1
07 lipca 2020
Poradnik Gemini Autor
Autor
Poradnik Gemini

FUO – gorączka o nieznanej przyczynie

Mianem FUO określa się gorączkę o nieznanej przyczynie, utrzymującą się dłużej niż podczas typowej infekcji. Mówimy o niej, gdy spełnione są następujące kryteria: gorączka trwa ponad 3 tyg., temperatura ciała wynosi powyżej 38,3°C i nie udało się ustalić jej podłoża mimo intensywnej diagnostyki. 

Mianem FUO określa się gorączkę o nieznanej przyczynie, utrzymującą się dłużej niż podczas typowej infekcji. Mówimy o niej, gdy spełnione są następujące kryteria: gorączka trwa ponad 3 tyg., temperatura ciała wynosi powyżej 38,3°C i nie udało się ustalić jej podłoża mimo intensywnej diagnostyki. 

Jakie mogą być przyczyny FUO? 

Szacuje się, że FUO może być spowodowana przez ponad 200 różnych przyczyn, w tym zakaźnych, reumatycznych i nowotworowych.  

Najczęstszym powodem gorączki o nieustalonej przyczynie są infekcje, stanowiące od 25 do 50% wszystkich przypadków FUO.  

Infekcje te mogą być zarówno pochodzenia bakteryjnego, jak i wirusowego, grzybiczego oraz pasożytniczego. Przyczyniają się do nich często nietypowe drobnoustroje. Gorączka może wystąpić nie tylko w czasie powszechnych infekcji, ale także m.in. w przebiegu: 

  • gruźlicy,  
  • toksoplazmozy,  
  • cytomegalii,  
  • mononukleozy,  
  • HIV, 
  • ropni w obrębie jamy brzusznej, miednicy lub czaszki.  
Kobieta mierząca temperaturę

FUO może być także symptomem takich chorób jak: 

  • infekcyjne zapalenie wsierdzia, 
  • choroby tropikalne i odzwierzęce: 
  • chlamydioza,  
  • riketsjoza,  
  • choroba kociego pazura,  
  • gorączka Q, 
  • bartoneloza.  

Kolejną pod względem częstości przyczyną są choroby o podłożu autoimmunologicznym, stanowiące od 15 do 40% przypadków. Najczęstszą przyczyną FUO należącą do tej grupy jest choroba Stilla, jednak gorączka może być powodowana także przez inne schorzenia z autoagresji. Należą do nich między innymi: 

  • RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów,  
  • toczeń rumieniowaty układowy (SLE),  
  • sarkoidoza,  
  • zespół antyfosfolipidowy (APS),  
  • polimialgia reumatyczna, 
  • zapalenia naczyń, w tym guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnicy skroniowej, mikroskopowe zapalenie naczyń i choroba Tkayasu.  

FUO może być powodowana również przez nowotwory. Najczęstszą przyczyną gorączki wśród chorób rozrostowych są nowotwory układu krwiotwórczego, takie jak: 

  • chłoniaki,  
  • białaczki,  
  • szpiczak, 
  • zespoły mielodysplastyczne.  

Często gorączkują również chorzy z nowotworami nerek, płuc, wątroby, trzustki, przewodu pokarmowego, jajnika czy piersi.  

FUO może mieć także inne przyczyny, nienależące do żadnej z powyższych grup. Wśród nich wyróżnia się między innymi: 

  • gorączkę indukowaną lekami,  
  • zakrzepicę żył głębokich,  
  • rodzinną gorączkę śródziemnomorską, 
  • zaburzenia czynności podwzgórza. 

Jak diagnozuje się FUO? 

Podstawowym postępowaniem w diagnostyce FUO jest dokładny wywiad, pozwalający na wstępne wykluczenie lub potwierdzenie najbardziej prawdopodobnych przyczyn gorączki. Istotne mogą okazać się nawet pozornie mało ważne informacje, np. dotyczące: 

  • posiadanych zwierząt,  
  • ukąszeń owadów,  
  • przebytych w przeszłości chorób,  
  • szczepień i przetoczeń krwi,  
  • podróży,  
  • przyjmowanych leków,  
  • rodzinnie występujących schorzeń,  
  • zmian masy ciała,   
  • stosowanych używek.  

