Czynniki ryzyka nowotworowego

Odpowiedź na tytułowe pytanie jest dość skomplikowana, bowiem nawet unikanie wszystkich czynników ryzyka nowotworowego nie zapewni nam bezpieczeństwa. Czym jest czynnik ryzyka? Jest to każde narażenie na substancję, zmienną, okoliczność bądź działanie mogące zwiększać szanse zachorowania. Nowotwór często powstaje na podstawie spontanicznej mutacji, niezależnie od narażenia na kancerogeny (czynniki ryzyka choroby nowotworowej). Faktem jest również, że w grupach nienarażonych na opisane przez naukowców zagrożenia, ilość rozpoznań raka piersi jest istotnie mniejsza. Zatem odpowiadając na pytanie: nie, nie możemy zapobiec rozwinięciu się nowotworu piersi, ale możemy zmniejszyć szansę na zachorowanie poprzez unikanie czynników ryzyka.

Modyfikowalne czynniki ryzyka:

  • Picie alkoholu
  • Antykoncepcja hormonalna
  • Otyłość
  • Hormonalna terapia zastępcza
  • Małodzietność
  • Późna pierwsza ciąża
  • Brak aktywności fizycznej
  • Palenie papierosów

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), 30-50% nowotworów można uniknąć stosując się do kilku pozornie łatwych do spełnienia wytycznych:

  • Zaprzestanie palenia wyrobów tytoniowych
  • Praktykowanie regularnych aktywności fizycznych
  • Zdrowa dieta i utrzymanie zdrowej wagi
  • Ograniczenie spożycia alkoholu
  • Utrzymanie czystości środowiska, w którym żyjemy

 

 Profilaktyka wtórna raka piersi

Żeby dobrze zrozumieć kolejną część artykułu, warto poznać znaczenie dwóch słów:

  • Zachorowalność – liczba nowo rozpoznanych przypadków choroby w przedziale czasu (np. w roku 2013 rozpoznano ponad 17 tysięcy przypadków raka piersi)
  • Umieralność – liczba zgonów spowodowanych przez chorobę w przedziale czasu (np. w roku 2013 na złośliwy nowotwór piersi zmarło niemal 6 tysięcy kobiet)

Zaawansowanie raka piersi dzielimy na IV stadia: I – najłagodniejsze, IV – najcięższe. Z konkretnymi stadiami wiążą się cechy takie jak: wielkość guza, rozsiew do węzłów chłonnych, rozsiew do narządów odległych (wątroba, mózg, kości, płuca – stadium IV). Do stadiów przypisana jest również tzw. przeżywalność, czyli ile procent chorych zostanie wyleczonych. Dla stadiów I i II jest to ponad 90%, dla stadium IV tylko ok. 22%.

Celem profilaktyki wtórnej jest rozpoznanie nowotworów w jak najwcześniejszym stadium zaawansowania.

Kraje, które mają wysoki poziom opieki zdrowotnej (Dania, Norwegia, Belgia, Holandia, Kanada), cechują się największym wskaźnikiem wykrywalności zachorowań na raka piersi oraz niskiej umieralności. Świadczy to o bardzo dobrze prowadzonej profilaktyce, która polega na wczesnym wykrywaniu i skutecznym leczeniu raka piersi. Wniosek z tego jest następujący: wyleczenie jest możliwe! Stosując metody profilaktyki wtórnej (czyli umożliwiające jak najwcześniejsze wykrycie choroby) możemy znacząco zwiększyć szanse na pełne wyzdrowienie.

Metody profilaktyki wtórnej

Samobadanie

Metoda najprostsza, zupełnie bezkosztowa, wymaga jedynie dziesięciu minut swojego (bądź partnera) czasu, każdego miesiąca. Samobadanie piersi dzielimy na 2 etapy:

1. Oglądanie, w poszukiwaniu patologicznych zmian na skórze piersi, takich jak:

  • zaciągnięcia brodawki sutkowej lub skóry piersi
  • miejscowe zaczerwienienie nie spowodowane otarciem lub uciśnięciem
  • wyciek płynu z brodawki (mleczny, surowiczy, krwisty, ropny)
  • „objaw skórki pomarańczowej”
  • owrzodzenie
  • różnica wielkości pomiędzy piersiami (piersi większości Pań są w jakimś stopniu nierówne – to zupełnie normalne, niepokojący natomiast będzie wzrost jednej z piersi w niedługim czasie)

2. Badanie palpacyjne (dotykowe): dociskanie piersi do żeber dłonią w poszukiwaniu guzków, zgrubień, wycieku z brodawki i innych patologii

Badanie to, powinno być przeprowadzane raz w miesiącu, tydzień po zakończeniu cyklu menstruacyjnego. Dla Pań, które już nie miesiączkują zaleca się wybranie jednego konkretnego dnia miesiąca (np. dzień wypłaty bądź emerytury).

Mammografia

To badanie radiologiczne, które we wszystkich krajach rozwiniętych jest zapewnione społeczeństwu jako bezpłatne badanie przesiewowe dla kobiet po 50 roku życia, raz do roku. Zaleca się również przeprowadzanie badania mammograficznego od 40 r.ż. raz na dwa lata. Warto pamiętać, że ujemny wynik badania mammograficznego nie wyklucza w 100% istnienia nowotworu piersi. Należy kontynuować coroczną diagnostykę mammograficzną, comiesięczne badanie piersi oraz regularne wizyty u ginekologa.

Zapisy na darmowe badania mammograficzne w Polsce jest niższa (ok.48%) niż w większości krajów Unii Europejskiej i USA (70-80%).

USG

To badanie, które lepiej sprawdza się u kobiet młodszych i kobiet w ciąży. Może również stanowić uzupełnienie badania mammograficznego piersi. O tym, czy badanie USG jest potrzebne, decyduje zwykle ginekolog bądź chirurg onkologiczny.

Zmniejszenie ryzyka zachorowalności na raka piersi lub zwiększenie szans na jego wyleczenie jest zatem możliwe. Aby tego dokonać, warto stosować się do zaleceń WHO, zmniejszać narażanie się na czynniki ryzyka oraz regularnie wykonywać badania profilaktyczne takie jak samobadanie, mammografia, USG oraz wizyty u ginekologa.


Przeczytaj również: Mikropigmentacja medyczna piersi. Poznaj inne oblicze makijażu permanentnego