11
22 marca 2018

Rola i zastosowanie kwasów tłuszczowych w kosmetykach

Czy zastanawiałaś się kiedykolwiek, jaką rolę w kosmetykach do codziennej pielęgnacji pełnią kwasy tłuszczowe? Okazuje się, że są szalenie ważnym składnikiem, który może pomóc nie tylko w regeneracji, ale też ochronie skóry. Z poniższego artykułu dowiesz się więcej oraz poznasz przepisy na domowe maseczki z zastosowaniem tłuszczu, który na pewno masz w swojej kuchni.

Czym są lipidy i jaką pełnią funkcję?

Z pewnością niejednokrotnie odczułaś dylemat związany z doborem odpowiedniego kosmetyku. Czytałaś właściwości, zastosowanie, a niekiedy nawet skład. Musisz wiedzieć, że w naszym kraju bezpieczeństwo stosowania kosmetyków i ich oznakowanie reguluje ustawa o kosmetykach z dnia 30 marca 2001 roku. Jednym z najbezpieczniejszych składników w kosmetykach są lipidy. To nierozpuszczalne w wodzie, natomiast rozpuszczalne w organicznych rozpuszczalnikach związki. Występują we wszystkich organizmach żywych, jako zapasowy materiał energetyczny, a także wyściełają błonę komórkową. Ich dodatkową funkcją jest ochrona oraz izolacja niektórych roślin czy zwierząt. Lipidy są wysokoenergetycznym składnikiem, dlatego ważne jest, aby transportować je regularnie wraz z pożywieniem. Dlaczego? Dlatego, że dostarczają organizmowi witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli A, D, E i K.

Podział kwasów tłuszczowych

W skład lipidów wchodzą tzw. kwasy tłuszczowe. To alifatyczne, lipofilowe kwasy monokarboksylowe, które charakteryzują się różną długością łańcucha węglowego i zazwyczaj zawierają od 14 do 24 atomów węgla. W zależności od liczby wiązań, kwasy tłuszczowe dzielą się na nasycone i jedno- oraz wielonienasycone, do których należą szeregi kwasów omega-3, omega-6 i omega-9. Szereg ten stanowi wartość określającą przydatność kosmetyczną trójglicerydów. Kwasy tłuszczowe nasycone zawierają w łańcuchu wiązania pojedyncze. Należy do nich np. kwas stearynowy. Kwasy tłuszczowe nienasycone w swojej budowie zawierają wiązania wielokrotne. Przykładem może być kwas linolowy. To właśnie kwasy nienasycone pełnią ważną rolę w organizmie. Są wręcz niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Do tzw. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) zalicza się kwas linolowy (LA) oraz α-linolenowy (ALA), których organizm nie potrafi zsyntetyzować. Powodem tego jest brak enzymów odpowiadających za proces syntezy wyżej wymienionych kwasów.  

Rola NNKT w kosmetologii

Poprzez rozkład trójglicerydów wywołanych przez bakterie na powierzchni skóry powstają wolne kwasy tłuszczowe. W momencie uszkodzenia bariery ochronnej oraz w wyniku wzmożonej tzw. transepidermalnej utraty wody, naskórek zaczyna wytwarzać dużo lipidów w miejscach zwanymi ciałkami lamelarnymi warstwy ziarnistej skóry. Wraz z wiekiem ciałka lamelarne warstwy ziarnistej skóry odtwarzają się znacznie wolniej. Stosowanie lipidów zawierających kwasy tłuszczowe, a szczególnie tych należących do kwasów omega-6, przyspiesza ich odtwarzanie.

Ciekawostka: stosowanie pojedynczego lipidu – cholesterolu w przypadku młodej skóry skutkuje opóźnionym procesem odnowy bariery lipidowej. W przypadku skóry starszej obserwujemy odwrotne zjawisko. Mieszanina potrójnych lipidów (kwasów tłuszczowych z ceramidami i przewagą cholesterolu) w kremach przeznaczonych dla osób starszych przyspiesza regenerację. Ponadto NNKT są istotnym elementem w metabolizmie i muszą być dostarczane do organizmu wraz z pożywieniem. Ich niedobór może prowadzić do nadmiernego złuszczania się naskórka czy zaburzeń procesu keratynizacji. Skutkiem tego będzie szorstka i sucha skóra oraz łamliwe włosy i paznokcie. W strukturze skóry wyróżnić można dwa elementy odpowiedzialne za powstrzymywanie przed utratą wody:

  • sebum (tzw. łój),
  • cement międzykomórkowy (zbudowany z ceramidów, posiadający wbudowane NNKT).

