1
07 lipca 2020

FUO – gorączka o nieznanej przyczynie

Mianem FUO określa się gorączkę o nieznanej przyczynie, utrzymującą się dłużej niż podczas typowej infekcji. Mówimy o niej, gdy spełnione są następujące kryteria: gorączka trwa ponad 3 tyg., temperatura ciała wynosi powyżej 38,3°C i nie udało się ustalić jej podłoża mimo intensywnej diagnostyki. 

Jakie mogą być przyczyny FUO? 

Szacuje się, że FUO może być spowodowana przez ponad 200 różnych przyczyn, w tym zakaźnych, reumatycznych i nowotworowych.  

Najczęstszym powodem gorączki o nieustalonej przyczynie są infekcje, stanowiące od 25 do 50% wszystkich przypadków FUO.  

Infekcje te mogą być zarówno pochodzenia bakteryjnego, jak i wirusowego, grzybiczego oraz pasożytniczego. Przyczyniają się do nich często nietypowe drobnoustroje. Gorączka może wystąpić nie tylko w czasie powszechnych infekcji, ale także m.in. w przebiegu: 

  • gruźlicy,  
  • toksoplazmozy,  
  • cytomegalii,  
  • mononukleozy,  
  • HIV, 
  • ropni w obrębie jamy brzusznej, miednicy lub czaszki.  

FUO może być także symptomem takich chorób jak: 

  • infekcyjne zapalenie wsierdzia, 
  • choroby tropikalne i odzwierzęce: 
  • chlamydioza,  
  • riketsjoza,  
  • choroba kociego pazura,  
  • gorączka Q, 
  • bartoneloza.  

Kolejną pod względem częstości przyczyną są choroby o podłożu autoimmunologicznym, stanowiące od 15 do 40% przypadków. Najczęstszą przyczyną FUO należącą do tej grupy jest choroba Stilla, jednak gorączka może być powodowana także przez inne schorzenia z autoagresji. Należą do nich między innymi: 

  • RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów,  
  • toczeń rumieniowaty układowy (SLE),  
  • sarkoidoza,  
  • zespół antyfosfolipidowy (APS),  
  • polimialgia reumatyczna, 
  • zapalenia naczyń, w tym guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnicy skroniowej, mikroskopowe zapalenie naczyń i choroba Tkayasu.  

FUO może być powodowana również przez nowotwory. Najczęstszą przyczyną gorączki wśród chorób rozrostowych są nowotwory układu krwiotwórczego, takie jak: 

  • chłoniaki,  
  • białaczki,  
  • szpiczak, 
  • zespoły mielodysplastyczne.  

Często gorączkują również chorzy z nowotworami nerek, płuc, wątroby, trzustki, przewodu pokarmowego, jajnika czy piersi.  

FUO może mieć także inne przyczyny, nienależące do żadnej z powyższych grup. Wśród nich wyróżnia się między innymi: 

  • gorączkę indukowaną lekami,  
  • zakrzepicę żył głębokich,  
  • rodzinną gorączkę śródziemnomorską, 
  • zaburzenia czynności podwzgórza. 

Jak diagnozuje się FUO? 

Podstawowym postępowaniem w diagnostyce FUO jest dokładny wywiad, pozwalający na wstępne wykluczenie lub potwierdzenie najbardziej prawdopodobnych przyczyn gorączki. Istotne mogą okazać się nawet pozornie mało ważne informacje, np. dotyczące: 

  • posiadanych zwierząt,  
  • ukąszeń owadów,  
  • przebytych w przeszłości chorób,  
  • szczepień i przetoczeń krwi,  
  • podróży,  
  • przyjmowanych leków,  
  • rodzinnie występujących schorzeń,  
  • zmian masy ciała,   
  • stosowanych używek.  

Istotne jest również odnotowanie, w jaki sposób przebiega gorączka: 

  • Czy wzrosty temperatury występują codziennie, czy co kilka dni?  
  • Ile razy i z jaką częstotliwością pojawiają się w ciągu dnia?  
  • Jak wysoka jest temperatura ciała i jak szybko się obniża?  

