Rak jądra – kogo dotyczy ten problem?

Każdego roku w Polsce na nowotwór jądra zachoruje ok. 1000 mężczyzn – to niespełna 2% zachorowań na wszystkie nowotwory złośliwe wśród mężczyzn. Wydaje się, że to niedużo, jednak rak jądra dotyka głównie ludzi młodych, w grupie 20-45 lat i stanowi jedną czwartą zachorowań. Szczególnie predysponowani będą mężczyźni, u których w rodzinie stwierdzano raka jądra, ci z przebytym wcześniej nowotworem oraz tacy, u których wystąpiło wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder do moszny. Wcześnie wykryty rak jądra dobrze rokuje i daje dużą szansę na powrót do zdrowia. Dlatego ważne jest, aby samodzielnie badać jądra i zwracać uwagę na wszelkie zmiany.

Jądra są narządem parzystym – to męskie gonady płciowe położone w worku mosznowym. Odgrywają one istotną rolę w męskim układzie rozrodczym, odpowiadając za produkcję spermy, a także testosteronu. Bardzo ważna w tym przypadku jest świadomość własnego ciała i wyczulenie na to, co może być odstępstwem od normy. Co więc powinno nas zmartwić?

Niepokojące objawy w okolicach jąder

Każdy mężczyzna powinien zainteresować się swoim stanem zdrowia, jeśli tylko zaczyna odczuwać ból w okolicy jąder, czasem promieniujący w okolice pleców. Jądra są łatwo wyczuwalne przez mosznę, dlatego należy też zwrócić uwagę na każdą zmianę kształtu czy powierzchni jądra.

O rozwijającym się nowotworze może świadczyć:

  • zgrubienie, guzek na ścianie jądra,
  • większa niż zwykle twardość jądra,
  • uczucie dyskomfortu lub ból,
  • obrzęk, bądź niebolesne powiększenie się jądra,
  • znacząca różnica w wyglądzie obu jąder (jeśli nie występowała wcześniej).

Jeśli zauważysz u siebie któryś z powyższych objawów, to bez paniki powinieneś skontaktować się ze swoim lekarzem. Pamiętaj, że to nie zawsze oznacza raka!

Diagnoza raka jądra

Jak już wcześniej wspomniano, w przypadku raka jądra statystyki są dość przychylne, a nowotwór zwykle dobrze rokuje, jednak kluczowe jest tutaj wczesne wykrycie choroby. Dlatego tak ważne jest, aby udać się do lekarza, jeśli tylko coś zacznie nas niepokoić.

Lekarz na początku zbada jądra palpacyjnie, a następnie wykona bezbolesne badania ultrasonograficzne. To bardzo prosta i bezinwazyjna metoda pozwalająca określić z jaką zmianą mamy do czynienia. Pomocne mogą okazać się też badania krwi. Istnieją pewne hormony i substancje, których podwyższony poziom może wskazywać na proces chorobowy, określa się je mianem „markerów”. W przypadku raka jądra może wzrastać poziom szczególnie:

  • AFP (alfa-fetoproteiny) – białka produkowanego w okresie płodowym. Później jego podwyższony stan może wskazywać na rozwijającą się patologię.
  • Gonadotropiny kosmówkowej (HCG) –  hormonu produkowanego przez zarodek. Jego oznaczanie stosuje się w testach ciążowych. Może się więc zdarzyć, że wynik testu ciążowego u mężczyzny wyjdzie pozytywny – to nie musi być pomyłka! To powód do konsultacji z lekarzem.
  • LDH (dehydrogenaza mleczanowa) – enzymu biorącego udział w przemianie aminokwasów i węglowodanów. Jego podwyższone stężenie wskazuje na uszkodzenie narządów oraz martwicę tkanek.

Pamiętać należy, że nie zawsze u chorego poziom markerów będzie podwyższony, dlatego należy wykonać pełną diagnostykę.

Ostateczną diagnozę można postawić na podstawie badania histopatologicznego. Jest to badanie inwazyjne, polegające na pobraniu bardzo niewielkiego fragmentu zmiany i oceny jej charakteru pod mikroskopem. Tylko w ten sposób lekarz może ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć stan chorobowy.

Leczenie raka jąder

Decyzję o tym, jakie leczenie należy wdrożyć podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę rodzaj nowotworu i stadium jego zaawansowania. Stosuje się głównie leczenie chirurgiczne, chemioterapię oraz radioterapię.

W większości przypadków konieczne jest chirurgiczne usunięcie zajętego przez proces nowotworowy jądra. Zabieg ten nazywany jest orchidektomią. Dla wielu mężczyzn informacja o potrzebie usunięcia jądra może być trudna do zaakceptowania. Trzeba jednak wiedzieć, że zabieg taki zwykle nie zaburza życia seksualnego ani nie wpływa na możliwość posiadania potomstwa. Możliwe jest też wstawienie protezy jądra, w miejsce usuniętego. Jeśli okaże się, że pozostawione zdrowe jądro będzie produkowało zbyt mało testosteronu, konieczne może być wdrożenie testosteronowej terapii zastępczej.

Usunięcie całego guza w czasie operacji bardzo zwiększa szansę na pełne wyzdrowienie, zmniejsza znacząco ryzyko przerzutów, a często, jeśli jest wykonane odpowiednio wcześnie, wystarcza jako jedyna metoda leczenia.

Radioterapię i chemioterapię stosuje się w bardziej zaawansowanych stadiach nowotworu jądra. Obie metody uniemożliwiają podział i rozwój komórek nowotworowych i zapobiegają nawrotom. Niestety, działają też na zdrowe komórki powodując takie objawy jak wymioty, nudności czy łysienie. Bleomycyna, czyli lek często stosowany w chemioterapii nowotworów jądra oddziałuje szczególnie toksycznie na płuca, należy więc bacznie im się przyglądać w czasie ewentualnego leczenia.

Badaj swoje jądra!

Chyba żadnego mężczyzny nie trzeba przekonywać, że jądra to bardzo cenne narządy, dlatego warto o nie zadbać. Samodzielne badanie to konieczność, która powinna stać się rutyną. W przypadku wątpliwości, warto opanować wstyd przed wizytą u lekarza, gdyż nie jest on dobrym doradcą. Tak więc Panowie: w listopadzie zapuszczamy wąsy, a przez cały rok pamiętamy o samobadaniu jąder!