Czym jest kwas hialuronowy?

Kwas hialuronowy określany jest mianem polimeru złożonego z powtarzalnych cząsteczek disacharydów (dwucukrów), w skład których wchodzą kwas D-glukuronowy i N-acetyloglukozamina połączonych wiązaniami β-(1-4) i β-(1-3) glikozydowymi. Choć nazwy te mogą wydawać się mało znajome, budowa chemiczna kwasu hialuronowego określana jest przez naukowców jako nieskomplikowana i prosta. Pojedynczy łańcuch kwasu hialuronowego zawiera zazwyczaj od 20 do 200 powtarzających się cukrowych cząsteczek (monomerów), jednak istnieje możliwość występowania nawet do 10000 jednostek. Ciekawostką jest fakt, że struktura kwasu hialuronowego jest taka sama zarówno u człowieka, jak i u zwierząt, czy nawet bakterii.

Kwas hialuronowy po raz pierwszy został opisany w 1934 roku po wyizolowaniu go z oka wołu przez badaczy Karla Meyera oraz Johna Palmera. Kilkadziesiąt lat później został zsyntetyzowany w warunkach laboratoryjnych, co dało początek stosowania go w wielu gałęziach medycyny i kosmetologii.

Najważniejszą cechą kwasu hialuronowego jest zdolność wiązania dużej ilości wody. Może on wchłonąc nawet 1000-krotność objętości jego cząsteczek. Ta unikalna właściwość ma bezpośredni związek z jego niezastąpioną rolą w naszym organizmie oraz w wykorzystaniu go w chirurgii ortopedycznej, farmacji, terapiach medycznych, przemyśle kosmetycznym i medycynie estetycznej. Z dobrodziejstw kwasu hialuronowego korzysta także ginekologia, urologia czy stomatologia. Ponadto, jest ważnym markerem w diagnostyce chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenia wątroby, a nawet nowotwory.

Warto zaznaczyć, że optymalne stężenie kwasu hialuronowego w organizmie jest jednym z czynników warunkujących stan homeostazy czyli równowagi. Mechanizm ten polega m. in. na regulacji gospodarki wodnej poprzez resorpcję płynu do rdzenia nerkowego. Hialuronian obecny jest w dużej koncentracji w:

  • surowicy,
  • moczu,
  • oku,
  • mięśniach
  • sercu
  • płynie okołostawowym
  • pępowinie
  • błonie śluzowej jamy ustnej
  • układzie limfatycznym.

Z kolei np. w wątrobie znajdziemy tylko niewielkie jego ilości. W zależności od wielkości cząsteczek kwasu hialuronowego, może pełnić on funkcję przeciwzapalną, wyciszać reakcję immunologiczną, wpływać na integralność tkanek czy brać udział w procesach tworzenia naczyń krwionośnych oraz mechanizmach związanych z uszkodzeniami w układzie nerwowym.

 

Kwas hialuronowy jako fizjologiczny składnik skóry

Kwas hialuronowy pełni niezwykle ważne funkcje fizjologiczne. Występuje w naszym organizmie głównie w postaci hialuronianu sodu, którego ilość szacuje się na około 15 gramów w przeliczeniu na masę człowieka ważącego 70 kg. Dobowo zużywamy na procesy zachodzące w naszym ciele nawet 5 gramów tej cennej substancji!

Większość kwasu hialuronowego znajduje się w skórze w postaci wypełniacza przestrzeni międzykomórkowej. Przekłada się to na jego udział w zachowaniu młodego wyglądu, gdyż:

  • wpływa na objętość i sprężystość skóry
  • zapewnia optymalne nawilżenie
  • chroni przed urazami mechanicznymi
  • łagodzi skutki stresu oksydacyjnego

Niestety wraz z upływem czasu, obserwowany jest spadek stężenia kwasu hialuronowego w skórze, co niestety daje widoczne skutki w postaci utraty jędrności i pojawienia się zmarszczek. Prawdopodobnie proces ten rozpoczyna się już w wieku 25 lat, dlatego tak ważna jest systematyczna i odpowiednia codzienna pielęgnacja skóry, zanim zaobserwujemy pierwsze oznaki starzenia.

