4
10 listopada 2020

Biały cukier – jak wpływa na zdrowie?

Substancje słodzące takie jak cukier czy słodziki wywołują wiele kontrowersji. Często używamy określenia „biała śmierć”. Czy tak rzeczywiście jest? Czym jest cukier, jakie są jego rodzaje i jaki ma wpływ na organizm człowieka? Czym jest syrop glukozowo-fruktozowy? Na wszystkie pytania znajdziemy odpowiedź w poniższym artykule.

Co to jest cukier? 

Pod względem chemicznym cukier to: 

  • węglowodany proste:  
  • monosacharydy, np. glukoza czy fruktoza,  
  • disacharydy, np. sacharoza (cukier spożywczy). 
  • węglowodany złożone, np. skrobia, glikogen. 

Węglowodany proste od złożonych różnią się budową, właściwościami oraz sposobem oddziaływania na organizm. Cukier biały, czyli pospolitą sacharozę, możemy otrzymać z buraków cukrowych lub trzciny cukrowej. Sacharoza ma postać białych kryształków o słodkim smaku i bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. 

Rodzaje cukru 

Sacharoza otrzymana z buraka cukrowego (cukier buraczany) oraz z trzciny (cukier trzcinowy) pod względem budowy oraz właściwości nie różnią się od siebie. Mogą występować jako biały cukier rafinowany – pozbawiony melasy oraz cukier brązowy – zawierający niewielką ilość melasy, która nadaje mu brązową barwę. Poza sacharozą wyróżnić można fruktozę występującą w owocach oraz glukozę. 

Rola cukru w organizmie 

Glukoza to paliwo dla naszego mózgu. Jest ona wykorzystywana wraz z tlenem do procesu oddychania. Cały proces prowadzi do powstawania energii potrzebnej organizmowi do funkcjonowania. Jednakże organizm potrafi pobierać energię z innych związków chemicznych, które przekształcane są w glukozę, a co za tym idzie w energię. Według WHO odpowiednia dzienna dawka cukru dla naszego organizmu to 50 gramów, co odpowiada 12 łyżeczkom. Jest to dawka, po której nie odczujemy efektów ubocznych pod postacią tzw. boczków. Nasza dieta powinna bazować na węglowodanach złożonych, które w wyniku trawienia rozkładane są do węglowodanów prostych. 

Cukier w żywności 

W naturalnej postaci cukier występuje w owocach oraz warzywach. Ponadto występuje on niemal w każdym rodzaju żywności. Znajdziemy go w dżemach, deserach, ryżach, kaszach, wędlinach, napojach, słonych przekąskach, przetworach mlecznych i sosach. W makaronach, ryżach czy kaszach występują cukry złożone, czyli te zalecane do spożycia. Cukry złożone rozkładają się wolniej niż cukry proste, w związku z czym nasz organizm pozostaje dłużej nasycony. Ponadto nie powodują gwałtownego wzrostu poziomu cukru we krwi, co jest najbardziej niebezpieczne dla naszego organizmu, tak jak to ma miejsce w przypadku cukrów prostych. Poniżej porównanie różnych produktów spożywczych wraz z zawartością w nich cukrów. 

Cukry prosteCukry złożone (100 g)
Napój typu cola (puszka) – 35 g Kasza jaglana – 73 g węglowodanów
Słodzony jogurt – 14 g Kasza gryczana – 74 g węglowodanów
Dżem owocowy 30-60/100 g Bataty – 20 g węglowodanów
Biszkopty 39 /100 g Ziemniaki – 17 g węglowodanów
Ketchup – 22/100 g Ryż paraboliczny – 80 g węglowodanów
Czekolada – 57/100 g Płatki owsiane – 70 g węglowodanów

Syrop glukozowo-fruktozowy 

Wyroby przetworzone takie jak: ciasta, cukierki, czekolady czy słodkie napoje zawierają w swoim składzie syrop glukozowo-fruktozowy. Stosuje się go na masową skalę, ponieważ jest tańszy niż biały cukier. Niestety, substancja ta w wyniku trawienia zamienia się w toksyczny tłuszcz trzewny, który gromadzi się wokół narządów, powodując nadciśnienie czy miażdżycę, zwiększa również ryzyko wystąpienia nowotworów. Produkty słodzone cukrem lub syropem glukozowym są zdrowsze od tych słodzonych syropem glukozowo-fruktozowym, ponieważ to nadmiar fruktozy zamienia się w tłuszcz.  

Uwaga, fruktoza znajdująca się w owocach jest dla nas bezpieczna, jeśli nie spożywamy jej w nadmiarze. Swoje właściwości zmienia dopiero w produktach wysokoprzetworzonych. 

Wpływ cukru na organizm człowieka 

Biały cukier (sacharoza) jest kaloryczny, a jego wartość energetyczna na 100 gramów wynosi około 390 kcal. Spożycie kalorycznego posiłku powoduje gwałtowny wzrost glukozy we krwi, co stanowi szczególne niebezpieczeństwo dla cukrzyków. By tego uniknąć, zaleca się przyjmowanie cukru z innymi substancjami odżywczymi takimi jak białka i tłuszcze. Nie należy spożywać cukru w połączeniu z nasyconymi tłuszczami trans, np. utwardzonym olejem palmowym, który dodawany jest do wielu produktów żywnościowych.  

Dieta bogata w cukier może prowadzić do wystąpienia cukrzycy. Według badań wypicie dwóch słodzonych napojów dziennie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 o 26%. 

Ponadto cukry proste zwiększają ryzyko wystąpienia insulinooporności. Insulina to hormon odpowiedzialny za obniżenie poziomu cukru we krwi, dostarczając glukozę do mięśni, wątroby lub tkanki tłuszczowej. Jest to naturalny proces gromadzenia energii na wypadek jej braku. W przypadku gwałtownych skoków glukozy we krwi, a następnie jej spadku spowodowanych spożyciem cukrów prostych praca insuliny zostaje zaburzona, czego konsekwencją jest wystąpienie insulinooporności. W początkowych stadiach choroba ta objawia się nadmiernym zmęczeniem, trudnościami z koncentracją oraz szybkim męczeniem się w trakcie wysiłku fizycznego. Wszystkie te dolegliwości sprzyjają tyciu oraz utrudniają proces odchudzania. 

Ponadto z badań wynika, że cukier uzależnia, zaburza pracę układu hormonalnego, prowadzi do chorób metabolicznych i zwiększa stres oksydacyjny. Nadmierne ilości cukru mogą być przyczyną próchnicy, trądziku, a także nadpobudliwości u dzieci

Przeczytaj również:
Słodziki – czy są bezpieczne dla organizmu?

Źródła: 

  1. Aleksandra Żyłowska, Cukier w żywności – słodka pułapka, 2014. 
  2. Daily Intake of Sugar — How Much Sugar Should You Eat Per Day?, Healthline. 
  3. Probl Hig Epidemiol 2011, 92(2): 181-186. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
24 marca 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
19 marca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
17 marca 2021 mgr Ewa Cieślik
22 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
22 stycznia 2021 mgr Ewelina Pietrzak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)