2
24 maja 2021

Skala Silvermana, czyli ocena oddechowa noworodków

Dzieci urodzone zbyt wcześnie są w wielu przypadkach narażone na zaburzenia oddychania, w tym niewydolność oddechową. Może być ona niebezpieczna zarówno dla ich zdrowia, jak i życia. Aby zapobiegać komplikacjom, stosuje się tzw. Skalę Silvermana. Co warto o niej wiedzieć i jaka jest jej rola w życiu noworodka? 

Skąd się wzięła Skala Silvermana? 

Skala Silvermana, znana także pod szerszą nazwą Skala Silvermana-Andersen, została opracowana przez dwóch amerykańskich lekarzy – Williama Silvermana i Dorothy Andersen. Silverman był cenionym neonatologiem, Dorothy Andersen była pediatrą, która prowadziła badania nad mukowiscydozą, a także odkryła jedną z postaci glikogenozy (choroba genetyczna), która została w późniejszym czasie nazwana jej nazwiskiem. Skala Silvermana-Andersen została opracowana w 1963 roku.

Czym jest Skala Silvermana? 

Skala Silvermana jest metodą służącą do obiektywnej oceny pracy układu oddechowego u noworodka. Polega ona na ocenie szeregu objawów klinicznych, które kontroluje się w ciągu godziny od przyjścia dziecka na świat, a następnie co pół godziny. Wyniki oceniania według Skali Silvermana sumuje się, co daje lekarzom jasny obraz ryzyka wystąpienia niewydolności oddechowej u dziecka i możliwość podjęcia odpowiednich kroków wspomagania oddechu w pierwszych godzinach życia maluszka. Skala Silvermana bazuje na 5, łatwych w mierzeniu (obserwacja dziecka, a dokładniej, tych części ciała, które biorą udział w oddychaniu) i ocenie, parametrów, dzięki którym lekarze mogą określić, czy u dziecka występują trudności w oddychaniu, a także ich poziom. Do badanych parametrów zalicza się: 

  • ruchy przedniej ściany klatki piersiowej względem nadbrzusza, 
  • zapadanie się międzyżebrzy w trakcie brania wdechu, 
  • zapadanie się mostka podczas brania wdechu, 
  • ruchy skrzydełek nosa podczas brania wdechu, 
  • słyszalność wydechu (stękanie wydechowe). 

Za każdy obecny parametr dziecko otrzymuje punkty, które się sumują. W każdym parametrze noworodek może otrzymać maksymalnie 2 punkty (0-2). Ostateczny wynik jest podsumowaniem punktów za każdy badany parametr. Najlepszym wynikiem podczas badania skalą Silvermana jest wynik zerowy. Sama skala jest trzystopniowa, tzn.: 

  • I stopień – 0 punktów – pełna wydolność oddechowa, 
  • II stopień – 1 punkt – obecna jest lekka niewydolność oddechowa, 
  • III stopień – 2 punkty – u pacjenta obecna jest ciężka niewydolność oddechowa. 

Skala Silvermana 

 

Stopień 0 

Stopień I 

Stopień II 

Przednia ściana klatki piersiowej 

synchronicznie porusza się z podbrzuszem 

opóźnia się podczas oddechu 

porusza się w kierunku przeciwnym do nadbrzusza 

Międzyżebrza 

nie zapadają się podczas wdechu 

nieznacznie zapadają się podczas wdechu 

wyraźnie zapadają się podczas wdechu 

Mostek 

nie zapada się podczas wdechu 

nieznacznie zapada się podczas wdechu 

wyraźnie zapada się podczas wdechu 

Skrzydełka nosa 

nie ruszają się 

minimalnie się poruszają 

wyraźnie się poruszają 

Wydech 

bezdźwięczny 

stękanie wydechowe (słyszalne stetoskopem) 

głośne stękanie wydechowe 

 Wszystkie objawy dotyczące stopnia I i II oznaczają problemy z oddychaniem u noworodka i wymagają natychmiastowej pomocy lekarskiej. Należy zaznaczyć, że oddech noworodka jest oceniany inaczej niż oddech osoby dorosłej. Noworodek oddycha szybciej niż dorosły. W przypadku dorosłego normą oddechową jest 20 oddechów na minutę, u noworodka zaś zaburzony oddech orzeka się, gdy przekracza on 60 na minutę. Z powyższej tabeli wynika, że: 

  • brak synchronizacji ruchów klatki piersiowej, nieznaczne zapadanie się mostka podczas oddychania, niewielkie ruchy skrzydełek nosa i obecność stękania wydechowego świadczą o niewydolności oddechowej w stopniu lekkim (niewydolność I stopnia); punktacja dziecka wynosi 0-6 punktów; 
  • ruchy klatki piersiowej w kierunku przeciwnym do nadbrzusza, zapadanie się międzyżebrza i mostka podczas wdechu, widoczne ruchy skrzydełek nosa i głośne stękanie wydechowe, świadczą o ciężkiej niewydolności oddechowej (niewydolność II stopnia); punktacja dziecka wynosi od 6 punktów wzwyż; 

Jakie mogą być przyczyny niewydolności oddechowej u noworodków? 

