7
05 maja 2020
Ewa Fiedorowicz Autor
Autor
dr
Ewa Fiedorowicz

Szczepionka na rotawirusy – czy jest skuteczna?

Choć podanie szczepionki przeciwko rotawirusom nie chroni przed bezobjawową czy łagodną formą infekcji, to niweluje ryzyko groźnego odwodnienia i hospitalizacji nawet o 85-98%. Dziecko powinno przyjąć pierwszą dawkę szczepionki około 8 tygodnia życia.

Choć podanie szczepionki przeciwko rotawirusom nie chroni przed bezobjawową czy łagodną formą infekcji, to niweluje ryzyko groźnego odwodnienia i hospitalizacji nawet o 85-98%. Dziecko powinno przyjąć pierwszą dawkę szczepionki około 8 tygodnia życia.

Nieżyt żołądkowo-jelitowy spowodowany przez rotawirusy dotyczy rocznie nawet 140 milionów ludzi na świecie. Objawami infekcji są zazwyczaj wysoka gorączka, ból brzucha, wodnista biegunka oraz zaburzenia ze strony układu oddechowego. Rotawirusy są szczególnie niebezpieczne dla dzieci poniżej 5. roku życia oraz dla osób z obniżoną odpornością. Na szczęście wynalezienie szczepionki przeciwko rotawirusom pozwoliło zminimalizować zagrożenie wśród milionów niemowląt na świecie.  

Jakie są dostępne szczepionki przeciwko rotawirusom? 

W naszym kraju zarejestrowane są dwie szczepionki: 

Szczepionka monowalentna:  

  • zawierająca atenuowany ludzki szczep wirusa RIX 4414,  
  • podanie preparatu chroni przed zakażeniem wywołanym przez genotypy G1P[8], G2P[4], G3P[8], G4P[8], G9P[8], G8P[4], G12P[6], 

Szczepionka pentawalentna:  

  • zawierająca 5 szczepów wirusa, będących reasortantami ludzko-bydlęcymi, 
  • chroni przed zakażeniem wywołanym przez genotypy G1P[8], G2P[4], G3P[8], G4P[8], G9P[8].  
Szczepienie niemowlęcia przeciw rotawirusom

Kiedy szczepić na rotawirusy? 

Dostępne preparaty są przeznaczone do szczepienia niemowląt w wieku od 6. do 24. lub 32. tygodni życia (w zależności od rodzaju szczepionki) w celu zapobiegania zapalenia żołądka i jelit spowodowanych zakażeniem rotawirusami.  

Optymalnym momentem na podanie pierwszej dawki szczepionki jest 8. tydzień życia malucha, dlatego nie należy zwlekać z podjęciem decyzji o zapewnieniu ochrony przeciw rotawirusom.  

Szczepionkę przeciwko rotawirusom można podać wcześniakom urodzonym po ukończeniu 27. tygodnia ciąży. W tej grupie pacjentów konieczne jest jednak monitorowanie czynności oddechowych (przez 48 do 72 godzin) ze względu na ryzyko wystąpienia bezdechu.  

Dorosłym osobom nie podaje się szczepionki przeciwko rotawirusom, gdyż wraz z wiekiem indukowana jest naturalna odporność wynikająca z przebytych wcześniej infekcji.

Rotawirus

Czy w Polsce istnieje obowiązek szczepienia przeciwko rotawirusom? 

W Polsce nie ma obowiązku szczepienia przeciwko rotawirusom, lecz jest ono zalecane przez Ministerstwo Zdrowia.  

Szczepionka na rotawirusy – cena  

Niestety preparat nie jest refundowany, co oznacza, że całkowity koszt szczepienia dziecka spoczywa na rodzicach lub opiekunach. Koszt jednej dawki szczepionki waha się w przedziale 200-350 zł.  

Jaki jest skład szczepionki na rotawirusy? 

Szczepionki dostępne są w formie roztworu lub zawiesiny doustnej, zawierającej żywe, atenuowane ludzkie rotawirusy. Pozostałe składniki zawarte w preparacie to między innymi: sacharoza, sorbitol, aminokwasy, podłoże DMEM (Dulbecco’s Modified Eagle’s Medium), węglan wapnia, guma ksantanowa oraz sterylna woda.  

Przeciwwskazaniem do podania szczepionki może być: 

  • przebyte wgłobienie jelita, 
  • wada wrodzona przewodu pokarmowego zwiększająca ryzyko wgłobienia, 
  • wiek poniżej 6. tygodnia życia,  
  • ukończenie 24. lub 32. tygodni życia (w zależności od podawanej szczepionki), 
  • występowanie chorób obniżających odporność, 
  • gorączka i choroby infekcyjne o ciężkim przebiegu (łagodne przeziębienie nie stanowi przeciwwskazań, jednak decyzję o szczepieniu trzeba skonsultować z lekarzem),  
  • alergię na jakikolwiek składnik preparatu, 
  • reakcja alergiczna po podaniu poprzednich dawek, 
  • biegunka i wymioty. 

Co należy jeszcze wiedzieć o szczepionce? 

