8
21 stycznia 2021

Skwalan – czym jest i jakie ma zastosowanie?

Troska o środowisko, coraz większa świadomość konsumentów, wzrost zainteresowania roślinnymi surowcami – właśnie te czynniki sprawiają, że od pewnego czasu prawdziwy renesans przeżywają kosmetyki zawierające składniki roślinne, a surowce syntetyczne zastępowane są przez ich naturalne odpowiedniki. Do łask wracają znane od lat olejki i roślinne ekstrakty, chociaż pojawiają się również nowe, nieznane dotąd konsumentom surowce. Do takich należy skwalan – mimo że nazwa niewiele nam mówi, cieszy się on dużym uznaniem w kosmetologii.  

Czym jest skwalen? 

Aby dobrze zrozumieć, czym dokładnie jest skwalan i z czego wynika rosnące zainteresowanie tym surowcem, warto najpierw przybliżyć definicję skwalenu (który od skwalanu różni coś więcej niż jedna litera). 

Skwalen został odkryty w 1906 r. przez japońskich naukowców i przez wiele lat był pozyskiwany głównie z wątroby rekinów, do czego nawiązuje jego nazwa – squalus, czyli koleń. Jest wielonienasyconym węglowodorem powszechnie występującym w przyrodzie – zarówno w tkankach roślinnych, zwierzęcych, jak i ludzkich. Co ciekawe, skwalen w połączeniu z wodą pozwala wyprodukować tlen, tym samym umożliwiając rekinom przeżycie w głębinach, gdzie woda zawiera bardzo mało tego pierwiastka. Jednak nie tylko dla rekinów jego obecność jest istotna. Pełni on także wiele bardzo ważnych funkcji w naszym organizmie. Obecny jest w woskowinie usznej, tarczycy, wewnętrznej warstwie tętnic, a także w wielu innych narządach.

Jest jednym z głównych składników ludzkiego płaszcza lipidowego (około 13%), gdzie pełni bardzo ważne funkcje: 

  • chroni skórę przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych (jak np. promieniowanie UV, kancerogeny), 
  • zabezpiecza skórę przed nadmierną utratą wody, 
  • wykazuje działanie antyoksydacyjne, antybakteryjne i przeciwgrzybicze
  • normalizuje wydzielanie sebum, 
  • wspomaga prawidłowy przebieg procesu keratynizacji naskórka. 

Skwalan i skwalen – podobieństwa i różnice 

Skwalan i skwalen – substancje te, poza podobnie brzmiącą nazwą, wykazują podobne właściwości i działanie. Jednak między nimi jest jedna bardzo ważna różnica – poziom nasycenia. Podczas gdy skwalen jest nienasyconym węglowodorem, skwalan jest jego nasyconą formą (podwójne wiązania skwalenu są tutaj całkowicie wysycone). Dzięki temu skwalan jest stabilny – i właśnie ta różnica sprawia, że to on znajduje zastosowanie w przemyśle kosmetycznym.  

Skwalan – właściwości i działanie 

Skwalan to bezwonny i bezbarwny olej, zatwierdzony przez EcoCert jako bezpieczny składnik kosmetyków. Charakteryzuje się niezwykle wysoką trwałością i stabilnością – nie utlenia się ani nie jełczeje. Jest to tzw. suchy olej, który po aplikacji na skórę szybko się wchłania i nie pozostawia tłustej warstwy. Co więcej, zaliczany jest do składników o niskim stopniu komedogenności, co oznacza, że nie zatyka porów. Wykazuje szerokie spektrum działania na skórę, m.in.: 

  • wzmacnia naturalną barierę lipidową skóry, 
  • wspomaga utrzymanie prawidłowej struktury wodno-lipidowej, 
  • tworzy na powierzchni skóry naturalny film chroniący przed szkodliwym działaniem promieniowania UV,  
  • działa nawilżająco i delikatnie natłuszczająco, 
  • chroni przed infekcjami – wykazuje działanie bakterio- i grzybobójcze, 
  • poprawia miękkość i elastyczność,  
  • zapobiega nadmiernemu złuszczaniu skóry, 
  • wykazuje działanie antyoksydacyjne – chroni skórę przed wolnymi rodnikami, dzięki czemu wspiera utrzymanie jej w dobrej kondycji oraz opóźnia proces starzenia, 
  • zwiększa transport składników aktywnych w głąb skóry – stanowi dobry nośnik dla substancji biologicznie czynnych rozpuszczalnych w tłuszczach jak np. witamina A lub E. 

