Prostata (inaczej gruczoł krokowy) to narząd obecny tylko u mężczyzn. Położony jest poniżej pęcherza moczowego, do przodu od odbytnicy. Powyżej gruczołu krokowego znajdują się pęcherzyki nasienne, a przez prostatę przechodzi cewka moczowa. Jej kształt i wielkość przypomina kasztan. Prostata wraz z pęcherzykami odpowiada za tworzenie części płynnej nasienia.


Statystyki

Rak prostaty to najczęstszy męski nowotwór na świecie, natomiast w naszym kraju ustępuje miejsca rakowi płuc i jest drugi pod względem zachorowalności. Rocznie choruje ponad 16 tysięcy mężczyzn, z czego umiera ponad 5 tysięcy. Większość nowotworów rozpoznawanych jest u mężczyzn po 65. roku życia. Wyniki w leczeniu odbiegają znacznie od osiągnięć medycyny zachodniej, co spowodowane jest w dużej części zbyt późnym wykryciem nowotworu. Zachorowalność na raka prostaty niestety wciąż rośnie, a statystycy szacują, że 1 na 9 mężczyzn zachoruje kiedyś na tę chorobę.


Co możemy zrobić żeby ustrzec się lub szybko wykryć raka prostaty?

W przypadku raka prostaty nie istnieje wiele czynników ryzyka, których unikanie pomogłoby zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania. Pomimo to, świadomość pozostałych i niezmienialnych czynników, jeśli będzie skutkować szybszą i lepszą diagnostyką, powinna uchronić nas przed rozwinięciem zaawansowanej choroby.

  • Wiek: większość nowotworów rozwija się po 65 roku życia
  • Rak prostaty w rodzinie: ryzyko jest szczególnie duże, jeśli w rodzinie któryś z mężczyzn zachorował na złośliwy nowotwór prostaty w wieku młodszym niż 40 lat

Istnieją również czynniki ryzyka o niezupełnie udowodnionym wpływie na częstotliwość występowania raka prostaty:

  • Niewłaściwa dieta: mało warzyw i owoców, dużo czerwonego mięsa i tłustego nabiału
  • Otyłość
  • Palenie papierosów

Objawy raka prostaty

  • Problemy z oddawaniem moczu: przerywany strumień, częste oddawanie moczu w nocy
  • Krew w moczu
  • Problemy ze wzwodem
  • Ból w biodrach czy kręgosłupie

Należy zaznaczyć, że większość tych objawów nie jest charakterystyczna tylko dla raka prostaty. Zaburzenia w oddawaniu moczu wynikają częściej z łagodnego przerostu prostaty, czyli choroby zdecydowanie łagodniejszej niż rak. Jednak warto zgłosić się z nimi do lekarza aby tę chorobę wykluczyć.


Profilaktyka wtórna – czyli jak szybko wykryć raka prostaty?

Badanie per rectum

Badanie per rectum, czyli badanie przez odbyt (nazywane czasem badaniem proktologicznym) jest cennym badaniem mogącym wcześnie wykryć nowotwór prostaty, ale również i nowotwór jelita grubego. Ważne jest, aby regularnie przy każdej wizycie u lekarza rodzinnego poddawać się takiemu badaniu. Niestety, mężczyźni niechętnie zgadzają się na tą procedurę ze względu na dyskomfort odczuwany w trakcie.

Jak przebiega takie badanie? Pacjent podczas wizyty lekarskiej kładzie się na kozetce z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych. Lekarz używając jednorazowych rękawiczek oraz maści wprowadza palec przez odbyt pacjenta. Całe badanie trwa zaledwie chwilę. Po badaniu pacjent dostaje serwety (ligninę) do wytarcia miejsca badania z maści używanej przez badającego.

Badanie PSA

Jest to badanie laboratoryjne, do którego potrzebna jest próbka krwi. W raku prostaty PSA (prostate serum antigen) jest zwykle podwyższone. PSA może być również wysokie w innych chorobach prostaty takich jak: łagodny przerost prostaty, zapalenie prostaty czy nawet po jeździe na rowerze lub przebytym stosunku seksualnym.

Obecnie jednak uważa się, że używanie badania PSA jako badania przesiewowego (takiego jak np. darmowa mammografia dla kobiet w wieku 50-69 lat) nie przynosi korzyści, jednak jest dobrym badaniem do kontroli przebiegu leczenia raka prostaty.


Rak prostaty jest specyficznym nowotworem. Często rozwija się nie dając objawów przez dziesiątki lat – nie zawsze więc konieczne jest zwalczanie tej choroby chirurgicznie czy za pomocą chemioterapii. Obecnie przyjmuje się, że lepszą strategią jest regularne kontrolowanie rozwoju raka prostaty (plan takiej kontroli przedstawia lekarz urolog) bez konieczności inwazyjnego leczenia (chirurgii lub chemioterapii).

Najczęstsze pytania

Czy częste stosunki seksualne mogą powodować raka prostaty?
Nieliczne badania wskazują, że duża aktywność seksualna nie tylko nie zwiększa ryzyka zachorowania na raka prostaty a wręcz może to ryzyko zmniejszać. Badani, którzy utrzymywali częstość wytrysków (istotna jest liczba wytrysków a nie tylko stosunki seksualne), na poziomie >21 w ciągu miesiąca, chorowali na nowotwór złośliwy prostaty rzadziej niż mężczyźni, którzy zgłaszali 4-7 wytrysków w miesiącu.


Czy częsta jazda na rowerze może powodować raka prostaty?
Nie, nie wykazano większej zachorowalności wśród osób regularnie jeżdżących na rowerze.


Czy łagodny przerost prostaty może stać się nowotworem?
Nie, jednak w niektórych przypadkach obie choroby mogą się na siebie nakładać.

 

Mężczyzno! Nie bój się badania per rectum. Badanie te trwa zaledwie chwilę, a może ci pomóc w wykryciu poważnej choroby.


Przeczytaj również: Badanie nasienia – 6 rzeczy, które trzeba wiedzieć!