  • Pierwsza szczepionka przeciwko rotawirusom pojawiła się w Stanach Zjednoczonych w 1998 roku, jednak preparat został szybko wycofany ze względu na ryzyko wystąpienia wgłobienia jelita. W Europie pierwsze szczepionki zostały zarejestrowane w 2006 roku, a rok później zostały ujęte jako zalecane w Programie Szczepień Ochronnych.  
  • Podanie preparatu powoduje aktywację układu immunologicznego oraz wytworzenie przeciwciał. Stanowi to naturalny system obronny organizmu, co skutecznie obniża ryzyko wystąpienia najpoważniejszych skutków infekcji rotawirusowej.  
  • Podanie szczepionki przeciwko rotawirusom nie chroni przed innymi patogenami, mogącymi wywołać zapalenie żołądka lub jelit. 
  • Warto wiedzieć, że istnieje możliwość wydalania wirusa nawet do 2 tygodni po wykonaniu szczepienia, przy czym szczytowy moment przypada na 7. dzień. W tym czasie należy ograniczyć kontakt osoby zaszczepionej z osobami z grup ryzyka, np. z obniżoną odpornością.  
  • Według zaleceń cykl szczepień przeciwko rotawirusom powinien być przeprowadzony tym samym rodzajem preparatu. 
  • Szczepionka przeciwko rotawirusom może być podana podczas jednej wizyty razem z innymi szczepionkami zawartymi w Programie Szczepień Ochronnych.  
  • Nie ma zaleceń ograniczających przyjmowanie płynów i pokarmów przez dziecko w związku z podaniem szczepionki.   
  • Jeśli niemowlę wypluje część przyjętego preparatu, można zastosować pojedynczą dawkę zastępczą, którą należy podać podczas tej samej wizyty szczepiennej.  
  • Przed podaniem szczepionki należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, nietolerancji lub alergii oraz o aktualnym stanie zdrowia dziecka.  
  • Badania kliniczne odnośnie skuteczności i bezpieczeństwa szczepionek prowadzone były w Europie, Ameryce Łacińskiej, Afryce oraz Azji.  

W jaki sposób podawana jest szczepionka? 

UWAGA: Szczepionka przeciwko rotawirusom powinna być podawana wyłącznie doustnie. W żadnym wypadku nie wolno wstrzykiwać preparatu! 

Ilość dawek jest uzależniona od rodzaju szczepionki, ale zawsze powinny być one podawane w odstępie 4-tygodniowym. Pierwszą dawkę najlepiej jest zaaplikować tuż po ukończeniu 6. tygodnia, jednak nie później niż do 12. tygodnia życia dziecka.  

Cykl szczepień obejmuje: 

  • 2 dawki w przypadku szczepionki monowalentnej: 

Zaleca się, by pierwszą dawkę podać niemowlętom po ukończeniu 6. tygodnia życia. Z kolei drugą porcję szczepionki najlepiej zaaplikować do 16. tygodnia, jednak nie później niż przed ukończeniem 24. tygodnia życia dziecka.  

  • 3 dawki w przypadku szczepionki pentawalentnej: 

Pierwsza dawka powinna być podana już po ukończeniu 6. tygodnia, lecz nie później niż do 12. tygodnia życia. Ostatnią dawkę szczepionki najlepiej zaaplikować przed 22. tygodniem życia dziecka (maksymalnie do ukończenia 32. tygodnia życia). 

Po podaniu szczepionki mogą wystąpić działania niepożądane, które obejmują:  

  • utratę apetytu, 
  • drażliwość, 
  • gorączkę, 
  • zmęczenie, 
  • biegunkę, wymioty, zaparcia, 
  • wzdęcie i ból brzucha, 
  • płacz, 
  • zaburzenia senności, 
  • zakażenie górnych dróg oddechowych, 
  • wysypkę, pokrzywkę, zapalenie skóry, 
  • kurcze mięśni, 
  • bezdechy u wcześniaków. 

W przypadku wystąpienia niepokojących objawów lub nasilenia powyższych działań niepożądanych należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.  

Pamiętajmy, że nie można się całkowicie uchronić przed rotawirusami – szczepienie nie daje 100% pewności. Wciąż może wystąpić bezobjawowa lub łagodna forma infekcji, ale zagrożenie zdrowia i życia dziecka wynikające z ciężkich objawów, jest w znaczącym stopniu zniwelowane. Starsze dzieci i osoby dorosłe chronione są poprzez nabycie odporności naturalnej. Aby uniknąć ponownych zakażeń rotawirusami, należy bezwzględnie przestrzegać higieny osobistej i dezynfekować często wykorzystywane powierzchnie.  

Przeczytaj również:
Rotawirusy – jakie mogą być objawy zakażenia?

Źródła: 

  • Korycka, M. (2001). Epidemiologia zakażeń Rotawirusowych u dzieci. Przegl Epidemiol, 55, 275-279. 
  • Kuchar, E., Nitsch-Osuch, A., & Szenborn, L. (2013). Szczepienia niemowląt przeciwko rotawirusom – czy ochronę populacyjną zyskują starsze dzieci i dorośli? Forum zakażeń, 4(6), 365-371. 
  • Ulotka dla pacjenta dołączona do opakowania szczepionki przeciwko rotawirusom (dotyczy dwóch produktów dostępnych w Polsce). 
  • https://gis.gov.pl/zdrowie/podstawowe-informacje-dotyczace-rotawirusow-cz-1/ (Data dostępu: 4.05.2020). 
  • https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/rotawirusy/ (Data dostępu: 4.05.2020). 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
22 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
21 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
20 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
30 września 2020 lek. Małgorzata Czerniak
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
27 sierpnia 2020 Rafał Suchodolski
25 sierpnia 2020 Rafał Suchodolski
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)