29
23 listopada 2020

Zapalenie ucha u dziecka – jakie są jego objawy?

Zapalenie ucha to częsta przypadłość wśród dzieci. Rozwija się ono zwykle w przebiegu infekcji kataralnej nosa i gardła, choć może przyjmować także postać izolowaną. Stan zapalny dotyczy najczęściej ucha zewnętrznego oraz środkowego, rzadko zaś obejmuje ucho wewnętrzne. Jakie są przyczyny zapalenia ucha u dzieci, czym objawia się infekcja i jak ją leczyć? 

Dziecko podczas badania ucha u laryngologa

Produkty na zapalenie ucha u dzieci

Zapalenie ucha u dziecka – przyczyny i czynniki ryzyka 

Zapalenie ucha zewnętrznego zwykle powodowane jest przez bakterie, np. Pseudomonas aeruginosa lub Staphylococcus aureus. Rzadziej przyczyną infekcji są zakażenia grzybicze, którym sprzyja ciepłe i wilgotne środowisko kanału słuchowego zewnętrznego. 

Ryzyko wystąpienia zapalenia ucha zewnętrznego zwiększa się: 

  • przy nieprawidłowej higienie uszu,  
  • po urazach mechanicznych, np. wynikających ze stosowania aparatów słuchowych,  
  • przy współwystępowaniu nieprawidłowości anatomicznych w budowie ucha, 
  • stanach upośledzających drożność kanału słuchowego, jak np. obecność czopu woskowinowego lub ciała obcego. 

Istotnym czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu infekcji ucha zewnętrznego jest także pływanie, które aż pięciokrotnie zwiększa ryzyko zachorowania. 

Zapalenie ucha środkowego może być infekcją zarówno o etiologii bakteryjnej, jak i wirusowej. Wśród patogenów najczęściej powodujących OZUŚ wyróżnia się bakterie takie jak Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis oraz wirusy, np. RSV, wirusy grypy lub adenowirusy. Częste zapalenie ucha u dziecka występuje szczególnie w wieku przedszkolnym. Wyróżnia się czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia choroby lub jej cięższego przebiegu. Należą do nich między innymi; 

  • zespoły obniżenia odporności,  
  • predyspozycje genetyczne,  
  • anatomiczne nieprawidłowości w budowie górnych dróg oddechowych,  
  • obecność implantów ślimakowych,  
  • alergie,  
  • niedobory witaminowe, 
  • narażenie na dym tytoniowy. 

Zapalenie ucha u dziecka – objawy 

Najczęstszym objawem infekcji jest ból ucha lub jego okolicy, który może nasilać się podczas dotykania małżowiny usznej lub przy poruszaniu nią. Może pojawić się także: 

  • świąd,  
  • nadmierny wyciek wydzieliny z kanału słuchowego,  
  • uczucie pełności lub zatkania ucha,  
  • pogorszenie słuchu.  

Ponadto wystąpić mogą takie symptomy jak osłabienie, gorączka, drażliwość czy bóle głowy. U młodszych dzieci można zaobserwować także niespokojny sen, zmniejszony apetyt, wymioty oraz biegunkę

Jak lekarz stawia diagnozę? 

Zapalenie ucha diagnozuje się w oparciu o objawy zgłaszane przez dziecko lub jego rodziców oraz badanie fizykalne. Konieczne jest zbadanie ucha przy pomocy otoskopu, co pozwala ocenić błonę bębenkową, wygląd kanału słuchowego oraz rodzaj treści sączącej się z ucha. Zwykle nie ma potrzeby wykonywania badań laboratoryjnych, jednak ich pobranie może okazać się konieczne w przypadku, gdy przebieg choroby jest ciężki, infekcja dotyczy niemowlęcia poniżej 12 tygodnia życia lub podejrzewa się choroby ogólnoustrojowe albo wrodzone, mogące mieć znaczenie dla rozwoju i przebiegu chorób uszu. W niektórych przypadkach konieczne jest także wykonanie badań obrazowych, które mogą uwidocznić np. zapalenie wyrostka sutkowatego, ropnie czy perlaka. 

