Dolegliwości związane z menopauzą

Menopauza to naturalny proces, dotyczący kobiet, najczęściej między 45 a 55 rokiem życia. Cykl miesiączkowy nie zatrzymuje się z dnia na dzień. Funkcje jajników ustają powoli (do kilku lat) i wiążą się z wcześniejszym nieregularnym miesiączkowaniem. Uznaje się, że menopauzę można stwierdzić, jeśli od ostatniej miesiączki minęło 12 miesięcy.

Główną przyczyną nieprzyjemnych dolegliwości fizycznych i psychicznych jest zmniejszenie produkcji hormonów (estrogenu oraz progesteronu). Pierwsze objawy można zauważyć w okresie zwanym perimenopauzą, obejmującym okres kilku lat przed ostatnią miesiączką oraz kilku lat po jej wystąpieniu. To właśnie wtedy powoli obniża się produkcja estrogenu i progesteronu oraz wygasa płodność. Występują też bardzo charakterystyczne objawy klimakterium, takie jak:

  • nieregularne miesiączkowanie – może trwać od kilka miesięcy do kilku lat przed ostatnią miesiączką. Związane jest to z powolnym zmniejszaniem produkcji hormonów. Miesiączka może być dłuższa lub krótsza niż zazwyczaj – nie ma tu reguły. Jest to czas najbardziej uciążliwych i nieprzyjemnych dolegliwości związane z klimakterium, które stopniowo ustępują po ostatniej miesiączce;
  • uderzenia gorąca – najbardziej charakterystyczny objaw menopauzy. Polega na nagłym podwyższeniu oraz obniżeniu temperatury ciała. Uderzeniom może towarzyszyć uczucie osłabienia i duża potliwość;
  • osteoporoza – polega na stopniowym zmniejszaniu masy kostnej, co jest konsekwencją obniżonej produkcji estrogenów. Po menopauzie ubytek masy kostnej może wynosić nawet 2-3% na rok. Zwiększa to ryzyko powstawania złamań. Osteoporoza dotyczy około 40% kobiet po 50. roku życia. Czasem występuje u mężczyzn, jednak jest to zjawisko dużo rzadsze;
  • bezsenność;
  • zimne poty (szczególnie nocą);
  • drżenie ciała;
  • wahania nastroju, przygnębienie, drażliwość – nie można ich lekceważyć, gdyż czasem mogą przejść w stany lękowe, a nawet depresję;
  • zaburzenia koncentracji, pamięci;
  • przewlekłe zmęczenie;
  • obniżone libido, problemy z osiągnięciem orgazmu, dyspareunia (ból podczas stosunku);
  • suchość pochwy;
  • nietrzymanie moczu;
  • nawracające infekcje dróg moczowych;
  • bóle stawów i mięśni.

Łagodzenie objawów menopauzy

Na receptę – hormonalna terapia zastępcza

Menopauza nie jest chorobą, tylko stanem naturalnym, zatem nie można jej leczyć.  Leczeniu natomiast można poddawać nieprzyjemne objawy związane z przekwitaniem. Bardzo dobre skutki ma tzw. hormonalna terapia zastępcza (HTZ), w której wykorzystuje się progesteron, estrogeny, a czasem również inne hormony. Wiele kobiet obawia się tego typu terapii ze względu na skutki uboczne, np. miażdżycę czy choroby nowotworowe.

Aktualne badania nie potwierdzają do końca tych obaw. Strach przed zwiększonym ryzykiem wywołania nowotworów wziął się z wyników badań, które wykonano kilkanaście lat temu w USA. Dziś okazuje się, że zostały one błędnie przeprowadzone, jedna lęk pozostał. Podobnie jest z miażdżycą. Okazuje się, że HTZ może zahamować, a nawet cofnąć proces wapnienia naczyń, poprawia ich funkcjonowanie, a także reguluje poziom lipidów we krwi (obniża poziom całkowitego cholesterolu oraz „złego” LDL, a podwyższa stężenie „dobrego” HDL). Ryzyko nowotworów piersi, zawałów serca czy chorób zakrzepowych rośnie, ale głównie wtedy, gdy terapia została rozpoczęta 10 lat po menopauzie lub po ukończeniu 60. roku życia. Wcześniejsze rozpoczęcie kuracji daje mniejsze ryzyko, niż możliwe do osiągnięcia pozytywne skutki.

W celu optymalizacji skutków terapii hormonalnej lekarz powinien dobierać dawkę indywidualnie. Zazwyczaj zaczyna się od badań i podaje najmniejszą dawkę, by w razie potrzeby ją zwiększyć. Hormony mogą być przyjmowane pod różnymi postaciami, np. tabletek, a także plastrów czy zastrzyków. Leczenie przynosi najlepsze skutki, jeśli jest rozpoczęte zaraz po zaobserwowaniu pierwszych objawów klimakterium. Oprócz skutków związanymi z wahaniami nastroju czy uderzeniami gorąca, HTZ zapobiega również osteoporozie.

Bez recepty – fitoestrogeny

Wiele kobiet mimo wszystko obawia się terapii hormonalnej. Alternatywą dla niej są zioła będące źródłem fitoestrogenów. Są to związki pochodzenia roślinnego o budowie i działaniu podobnym do ludzkich estrogenów. Znaczenie mają tutaj głównie:

  • soja zwyczajna,
  • koniczyna czerwona,
  • pluskwica groniasta.

Preparaty tego typu dostępne są w aptekach bez recepty.

Leczenie objawowe bez użycia hormonów

W przypadku menopauzy często stosuje się leczenie objawowe. Przykładowo leki antydepresyjne z grupy SSRI (np. fluoksetyna, paroksetyna) przynoszą pozytywne efekty w leczeniu napadów gorąca, zaburzeń snu czy w celu poprawy nastroju.

Równie powszechnym objawem, jak uderzenia gorąca, jest suchość pochwy. Oprócz żeli czy globulek nawilżających, dostępne są preparaty z estrogenami do stosowania miejscowego, zapobiegające zanikowi śluzówki.

Profilaktyka osteoporozy

Mówiąc o leczeniu objawów menopauzy, należy pamiętać o osteoporozie. Warto zacząć suplementację witaminy D oraz wapnia. Takie działanie zapobiegnie zbyt szybkiej utracie masy kostnej.

Klimakterium jest nieuniknione i prędzej czy później dotknie każdej kobiety. Nie należy się go jednak obawiać. Warto obserwować swój organizm i nie bagatelizować pierwszych symptomów przekwitania. Szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia pozwala w dużym stopniu złagodzić nieprzyjemne skutki menopauzy.