16
29 września 2020

Jak probiotyki i kwasy omega-3 wpływają na naszą odporność?

Wielkimi krokami zbliża się kolejny sezon chorobowy. Zwłaszcza teraz, w dobie pandemii, dbanie o odporność jest niezwykle istotne. Dorosły człowiek ma w pełni rozwinięty i z założenia prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny. Niestety stres, zbyt krótki odpoczynek nocny, zła dieta, zanieczyszczenia powietrza, otyłość czy choroby współistniejące mogą osłabić układ odpornościowy, czyniąc nas bardziej podatnymi na infekcje. I tu z pomocą przychodzą probiotyki oraz kwasy omega-3.

Produkty z kwasami omega-3

Produkty wspierające odporność

Czym są probiotyki? 

Nazwa pochodzi od greckiego wyrażenia pro bios, które oznacza dla życia. Probiotyki to żywe kultury bakterii, przede wszystkim kwasu mlekowego, które wywierają korzystny wpływ na organizm. Ich zadaniem jest kolonizacja przewodu pokarmowego lub pochwy. Preparaty w postaci kapsułek, fiolek, saszetek, kropli czy kapsułek dopochwowych zawierają od jednego do nawet kilkunastu szczepów dobrych bakterii. Do probiotyków zalicza się także drożdże, z których najpopularniejszy jest szczep Saccharomyces boulardii.  

Wskazane jest podawanie probiotyku wraz z prebiotykiem. Jest to składnik pożywienia nieulegający trawieniu w przewodzie pokarmowym. Pobudza on wzrost lub aktywność określonych szczepów jelitowych. Połączenie probiotyku z prebiotykiem nazywa się synbiotykiem.

Jak działają probiotyki? 

Probiotyki doustne przede wszystkim poprawiają biofilm jelit. W sprzyjających warunkach dobre bakterie kolonizują jelita i uzupełniają ubytki w błonie śluzowej, tym samym uszczelniając ją. To z kolei niesie za sobą pewne konsekwencje: 

  • patogeny chorobotwórcze (bakterie, wirusy i grzyby, a także toksyny) w mniejszym stopniu przylegają do nabłonka oraz przenikają do krwiobiegu, 
  • możliwe jest wchłanianie substancji odżywczych z pożywienia oraz synteza niektórych witamin z grupy B, 
  • produkowane są neuroprzekaźniki, m.in. GABA oraz enzymy: esterazy i lipazy. 

Probiotyki a układ immunologiczny 

Mikroflora jelit wpływa na tkankę limfatyczną związaną z błonami śluzowymi przewodu pokarmowego (GALT). Fakt, że przypada na nią 75% komórek limfatycznych całego układu odpornościowego, w tym 50% wszystkich limfocytów oraz około 80% wytwarzanych immunoglobulin IgA, przemawia za jej istotnym znaczeniem.  

Bakterie probiotyczne konkurują o składniki odżywcze oraz miejsce adhezji w błonie śluzowej z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Ponadto wydzielają bakteriocyny, które unieszkodliwiają bakterie oraz wirusy. Pobudzają również sekrecję mucyny, która przyczynia się do ochrony błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz wyciszają reakcje nadwrażliwości na alergeny pokarmowe

Bakterie probiotyczne mają zdolność stymulacji odpowiedzi immunologicznej humoralnej i komórkowej. Wpływają na namnażanie i aktywność limfocytów B i T. Limfocyty B produkują immunoglobuliny A, które wychwytują antygeny i chronią nabłonek jelit przed kolonizacją przez szkodliwą mikroflorę. Zwiększa się także synteza NK oraz namnażają się makrofagi. Ponadto probiotyki modulują wytwarzanie cytokin oraz stymulują dojrzewanie komórek dendrytycznych. 

Ponieważ większość antygenów dostaje się do wnętrza organizmu poprzez błonę śluzową przewodu pokarmowego, wpływ probiotyków na układ GALT jest niezwykle istotny. 

Kiedy należy stosować probiotyki? 

Probiotyki powinno się stosować: 

  • w trakcie i po zakończonej kuracji antybiotykami, które niszczą nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale również dobre bakterie kolonizujące jelita, 
  • w alergiach pokarmowych, 
  • w problemach trawiennych, zarówno w przypadku zaparć, jak i biegunek, 
  • w biegunce podróżnych, 
  • by wspomóc odporność, 
  • w celu złagodzenia objawów nietolerancji laktozy, 
  • w eradykacji Helicobacter pylori
  • w profilaktyce miażdżycy, 
  • w profilaktyce nowotworów przewodu pokarmowego. 

Probiotyki – gdzie się znajdują? 

Warto wiedzieć, że praktycznie w każdej kuchni można znaleźć naturalne probiotyki. Są nimi wszelkiego rodzaje kiszonki, będące jednocześnie źródłem witamin, oraz sfermentowane produkty mleczne takie jak jogurty, kefiry itp. Niestety nie każdy je dobrze toleruje. Takie osoby mogą skorzystać z szerokiego wyboru preparatów w aptece. 

Kwasy omega-3, czyli jakie? 

Najbardziej pożądanymi w diecie człowieka kwasami tłuszczowymi są niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Posiadają one kilka podwójnych wiązań w swojej cząsteczce, a w przypadku kwasów omega-3 jedno z nich znajduje się przy trzecim od metylowego końca atomie węgla, stąd ich nazwa. Spośród tych najważniejszych dla organizmu ludzkiego należy wymienić: 

  • kwas eikozapentaenowy (EPA), 
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA), 
  • kwas alfa-linolenowy (ALA). 

Kwasy omega-3 – gdzie można je znaleźć? 

Organizm nie jest w stanie sam ich syntezować, dlatego muszą być dostarczane z pożywieniem. 

Bogatym źródłem kwasów omega-3 są: 

  • oleje roślinne: lniany, rzepakowy, sojowy, z orzechów włoskich i makadamia, 
  • ryby morskie z zimnych wód: łosoś, makrela, halibut, śledź, sardynki, sola, dorsz, 
  • owoce morza, 
  • glony, 
  • orzechy włoskie, migdały. 

Omega-3 a odporność 

Kwasy omega-3 modulują odpowiedź zapalną, ograniczając syntezę mediatorów stanu zapalnego takich jak cytokiny czy eikozanoidy. Dodatkowo regulują ekspresję genów mających związek z procesami prozapalnymi. Wyciszanie stanu zapalnego odbywa się także poprzez syntezę i aktywację mediatorów przeciwzapalnych. 

Kwasy omega-3 są składnikiem błon komórkowych i substratem w produkcji hormonów i kwasów żółciowych. 

W wyniku przemian enzymatycznych z NNKT w organizmie powstają substancje pełniące funkcję miejscowych hormonów, które wpływają na czynność wielu układów: 

  • hamują rozwój blaszek miażdżycowych, 
  • obniżają poziom cholesterolu, 
  • działają przeciwzakrzepowo, 
  • przeciwdziałają otyłości i hamują rozwój cukrzycy typu II, 
  • hamują procesy zapalne i reakcje alergiczne, 
  • zmniejszają ryzyko nowotworów,  
  • ograniczają rozwój chorób układu krążenia, nerwowego i kostno-stawowego, 
  • są niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu w życiu płodowym i u małych dzieci, 
  • korzystnie wpływają na autoimmunologiczne schorzenia skóry jak AZS czy łuszczyca, 
  • działają przeciwdepresyjnie. 

Kwasy omega-3 przyczyniają się do utrzymania homeostazy organizmu człowieka. Mają wpływ na szereg procesów, które w pośredni sposób przekładają się także na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. 

ZAPAMIĘTAJ! 