Istotne jest również odnotowanie, w jaki sposób przebiega gorączka: 

  • Czy wzrosty temperatury występują codziennie, czy co kilka dni?  
  • Ile razy i z jaką częstotliwością pojawiają się w ciągu dnia?  
  • Jak wysoka jest temperatura ciała i jak szybko się obniża?  

Te informacje przybliżą lekarzowi najbardziej prawdopodobne rozpoznania i pozwolą zmniejszyć liczbę zalecanych do wykonania badań.  

Ponadto konieczne jest pełne i dokładne badanie fizykalne, gdyż wykryte w nim odchylenia mogą dostarczyć cennych informacji i przybliżyć diagnozę. Przykładowo szmer nad sercem może wskazywać na infekcyjne zapalenie wsierdzia, powiększenie śledziony, mononukleozę zakaźną lub cytomegalię, a tkliwość stawów – na choroby o podłożu reumatycznym. Istotne mogą być także zmiany skórne, ślady po ukąszeniach owadów lub ugryzieniach zwierząt i owrzodzenia w jamie ustnej. Wskazówką może być również asymetryczne tętno, będące objawem choroby naczyń oraz powiększenie węzłów chłonnych, nasuwające podejrzenie chorób autoimmunologicznych lub infekcyjnych. 

Sam wywiad i badanie fizykalne zwykle nie wystarczają do zdiagnozowania przyczyny FUO. Konieczne są badania dodatkowe, których rodzaj zależy od podejrzewanej przyczyny gorączki. Należą do nich m.in.  

  • morfologia,  
  • OB,  
  • posiewy krwi,  
  • badanie moczu,  
  • ocena parametrów nerek i wątroby,  
  • markery nowotworowe,  
  • czynnik reumatoidalny, 
  • przeciwciała przeciwjądrowe.  

Ponadto cennych informacji mogą dostarczyć także badania obrazowe: 

  • USG jamy brzusznej oraz USG Doppler,  
  • echokardiografia,  
  • RTG klatki piersiowej,  
  • tomografia komputerowa,  
  • rezonans magnetyczny, 
  • PET.  

Niekiedy zachodzi także konieczność wykonania badań inwazyjnych, np. biopsji węzłów chłonnych, skóry, wątroby, szpiku kostnego czy tętnicy skroniowej lub punkcji lędźwiowej z pobraniem próbki płynu mózgowo-rdzeniowego.  

Na czym polega leczenie FUO? 

Leczenie FUO w dużej mierze zależy od tego, czy została zdiagnozowana jej przyczyna. Rodzaj stosowanej terapii jest bowiem dobierany na podstawie choroby, która wywołała gorączkę.  

  • W przypadku infekcji stosowane jest leczenie przeciwdrobnoustrojowe. 
  • Choroby autoimmunologiczne wymagają często leczenia immunomodulującego. 
  • W przypadku nowotworów konieczna jest chemio- lub radioterapia oraz leczenie operacyjne. 

U części pacjentów mimo dogłębnej diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny dolegliwości. W tym przypadku zastosowanie znajduje leczenie objawowe preparatami z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Gorączka o nieznanej przyczynie może powstawać na podłożu wielu różnych chorób, zarówno tych stosunkowo łagodnych, jak i potencjalnie groźnych dla zdrowia i życia. Dlatego ważna jest jej dokładna diagnostyka, ustalenie etiologii dolegliwości i wdrożenie przyczynowego leczenia choroby podstawowej. 

Źródła: 

  • Fever of Unknown Origin (FUO); Ilona Brown, Nancy A. Finnigan. 
  • Clinical profile of classical Fever of unknown origin (FUO); Tanveer Mir, Gulam Nabi Dhobi, Ajaz Nabi Koul and Tajamul Saleh; Caspian J Intern Med. 2014 Winter; 5(1): 35–39. 
  • Interna Szczeklika 2019; Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski; wyd. 10; Kraków 2019. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
18 sierpnia 2020 dr n. farm. Piotr Szoka
14 lipca 2020 lek. Małgorzata Czerniak
30 kwietnia 2020 dr Ewa Fiedorowicz
05 listopada 2019 Michał Frynas
06 marca 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
27 lutego 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
21 lutego 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
18 lutego 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
11 września 2018 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
28 czerwca 2018 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)