2
04 listopada 2020
Mateusz Durbas Autor
Autor
mgr
Mateusz Durbas

Czy nadwaga i otyłość wpływają na ryzyko chorób przyzębia?

Rosnąca na całym świecie liczba osób otyłych jest powiązana z dynamiką zmian w środowisku życia człowieka. Obejmują one przede wszystkim wzrost konsumpcji niedrogiej żywności o wysokim stopniu przetworzenia, wyjątkowo bogatej w kalorie, nasycone kwasy tłuszczowe, cukry proste, sól oraz tłuszcze trans, jak również znaczące zmniejszenie poziomu aktywności ruchowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że nadmierny stopień otłuszczenia ciała i jego negatywne konsekwencje zdrowotne są aktualnie ogólnoświatowym problemem zdrowia publicznego, ponieważ choroby ściśle związane z otyłością zaliczane są do głównych przyczyn zachorowalności i śmiertelności w skali światowej. 

Rosnąca na całym świecie liczba osób otyłych jest powiązana z dynamiką zmian w środowisku życia człowieka. Obejmują one przede wszystkim wzrost konsumpcji niedrogiej żywności o wysokim stopniu przetworzenia, wyjątkowo bogatej w kalorie, nasycone kwasy tłuszczowe, cukry proste, sól oraz tłuszcze trans, jak również znaczące zmniejszenie poziomu aktywności ruchowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że nadmierny stopień otłuszczenia ciała i jego negatywne konsekwencje zdrowotne są aktualnie ogólnoświatowym problemem zdrowia publicznego, ponieważ choroby ściśle związane z otyłością zaliczane są do głównych przyczyn zachorowalności i śmiertelności w skali światowej. 

Czy otyłość ma jakikolwiek związek z chorobami jamy ustnej?  

Warto zaznaczyć, że dobrze skomponowana i prawidłowo zbilansowana dieta jest jednym z kluczowych elementów prozdrowotnego trybu życia, który w znacznym stopniu chroni zarówno przed wystąpieniem otyłości, jak i chorób przyzębia. W fachowym piśmiennictwie dobrze udokumentowany jest niekorzystny wpływ produktów wysokoprzetworzonych, w szczególności obfitujących w węglowodany proste, na proces powstawania i rozwoju próchnicy zębów, a także nadwagi oraz otyłości. W związku z faktem, iż czynniki warunkujące rozwój otyłości oraz chorób przyzębia są w pewnym zakresie identyczne, wzbudzają one od kilkunastu lat zainteresowanie naukowego środowiska lekarskiego. 

Otyła dziewczyna zastanawia się, który posiłek wybrać

Jakie wspólne czynniki ryzyka mają otyłość i choroby przyzębia? 

  • Niewłaściwe nawyki żywieniowe. 
  • Palenie tytoniu. 
  • Nadmierna konsumpcja alkoholu. 
  • Stres psychiczny. 
  • Przyjmowanie określonych leków. 

Czy nadmierna masa ciała może nasilać ryzyko rozwoju chorób jamy ustnej? 

Doniesienia naukowe z ostatnich 10 lat wskazują, że występowanie nadwagi i otyłości przyczynia się do zwiększenia ryzyka zachorowania na choroby przyzębia zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych. Jak zaobserwowano, pandemia otyłości może skutkować wyraźnym pogorszeniem kondycji jamy ustnej w populacji dzieci, młodzieży i dorosłych, bowiem już dzisiaj powszechnie występuje problem próchnicy zębów w tych grupach. Ponadto uważa się, że osoby z otyłością typu centralnego (brzusznego) są znacznie bardziej narażone na powstawanie i rozwój chorób przyzębia, a obwód talii może być jednym z prostych narzędzi pozwalających ocenić związek pomiędzy tymi dwoma ważnymi czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. 

Co sprawia, że otyłość potęguje ryzyko wystąpienia chorób przyzębia? 

Choć nadal podstawowe mechanizmy biologiczne leżące u podłoża zależności nadmiernego stopnia otłuszczenia ciała z chorobami jamy ustnej nie są do końca wyjaśnione, to jednak istnieje kilka potencjalnych czynników, które mogą być odpowiedzialne za to wzajemne powiązanie. Do wspomnianych już faktorów łączących te dwa schorzenia zalicza się między innymi: 

  • Ostrą reakcję układu odpornościowego. 
  • