14
22 marca 2021

Przewlekły katar u dzieci – przyczyny i leczenie

Katar pojawia się u każdego dziecka. Rodzice często zgłaszają się do pediatry z innego powodu – kaszlu, wymiotów, brzydkiego zapachu z ust, gorszego apetytu, chrząkania czy wybudzania się w nocy, jednak ostatecznie okazuje się, że przyczyną tych objawów jest właśnie katar. Patrząc z tej perspektywy, katar u dziecka jest najczęstszą przyczyną szukania przez rodziców pomocy u pediatry. 

Katar u dzieci – objawy 

Katar, zwany fachowo nieżytem nosa, to stan zapalny nabłonka nosa, któremu towarzyszą: 

  • wyciekanie wydzieliny na zewnątrz, 
  • ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła,  
  • kichanie,  
  • Świąd śluzówek, 
  • niedrożność nosa.  

Przyczyny kataru u dzieci 

Przyczyny stanu zapalnego nabłonka nosa mogą być różne. Najczęściej do nieżytu nosa dochodzi na tle różnych infekcji. W zdecydowanej większości są to infekcje wirusowe, rzadziej bakteryjne, a do rzadkości należą infekcje grzybicze.  

Do pojawienia się stanu zapalnego może przyczyniać się również alergia – mówimy wtedy o alergicznym nieżycie nosa.  

Wyróżnia się także grupę katarów określaną mianem niealergicznego, nieinfekcyjnego nieżytu nosa. Jest to sytuacja, kiedy katar nie jest związany ani z przeziębieniem, ani z alergią.  

Przeczytaj również:
Katar u dziecka – jak sobie z nim radzić?

Ponadto podrażnienie śluzówki nosa z pojawieniem się wydzieliny: 

  • może towarzyszyć ekspozycji na czynniki drażniące, np. dym,  
  • czasem pojawia się po pewnych lekach,  
  • może wystąpić wskutek zaburzeń hormonalnych, np. w okresie ciąży. 

Popularne powiedzenie dotyczące kataru mówi o tym, że katar leczony trwa tydzień, a nieleczony 7 dni. To porzekadło jest niestety prawdziwe tylko w odniesieniu do kataru związanego z przeziębieniem i to głównie u osób dorosłych, nieobciążonych alergią. 

Katar w wieku dziecięcym często ciągnie się niemal w nieskończoność. Przedłużający się katar powinien skłonić rodziców do konsultacji z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Ponieważ przyczyn długotrwałego kataru u dzieci jest wiele, kluczowe do postawienia rozpoznania, a co za tym idzie – do wdrożenia właściwego leczenia jest dokładne zebranie wywiadu. Również obserwowane objawy towarzyszące mogą sugerować przyczynę przewlekania się kataru.  

Jeśli nieżytowi nosa towarzyszy świąd śluzówek (nosa, oczu czy uszu), pojawia się kichanie, w rodzinie mamy do czynienia z atopią, a dziecko jest alergikiem, ma „podkrążone” oczy i w badaniu nosa lekarz stwierdza obrzęk i zasinienie małżowin, należy rozważyć występowanie kataru alergicznego.  

Zapalenie błony śluzowej może objąć również zatoki. Towarzyszą temu następujące objawy: 

  • wydzielina z nosa o ropnym charakterze; jej zabarwienie jest zielonkawe,  
  • bóle głowy, które towarzyszą dziecku (szczególnie nieco starszemu) od wieku przedszkolnego, 
  • katar, który jest najbardziej obfity rano,  
  • kaszel pojawiający się w nocy. 

Jeśli zaś dziecko dodatkowo chrapie w nocy, należy ocenić migdałek gardłowy, czyli tzw. trzeci migdał. Jego przerost także sprzyja trudnościom w pozbyciu się kataru. 

Jeśli wydzielina wypływa tylko z jednej dziurki nosa, ma brzydki zapach, nie poddaje się leczeniu lub szybko nawraca, trzeba wykluczyć ciało obce. Szczególnie w grupie niemowląt i dzieci w wieku żłobkowym dość często zdarza się, że dzieci wkładają sobie do nosa najróżniejsze małe przedmioty – watę, cząstki jedzenia, małe elementy zabawek (kulki, klocki itp.). Jeśli rodzic zaobserwuje u dziecka wymienione objawy, ale nie widzi w nosie dziecka żadnego ciała obcego, należy zwrócić się o pomoc lekarza. Przedni odcinek nosa może ocenić pediatra czy lekarz rodzinny, jednak głębiej w nozdrza zagląda już otolaryngolog. 

Leczenie kataru u dzieci 

Leczenie kataru nie jest skomplikowane.

Niezależnie od przyczyny w leczeniu kataru dobre efekty przynosi oczyszczanie nosa z użyciem roztworu soli fizjologicznej lub wody morskiej. U starszych dzieci można zastosować płukanie nosa.  

Przeczytaj również:
Woda morska – wsparcie w walce z katarem

U małych dzieci istotne jest usuwanie wydzieliny z przewodów nosowych za pomocą dedykowanych do tego aspiratorów. Rynek oferuje ogromny wybór tego typu sprzętów. Warto nadmienić, że wszystkie z nich są bezpieczne. Należy jednak pamiętać, by wybierać te z obłą końcówką. Skuteczność aspiratorów jest różna. Część z nich, szczególnie tych ręcznych, usuwa wydzielinę tylko z przedsionka nosa. Niektóre modele można podłączyć do domowego odkurzacza i te są zdecydowanie skuteczniejsze. Ważne, aby wszystkie elementy można było utrzymać w czystości. Po każdym użyciu sprzęt należy umyć i dokładnie osuszyć.  

Przeczytaj również:
Jak nauczyć dziecko wydmuchiwać nosek?

Również olejki eteryczne uwalniane z naturalnych źródeł dobrze udrażniają nos, np. czosnek w postaci zawiniątka zwanego „gałgankiem Aliny” do zawieszenia w pobliżu łóżeczka dziecka.  

Jeśli podejrzewamy etiologię alergiczną, wówczas do leczenia należy włączyć leki przeciwalergiczne, czasem także sterydy donosowe, co powinno odbywać się zawsze pod nadzorem lekarza. Sterydy dobrze sprawdzają się także w nieżycie związanym z zajęciem zatok.  

Na uporczywy wodnisty katar warto stosować krople obkurczające błonę śluzową nosa. Należy pamiętać o ograniczonym czasie stosowania takich leków, który podany jest na ulotce.  

Jeśli katar u dziecka przedłuża się i nie zmniejsza się pod wpływem leczenia, należy skonsultować się z lekarzem. Pomoże on w ustaleniu przyczyny zbyt długiego utrzymywania się wydzieliny w nosie.

Przeczytaj również:
Jak długo trwa katar i co robić, aby go skrócić?
Jak inhalatory wspierają układ oddechowy?

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Ile czasu działa krem z filtrem na skórze dziecka?

W czasie długotrwałej ekspozycji na słońce konieczna jest kilkukrotna aplikacja kremu z filtrem. Idealnym rozwiązaniem jest smarowanie skóry dziecka warstwą…

Zobacz więcej

Czy lek przeciwwirusowy działa w trakcie infekcji?

Preparat zawierający pranobeks inozyny można zastosować w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych - im szybciej, tym lepiej. Jest to lek…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Dziecko a suplementacja żeń-szenia

Żeń-szeń od tysięcy lat znany jest jako doskonały środek wzmacniający organizm. Dodaje energii, poprawia nastrój, zwiększa koncentrację, podnosi libido oraz…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)