Na wiele aspektów dotyczących naszego zdrowia nie mamy wpływu. Możemy jednak zadbać o dobre nawyki, które mają realne przełożenie na prawidłowe funkcjonowanie organizmu: 

  • Spożywaj ryby dwa razy w tygodniu.  
  • Sięgaj po kiszonki i sfermentowane produkty mleczne. 
  • Wspomagaj zdrowie dobrej jakości tranem i probiotykami.  

I co najważniejsze, róbmy to na co dzień, nie tylko w sezonie jesienno-zimowym! 

Jakie rośliny wspomagają walkę z otyłością?
10 produktów zwiększających odporność
Witamina D – sprzymierzeniec naszej odporności
Szczepionki – przed czym chronią i jak wpływają na naszą odporność?

Źródła: 

  • Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki-charakterystyka i funkcje. Problemy Higieny i Epidemiologii 2014, 95 (3): 541-549.
  • Probiotyki a układ odpornościowy przewodu pokarmowego ssaków B.Tokarz-Deptuła, W. Deptuła Katedra Immunologii, Wydział Biologii, Uniwersytet Szczeciński 2016.
  • Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci A. Kościej, U. Skotnicka-Graca, I. Ozga Problemy Higieny i Epidemiologii 2017, 98 (2): 110-117. 
  • Właściwości immunomodulacyjne i terapeutyczne drobnoustrojów probiotycznych A. Kuśmierska, M. Fol Problemy Higieny i Epidemiologii 2014, 95 (3): 529-540.
  • Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3 K. Marciniak-Łukasiak Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2011, 6 (79): 24-35. 
  • Instytut Żywności i Żywienia. 
  • Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach P. Sicińska, E. Pytel, J. Kurowska, M. Koter-Michalak Postępy Higieny i medycyny Doświadczalnej 2015; 69: 838-852. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jakie produkty są naturalnymi probiotykami?

Najpopularniejsze naturalne probiotyki to kiszonki, a przede wszystkim:  kapusta kiszona i sok z kiszonej kapusty (bogate również w witaminę C),…

Zobacz więcej

Jak poprawić apetyt u seniora?

Brak apetytu u osób starszych najczęściej wiąże się z różnymi chorobami, od problemów z przewodem pokarmowym, neurologicznych, sercowo-naczyniowych, cukrzycą, przebytymi…

Zobacz więcej

Probiotyk dla dorosłego i nastolatka

Dla dorosłego i nastolatka najczęściej wystarczy ten sam preparat. Kierując się wyborem, musimy zwracać uwagę przede wszystkim na liczbę bakterii…

Zobacz więcej

Probiotyki dla niemowląt i małych dzieci

Kropelki probiotyczne dla niemowląt są całkowicie bezpieczne dla małych dzieci, nie wpływają w żadnym stopniu na układ nerwowy. Bakterie probiotyczne…

Zobacz więcej

Jak przyjmować witaminę D?

Witaminę D najlepiej przyjmować razem z posiłkiem ze względu na jej rozpuszczalność w tłuszczach. Zalecana dzienna dawka zależy od wielu…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. pirox pisze:

    Najwięcej sensu ma suplementacja łączna: probiotykami i prebiotykami, które są dla nich pożywką. Są zresztą preparaty łączące oba te typy składników i dodatkowo kluczową dla odporności wit. D (np. estabiom junior dla dzieci).

  2. talulah pisze:

    Najwięcej sensu ma suplementacja łączna: probiotykami i prebiotykami, które są dla nich pożywką. Są zresztą preparaty łączące oba te typy składników i dodatkowo kluczową dla odporności wit. D (np. estabiom junior dla dzieci).

Produkty z kwasami omega-3

Produkty wspierające odporność

Czytaj także
18 maja 2021 Karolina Zelewska Poradnik Gemini
07 maja 2021 mgr farm. Monika Cichocka
22 kwietnia 2021 mgr farm. Łukasz Smoła
12 kwietnia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
01 kwietnia 2021 mgr farm. Sebastian Cybulski
30 marca 2021 mgr Ewelina Zawada
16 marca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
12 marca 2021 Michał Frynas
09 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
09 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)