Zbyt gęsty łój prowadzi jednak do zatykania gruczołów, a także mieszków włosowych, co skutkuje rozwijaniem się bakterii odpowiedzialnych za powstawanie trądziku. Niewłaściwy skład łoju zwiększa utratę wody, a to z kolei może podrażniać naskórek. Efektem tego jest jego zgrubienie i zakłócenie prawidłowego funkcjonowania. W cement międzykomórkowy wbudowane są NNKT, stąd też jedną z ich funkcji jest utrzymanie prawidłowego nawilżenia skóry. Istnieją przypuszczenia, że NNKT pełni również rolę przy zapadalności na niektóre choroby nowotworowe. Kwasy tłuszczowe omega-3, szczególnie EPA i DHA hamują rozwój guzów oraz namnażanie tkanki nowotworowej, a także jej późniejsze rozprzestrzenianie się. Dodatkowo dowiedziono, że kwasy te potrafią zredukować substancje pozapalne, wywołane szkodliwym promieniowaniem UV. Związki te zmniejszają skutki poparzeń słonecznych, łagodzą podrażnienia skóry i pobudzają procesy naprawcze. Istnieją kwasy, które odgrywają znaczącą rolę w kosmetologii. Te, które można znaleźć w składzie kosmetyków, to przede wszystkim:

  • kwasy jednonienasycone (monoenowe), np. kwas palmitooleinowy, kwas erukowy, kwas nerwonowy czy kwas oleinowy,
  • kwasy dwunienasycone (dienowe), np. kwas linolowy,
  • kwasy trójnienasycone (trienowe), np. kwas α-linolenowy, kwas γ-linolenowy,
  • kwasy czteronienasycone (tetraenowe), np. kwas arachidonowy.

Woski

Grupą związków wchodzących w skład lipidów są również woski. Stanowią one estry wyższych alkoholi, zbudowanych z 16 do 31 atomów węgla oraz wyższych kwasów tłuszczowych (głównie nasyconych). Woski w przyrodzie pełnią rolę ochronną, budulcową oraz izolacyjną roślin czy pszczół. W produkcji kosmetyków woski stosowane są do ulepszenia konsystencji różnych emulsji lub jako baza kosmetyków w sztyfcie. Ponadto, wchodzą w skład kremów do ciała, pomadek, produktów do makijażu oraz preparatów do depilacji. W przypadku kremów stosowane są jako emolienty. Rolą tych substancji jest pokrycie powierzchni skóry, aby zapobiec utracie wody przez skórę.

Domowe maseczki z zawartością tłuszczu

Domowe maseczki Maseczka z miodu i oliwy z oliwek

Składniki:

  • 2 łyżki stołowe oliwy z oliwek (32 g)
  • 1 łyżka stołowa miodu (25 g)

Sposób wykonania:

Oba składniki włożyć do małej miseczki i mieszać aż powstanie jednolita masa. Gdy maseczka jest gotowa, dokładnie oczyścić twarz, osuszyć i nałożyć cienką warstwę. Maseczkę spłukać letnią wodą po upływie 30 minut.

Maseczka z oliwy z oliwek i oleju kokosowego

Składniki:

  • 2 łyżki stołowe oliwy z oliwek (32 g)
  • 1 łyżka stołowa oleju kokosowego (15 g)

Sposób przygotowania:

Oliwę z oliwek połączyć z olejem kokosowym i nałożyć na twarz, szyję oraz dekolt. Pozostawić do wchłonięcia. Maseczkę najlepiej stosować wieczorem, tak by zawarte składniki mogły działać przez całą noc. Regularne stosowanie powyższej maseczki pomaga zachować jędrność i elastyczność skóry, a także ochronić ją przed działaniem wolnych rodników.

Kwasy tłuszczowe w pielęgnacji włosów

Do pielęgnacji włosów warto stosować naturalny olej lniany. Jest on źródłem kwasów omega-3, dzięki czemu doskonale nawilża włosy i zapobiega powstawaniu łupieżu.

Przeczytaj również:
Jak zadbać o dobrą kondycję włosów?

Źródła :

  • Chrząstek L., Dondela B., Deska M., Bezpieczne składniki kosmetyków – lipidy i ich pochodne, Prace naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Technika, Informatyka, Inżynieria Bezpieczeństwa, 2015, t. III s.9-15,
  • Kołodziejczyk A., Naturalne związki organiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Oleje do skóry tłustej i mieszanej

Do cery tłustej i mieszanej doskonale sprawdzają się oleje: jojoba, z czarnuszki, arganowy, lniany, z pestek malin, z wiesiołka, konopny.…

Zobacz więcej

Co na przebarwienia skóry i blizny?

Przede wszystkim radziłabym udać się do specjalisty, lekarza dermatologa lub do kliniki medycyny estetycznej. Określą oni przyczynę złego stanu Pani…

Zobacz więcej

Czym smarować lekkie poparzenie skóry?

W pierwszej fazie oparzenia, gdy uszkodzona skóra bardzo boli, powinno się zastosować żele chłodzące, pianki z pantenolem lub opatrunki hydrożelowe.…

Zobacz więcej

Jaka maść na blizny?

Maści na blizny wykazują największą skuteczność, gdy są stosowane zaraz po wygojeniu się rany. Mogą one zawierać wyciągi roślinne, alantoinę…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
17 września 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
04 sierpnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
22 lipca 2021 Weronika Dąbrowska Poradnik Gemini
16 lipca 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
12 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)