Zapalenie ucha u dziecka – jak pomóc? 

Leczenie zapalenia ucha środkowego zależy przede wszystkim od rodzaju patogenu, który je wywołał. Przy podejrzewanej etiologii wirusowej stosowane jest głównie leczenie objawowe, polegające na podawaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Jeśli mimo zastosowanego leczenia obserwuje się brak poprawy stanu klinicznego, nasilenie dolegliwości lub objawy wskazują na infekcję o etiologii bakteryjnej, konieczne może okazać się zastosowanie antybiotyku.  

W przypadku zapalenia ucha środkowego o ciężkim przebiegu konieczna może okazać się tzw. paracenteza, czyli zabieg polegający na nacięciu błony bębenkowej, zapobiegający samoistnej perforacji błony i powstaniu w niej trwałego ubytku. 

Jakie powikłania może powodować zapalenie ucha? 

Nieleczone lub niewłaściwie leczone zapalenie ucha może powodować wiele powikłań. Należą do nich m.in.:  

  • zapalenie wyrostka sutkowatego,  
  • ropnie,  
  • niedowład nerwu twarzowego, 
  • zapalenie błędnika, 
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.  

Powikłania te wymagają pilnej interwencji lekarskiej i szybkiego zastosowania właściwego leczenia, w tym antybiotykoterapii, a niekiedy również postępowania zabiegowego. 

Jak można zapobiec rozwojowi zapaleń ucha u dziecka? 

Zapaleniom ucha o etiologii bakteryjnej można skutecznie zapobiegać przez szczepienia dzieci przeciwko patogenom wywołującym tę infekcję, w tym przeciwko Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae. Aby zapobiec infekcji ucha zewnętrznego, należy przede wszystkim w odpowiedni sposób dbać o higienę uszu oraz unikać kumulacji wody w uszach i dokładnie je osuszać.  

Zapalenie ucha to częsta przypadłość wśród dzieci, która może przyjąć zarówno charakter łagodnej, samoistnie ustępującej po kilku dniach infekcji, jak i ciężkiej choroby, prowadzącej do poważnych i groźnych powikłań. Szczególną opieką należy objąć niemowlęta, u których infekcje przebiegać mogą w sposób nietypowy, co często prowadzi do opóźnienia postawienia właściwego rozpoznania i wdrożenia skutecznego leczenia. W przypadku wystąpienia u dziecka niepokojących objawów, mogących budzić podejrzenie stanu zapalnego w obrębie ucha, należy skontaktować się z lekarzem, który zbada dziecko, zleci konieczne badania i przepisze właściwe dla danej infekcji leki.  

Źródła: 

  • Rozlane zapalenie ucha zewnętrznego – postępowanie; prof. dr hab. n. med. Jurek Olszewski; Medycyna po Dyplomie 10/2020 
  • Ostre zapalenie ucha środkowego; prof. dr hab. n. med. Jurek Olszewski; Medycyna po Dyplomie 09/2018 
  • Ostre zapalenie ucha zewnętrznego – wytyczne przygotowane na podstawie: Clinical Practice Guideline: Acute Otitis Externa; dr n. med. Barbara Lorkowska-Zawicka, prof. dr hab. med. Paweł Stręk 
  • Hui CP; Canadian Paediatric Society, Infectious Diseases and Immunization Committee. Acute otitis externa. Paediatr Child Health. 2013;18(2):96-101. doi:10.1093/pch/18.2.96.
  • Danishyar A, Ashurst JV. Acute Otitis Media. [Updated 2020 Aug 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Objawy wszawicy u dzieci

Wszawica u dzieci objawia się przede wszystkim swędzeniem skóry głowy, również w nocy, co może powodować problemy ze snem. Bardzo…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziecko podczas badania ucha u laryngologa

Produkty na zapalenie ucha u dzieci

Czytaj także
29 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
17 maja 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
04 maja 2021 lek. Joanna Sawicka-Metkowska, Doktor Poziomka
22 kwietnia 2021 mgr farm. Magdalena Szota
29 marca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
24 lutego 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
25 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
02 grudnia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
10 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)