Przyczyn niewydolności oddechowej u noworodka może być wiele, najczęściej lekarze wymieniają: 

  • niedojrzały układ oddechowy (głównie dotyczy wcześniaków), 
  • zespół zaburzeń oddychania, 
  • bezdechy, 
  • zapalenie płuc lub oskrzelików, 
  • obecność ciała obcego w drogach oddechowych, 
  • zaburzenia mięśniowo-nerwowe, 
  • wady wrodzone,  
  • przejściowe zaburzenia oddychania (najczęściej mają postać łagodną), 
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. 

Niewydolność oddechowa i co dalej? 

Kiedy już wiadomo, że dziecko cierpi na niewydolność oddechową, należy określić, czy jest ona hipo- czy hiperdynamiczna. Niewydolność hipodynamiczna cechuje się małym wysiłkiem oddechowym (oddech jest powolny i płytki), zaś hiperdynamiczna charakteryzuje się przyspieszonym oddychaniem, widocznym dużym wysiłkiem podczas oddychania, stękaniem, zapadaniem się mostka i międzyżebrzy. Wówczas konieczne jest włączenie leczenia w postaci: 

  • wentylacji zastępczej, 
  • tlenoterapii biernej, 
  • techniki CPAP, stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych, (regulacja ciśnienia). 

Zespół zaburzeń oddychania noworodka 

Opisując Skalę Silvermana, nie sposób nie wspomnieć o zespole zaburzeń oddychania u noworodków (ZZO, respiratory distress syndrome). Dzięki Skali Silvermana diagnoza ZZO staje się o wiele łatwiejsza do postawienia. Zespół zaburzeń oddychania cechuje się takimi objawami jak: 

  • wystąpienie zasinienia skóry wraz z błonami śluzowymi, 
  • znacznie przyspieszone oddychanie (powyżej 60 oddechów na minutę), 
  • bezdech, 
  • widoczna kompensacja innych mięśni podczas oddychania, 
  • stękanie, objawy tego schorzenia występują od razu po urodzeniu i trwają w pierwszym miesiącu życia dziecka. 

Najczęstszą przyczyną zespołu zaburzeń oddychania noworodka są przejściowe zaburzenia oddychania (tachypnoe), wywołane obecnością płynu owodniowego w płucach maluszka. Ma ono postać łagodną, która ustępuje samoistnie. W przypadku wcześniaków najczęstszą przyczyną ZZO jest zbyt niski poziom surfaktantu, który jest płucnym środkiem powierzchniowo czynnym, a który produkowany jest dopiero w ostatnich tygodniach ciąży.  

Skala Silvermana stosowana jest od wielu lat na całym świecie. Dzięki swojej prostocie jest łatwa do przeprowadzenia i daje możliwość szybkiej oceny noworodka i koniecznej interwencji.

Źródła:

  • Piotrowski, Niewydolność oddechowa noworodkówzapobieganie i leczenie, Bielsko-Biała, 2011, Medica Press. 
  • P. Gutowski, Badania czynnościowe układu oddechowego u dzieci. Postępy Nauk Med., 2008.  
  • D. i A. Fryc, Resuscytacja noworodka, III Ogólnopolski Kongres Położnych, prezentacja. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Tabletki antykoncepcyjne a leki na astmę - interakcje

Zgodnie z dostępną wiedzą farmaceutyczną pomiędzy wymienionymi preparatami nie występują interakcje mające wpływ na wchłanianie bądź działanie substancji. Domyślam się,…

Zobacz więcej

Jak często kąpać niemowlaka?

Skóra niemowlaka jest bardzo delikatna oraz szczególnie narażona na wysuszanie i podrażnienie nawet najdelikatniejszymi środkami myjącymi. Zalecenia, co do częstotliwości…

Zobacz więcej

Wyprawka do szpitala dla przyszłej mamy i niemowlaka

Podstawowy skład wyprawki to: dokumenty (dowód osobisty i karta ciąży) oraz wyniki badań, podkłady poporodowe, duże podpaski, nawilżone chusteczki, wkładki…

Zobacz więcej

Jak się pozbyć ciemieniuchy u niemowlaka?

Ciemieniucha nie boli dziecka ani nie czuje ono z tego powodu świądu. Nie można tego jednak lekceważyć. Miejsca objęte zmianami…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
26 lipca 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
23 lipca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
07 lipca 2021 mgr Izabela Skowrońska
24 czerwca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
21 czerwca 2021 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)