Kwas hialuronowy jest substancją szczególnie docenianą w medycynie estetycznej, ze względu na bezpieczeństwo stosowania i szybki efekt działania. Podskórne iniekcje kwasu hialuronowego stosowane są do powiększania ust, korekty nosa czy poprawy wyglądu kości policzkowych. Niestety zabiegi te mają swoje ograniczenia. Okazuje się, że kwas hialuronowy ulega dość szybkiemu rozkładowi m.in. poprzez aktywność specyficznych enzymów, dlatego należy co jakiś czas wykonać ponowną podskórną iniekcję. Warto pamiętać, że degradację kwasu hialuronowego przyspiesza palenie papierosów oraz zaburzenia hormonalne.

Co ważne, kwas hialuronowy jest biozgodny ze skórą i nie wykazuje właściwości toksycznych, przez co może być stosowany jako implant w medycynie kosmetycznej przy bardzo niskim ryzyku wystąpienia nieprawidłowych reakcji. Daje to ogromne możliwości wypełniania niechcianych zmarszczek i redukcji blizn na ciele. Preparaty zawierające kwas hialuronowy mogą być także stosowane miejscowo w celu przyspieszenia gojenia ran, leczenia oparzeń i owrzodzeń.

Pamiętajmy jednak, że choć reakcje alergiczne na kwas hialuronowy występują niezwykle rzadko, po każdorazowym jego zastosowaniu należy zachować ostrożność i przy ewentualnym wystąpieniu niepokojących objawów, zgłosić się do lekarza.

Zdrowe stawy!

Zdrowe i dobrze funkcjonujące stawy zdecydowanie zależą od prawidłowej ilości kwasu hialuronowego, gdyż jest on ważnym składnikiem mazi stawowej. Efektem tego jest odpowiednie nawilżenie i zmniejszenie tarcia, co zapobiega zbyt szybkiemu ścieraniu chrząstki stawowej. Poza tym kwas hialuronowy wpływa na powstawanie tkanki chrzęstnej oraz pełni w niej funkcję strukturalną. Te fizjologiczne właściwości kwasu hialuronowego, otworzyły drogę do wykorzystania go w leczeniu artretyzmu czy reumatoidalnego zapalenia stawów. Terapia polega na wstrzykiwaniu kwasu hialuronowego w obrębie zmienionych chorobowo miejsc, co uzupełnia maź stawową oraz łagodzi ból i objawy zwyrodnienia stawów.

Kwas hialuronowy na mocny głos i dobry wzrok

Kolejną funkcją biologiczną kwasu hialuronowego jest jego udział w nawilżeniu i utrzymaniu elastyczności strun głosowych, co warunkuje ogólny dobry stan aparatu mowy. Istnieje możliwość leczenia ubytków strun głosowych oraz rekonstrukcji krtani poprzez zastosowanie implantu z kwasu hialuronowego.

Hialuronian związany jest także z prawidłowym widzeniem. Ciałko szkliste oka zawiera spore ilości tej ważnej substancji, wpływając tym samym na prawidłowy kształt gałki ocznej i ochronę siatkówki. Preparaty zawierające kwas hialuronowy są wykorzystywane m. in. podczas operacji zaćmy, jaskry czy zabiegów laserowych oka. Jest on także składnikiem kropli nawilżających, które są polecane osobom długo pracującym przy komputerze czy cierpiącym na nieprawidłowe wydzielanie łez.