Skwalan – zastosowanie w kosmetykach 

Ludzka skóra stanowi wyjątkową barierę ciała, chroniąc je od czynników zewnętrznych. Jest stale narażona na uszkodzenia, nie tylko spowodowane urazem fizycznym, ale również przez kontakt z różnymi substancjami chemicznymi czy promieniowaniem UV. By prawidłowo pełniła funkcję ochronną, konieczne jest utrzymanie jej w dobrej kondycji. I tutaj na pomoc przychodzi nam skwalan. Jego biozgodność ze skórą, stabilność oraz właściwości sprawiają, że jest składnikiem cenionym w przemyśle kosmetycznym. Z powodzeniem może być stosowany w czystej postaci (np. jako emolient) oraz jako dodatek do kosmetyków.  

Ze względu na swoje właściwości skwalan szczególnie zalecany jest do cery suchej, dojrzałej, naczynkowej, alergicznej i atopowej. Dobrze sprawdza się w przypadku egzemy oraz skóry podrażnionej np. nadmiernym opalaniem. Redukuje przebarwienia i blizny potrądzikowe, dlatego znajduje też zastosowanie w preparatach do cery trądzikowej. Doskonale sprawdza się w pielęgnacji włosów – zmniejsza puszenie, ułatwia rozczesywanie, nawilża, natłuszcza oraz zwiększa wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne. Skwalan jest również dobrym utrwalaczem perfum, a także składnikiem znajdującym zastosowanie przy produkcji pomadek. 

W kosmetyce wykorzystywany jest skwalan roślinny – pozyskiwany z oliwek oraz trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego). Oba wykazują podobne działanie, chociaż różnią się ceną. Skwalen pozyskiwany z oliwek jest nieco tańszy od skwalenu pozyskiwanego z cukrowca lekarskiego.  

Skwalan – przeciwwskazania 

Właściwości skwalanu sprawiają, że praktycznie nie ma przeciwwskazań do jego stosowania. Chociaż skwalan wykazuje niską komedogenność, warto ze zdrowym rozsądkiem podchodzić do tego produktu w przypadku cery tłustej lub mieszanej.  

Źródła: 

  • Huang, Z.R.; Lin, Y.K.; Fang, J.Y. Biological and pharmacological activities of squalene and related compounds: potential uses in cosmetic dermatology. Molecules 2009. 
  • Kiełtyka-Dadasiewicz A. Rośliny w nowoczesnej kosmetologii. WAWSSP, Lublin 2016.
  • Lozano-Grande, M.A.; Gorinstein, S.; Espitia-Rangel, E.; Dávila-Ortiz, G.; Martínez-Ayala, L. Plant Sources, Extraction Methods, and Uses of Squalene. Int. J. Agron. 2018. 
  • Marwicka J., Makuch M., Niemyska K., Kosmetologia Estetyczna, Właściwości oraz kosmetyczne zastosowanie oliwy z oliwek jako produktu bogatego w substancje biologicznie czynne, 5/2015. 
  • Schroeder G. Kosmetyki – chemia dla ciała. Cursiva, Poznań 2011.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Oleje do skóry tłustej i mieszanej

Do cery tłustej i mieszanej doskonale sprawdzają się oleje: jojoba, z czarnuszki, arganowy, lniany, z pestek malin, z wiesiołka, konopny.…

Zobacz więcej

Krem na trądzik i przebarwienia z kwasem azelainowym - jak stosować?

Kwas azelainowy wykazuje działanie keratolityczne (złuszczające), przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Normalizuje nadmierne rogowacenie naskórka oraz zmniejsza produkcję łoju. Rozjaśnia przebarwienia i…

Zobacz więcej

Jak pozbyć się blizn po trądziku na cerze dojrzałej?

Jeśli dotychczasowe działania nie przyniosły skutku, zalecałabym skonsultować się z dermatologiem.  Ślady po bliznach można spróbować zmniejszyć, używając żeli silikonowych.…

Zobacz więcej

Co na przebarwienia skóry i blizny?

Przede wszystkim radziłabym udać się do specjalisty, lekarza dermatologa lub do kliniki medycyny estetycznej. Określą oni przyczynę złego stanu Pani…

Zobacz więcej

Czy w ciąży mogę stosować krem do skóry naczynkowej?

Wymienione przez Panią składniki uznawane są jako bezpieczne w czasie ciąży. Proszę się nie obawiać stosowania takiego kremu. Diosminy i…

Zobacz więcej

Jaka maść na blizny?

Maści na blizny wykazują największą skuteczność, gdy są stosowane zaraz po wygojeniu się rany. Mogą one zawierać wyciągi roślinne, alantoinę…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
29 września 2021 mgr farm. Marta Grabowska
28 września 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
23 września 2021 mgr Mateusz Durbas
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)