naturalnym zjawiskiem występującym u dziecka, jednak z czasem powinien zanikać. 

Dziecko, które spożywa pokarm z butelki

Wiek dziecka

Umiejętność

od momentu narodzin do 2. miesiąca życia

dziecko, leżąc na plecach, unosi rączki do buzi

3,5 miesiąca

dziecko odróżnia pierś od butelki z pokarmem

4 miesiące

dziecko zaczyna obejmować rączkami butelkę

4,5 miesiąca

dziecko trzyma butelkę obiema rączkami

5,5 miesiąca

dziecko trzyma butelkę obiema rączkami, potrafi również objąć butelkę jedną rączką

18-24 miesiące

dziecko potrafi odepchnąć butelkę od siebie i zaprotestować, gdy jest już najedzone

Gryzienie

Gryzienie jest czynnością, która nie przychodzi samoistnie – dziecko uczy się jej wraz z rozwojem i od pierwszych dni życia przygotowuje się do nabycia tej ważnej umiejętności.

Wiek dziecka

Umiejętność

od 1. do 4. miesiąca życia

wkładanie rączek do buzi i ssanie palców

3 miesiące

palce zostają zastąpione gryzakami i grzechotkami

5-6 miesięcy

dziecko zaczyna chwytać jedzenie dziąsłami, np. startą marchewkę lub jabłko

6,5-7 miesięcy

dziecko potrafi odgryzać kawałki biszkoptów lub herbatników

9 miesięcy

dziecko ssie herbatniki i biszkopty, a także spożywa miękkie owoce, np. banany

1 rok

dziecko potrafi żuć miękkie pokarmy, np. herbatniki

2 lata

dziecko spożywa zróżnicowany pokarm

Spożywanie pokarmów łyżeczką

Dziecko bardzo wcześnie reaguje na podawanie pokarmu łyżeczką, ponieważ kojarzy to z zaspokajaniem głodu. Z czasem, gdy staje się coraz bardziej samodzielne, nie chce być karmione przez opiekuna i samo próbuje jeść łyżką. Samodzielne jedzenie sprawia dzieciom ogromną radość i daje poczucie sprawstwa.

Wiek dziecka

Umiejętność

od 4. do 7. miesiąca życia

dziecko otwiera buzię, gdy widzi zbliżającą się łyżeczkę z pokarmem

9 miesięcy

dziecko karmione łyżeczką ściąga z niej pokarm, potrafi również bawić się łyżką, np. wkładając ją do kubeczka lub uderzając nią o stół

12-14 miesięcy

dziecko samodzielnie próbuje kierować łyżeczkę z pokarmem w stronę jamy ustnej

15-18 miesięcy

dziecko próbuje nabierać pożywienie łyżeczką i skierować ją do buzi

2 lata

dziecko samodzielnie podnosi łyżkę w stronę ust (podobnie jest z widelcem)

3 lata

dziecko potrafi samodzielnie wbijać widelec w kawałki jedzenia

Picie z kubka

Umiejętność picia z kubka, podobnie jak jedzenia przy pomocy łyżeczki, dziecko nabywa stopniowo. Na początku pije z pomocą osoby dorosłej, a później już samodzielnie.

Wiek dziecka

Umiejętność

6 miesięcy

dziecko potrafi pić z kubeczka podtrzymywanego przez opiekuna

12 miesięcy

dziecko samodzielnie trzyma kubeczek z napojem

12-24 miesięcy

potrafi pić, korzystając ze słomki

18-24 miesięcy

dziecko samodzielnie pije z kubeczka, trzymając go oburącz

20-22 miesięcy

dziecko potrafi trzymać kubek jedną ręką

30 miesięcy

potrafi przelewać napój z kubeczka do miseczki lub głębokiego talerza

Powyższe etapy są ogólnym wzorcem, który ukazuje rozwój funkcji pokarmowych. Pamiętajmy, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie i może się zdarzyć, że potrzebuje nieco więcej czasu na opanowanie powyższych funkcji. Jeśli masz wątpliwości, czy rozwój Twojej pociechy w zakresie spożywania pokarmów przebiega prawidłowo, warto udać się do specjalisty, aby rozwiać wszelkie wątpliwości.

Źródła:

Rządzka M., Odruchy oralne u noworodków i niemowląt. Diagnoza i stymulacja., wyd. Impuls, 2019.