Kwas hialuronowy a płodność

Kwas hialuronowy ma duże znaczenie w rozrodzie człowieka, począwszy od zapłodnienia, aż po rozwój embrionalny i życie płodowe poczętego dziecka. Bierze on udział w prawidłowym mechanizmie owulacji, czyli uwalnianiu komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego oraz wpływa na odpowiednią ruchliwość plemników. Poza tym, hialuronian występuje w pępowinie, co ma bezpośrednie przełożenie na łączność między matką a rozwijającym się w jej brzuchu maluchem.

Kwas hialuronowy w kosmetykach – efekt nawilżenia

Aby dostarczyć skórze kwas hialuronowy, nie musimy od razu decydować się na inwazyjne zabiegi medycyny estetycznej. W sklepowych ofertach istnieje cały szereg produktów zawierających ten cenny składnik, który regularnie stosowany, może w widoczny sposób zapewnić naszej skórze młody wygląd i blask.

Pierwszy kosmetyk zawierający kwas hialuronowy został wprowadzony na rynek najprawdopodobniej w 1982 roku. Był to początek fascynacji tą niezwykłą substancją, która wykazuje działanie nawilżające, ochronne i przeciwzmarszczkowe. Obecnie do kosmetyków dostępnych na drogeryjnych półkach dodaje się kwas hialuronowy w czystej postaci albo jego sole sodowe lub potasowe w stężeniu od 0,1 do 2 %. Możemy go znaleźć w kremach, balsamach, maseczkach, tonikach, płynach micelarnych czy serum, czyli całej gamie produktów przeznaczonych do pielęgnacji twarzy i całego ciała. W zależności od użytej frakcji kwasu hialuronowego, możemy spodziewać się jego prawdopodobnej penetracji w głąb skóry (frakcja niskocząsteczkowa) lub tworzenia ochronnej warstwy nawilżającej na pielęgnowanej powierzchni ciała (frakcje o dużej masie cząsteczkowej). Efekt stosowania kosmetyków z kwasem hialuronowym może być zdumiewający – powoduje on lepsze nawilżenie, redukcję zmarszczek oraz poprawia jędrność i elastyczność skóry, wpływając tym samym na lepszy owal twarzy.

Oczywiście nie zapominajmy, że każda pielęgnacja, aby być skuteczną, musi być stosowana regularnie i przez dłuższy czas. Z pewnością niezwykłe właściwości kwasu hialuronowego i duże bezpieczeństwo jego używania, zainspirują niejedną osobę do wprowadzenia go do gamy codziennie stosowanych kosmetyków.


Piśmiennictwo:

  • Becker, L. C., Bergfeld, W. F., Belsito, D. V., Klaassen, C. D., Marks, J. G., Shank, R. C., … & Andersen, F. A. (2009). Final report of the safety assessment of hyaluronic acid, potassium hyaluronate, and sodium hyaluronate. International journal of toxicology, 28(4_suppl), 5-67.
  • Czajkowska, D., Milner-Krawczyk, M., & Kazanecka, M. (2011). Kwas hialuronowy–charakterystyka, otrzymywanie i zastosowanie. Biotechnology and Food Science, 75(2), 55-70.
  • Olczyk, P., Komosińska-Vassev, K., Winsz-Szczotka, K., Kuźnik-Trocha, K., & Olczyk, K. (2008). Hialuronian–struktura, metabolizm, funkcje i rola w procesach gojenia ran Hyaluronan: Structure, metabolism, functions, and role in wound healing. Postepy Hig Med Dosw.(online), 62, 651-659.
  • Olejnik, A., Goscianska, J., & Nowak, I. (2012). Significance of hyaluronic acid in cosmetic industry and aesthetic medicine. Chemik, 66(2), 129-135.
  • Pavicic, T., Gauglitz, G. G., Lersch, P., Schwach-Abdellaoui, K., Malle, B., Korting, H. C., & Farwick, M. (2011). Efficacy of cream-based novel formulations of hyaluronic acid of different molecular weights in anti-wrinkle treatment. Journal of drugs in dermatology: JDD, 10(9), 990-1000.