Te informacje przybliżą lekarzowi najbardziej prawdopodobne rozpoznania i pozwolą zmniejszyć liczbę zalecanych do wykonania badań.  

Ponadto konieczne jest pełne i dokładne badanie fizykalne, gdyż wykryte w nim odchylenia mogą dostarczyć cennych informacji i przybliżyć diagnozę. Przykładowo szmer nad sercem może wskazywać na infekcyjne zapalenie wsierdzia, powiększenie śledziony, mononukleozę zakaźną lub cytomegalię, a tkliwość stawów – na choroby o podłożu reumatycznym. Istotne mogą być także zmiany skórne, ślady po ukąszeniach owadów lub ugryzieniach zwierząt i owrzodzenia w jamie ustnej. Wskazówką może być również asymetryczne tętno, będące objawem choroby naczyń oraz powiększenie węzłów chłonnych, nasuwające podejrzenie chorób autoimmunologicznych lub infekcyjnych. 

Sam wywiad i badanie fizykalne zwykle nie wystarczają do zdiagnozowania przyczyny FUO. Konieczne są badania dodatkowe, których rodzaj zależy od podejrzewanej przyczyny gorączki. Należą do nich m.in.  

  • morfologia,  
  • OB,  
  • posiewy krwi,  
  • badanie moczu,  
  • ocena parametrów nerek i wątroby,  
  • markery nowotworowe,  
  • czynnik reumatoidalny, 
  • przeciwciała przeciwjądrowe.  

Ponadto cennych informacji mogą dostarczyć także badania obrazowe: 

  • USG jamy brzusznej oraz USG Doppler,  
  • echokardiografia,  
  • RTG klatki piersiowej,  
  • tomografia komputerowa,  
  • rezonans magnetyczny, 
  • PET.  

Niekiedy zachodzi także konieczność wykonania badań inwazyjnych, np. biopsji węzłów chłonnych, skóry, wątroby, szpiku kostnego czy tętnicy skroniowej lub punkcji lędźwiowej z pobraniem próbki płynu mózgowo-rdzeniowego.  

Na czym polega leczenie FUO? 

Leczenie FUO w dużej mierze zależy od tego, czy została zdiagnozowana jej przyczyna. Rodzaj stosowanej terapii jest bowiem dobierany na podstawie choroby, która wywołała gorączkę.  

  • W przypadku infekcji stosowane jest leczenie przeciwdrobnoustrojowe. 
  • Choroby autoimmunologiczne wymagają często leczenia immunomodulującego. 
  • W przypadku nowotworów konieczna jest chemio- lub radioterapia oraz leczenie operacyjne. 

U części pacjentów mimo dogłębnej diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny dolegliwości. W tym przypadku zastosowanie znajduje leczenie objawowe preparatami z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Gorączka o nieznanej przyczynie może powstawać na podłożu wielu różnych chorób, zarówno tych stosunkowo łagodnych, jak i potencjalnie groźnych dla zdrowia i życia. Dlatego ważna jest jej dokładna diagnostyka, ustalenie etiologii dolegliwości i wdrożenie przyczynowego leczenia choroby podstawowej. 

Źródła: 

  • Fever of Unknown Origin (FUO); Ilona Brown, Nancy A. Finnigan. 
  • Clinical profile of classical Fever of unknown origin (FUO); Tanveer Mir, Gulam Nabi Dhobi, Ajaz Nabi Koul and Tajamul Saleh; Caspian J Intern Med. 2014 Winter; 5(1): 35–39. 
  • Interna Szczeklika 2019; Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski; wyd. 10; Kraków 2019. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
27 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
22 kwietnia 2021 mgr farm. Magdalena Szota
11 marca 2021 Magdalena Bernisz
10 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
11 lutego 2021 Karolina Skoczypiec Poradnik Gemini
11 stycznia 2021 lek. Małgorzata Czerniak
28 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
18 sierpnia 2020 dr n. farm. Piotr Szoka
14 lipca 2020 lek. Małgorzata Czerniak
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)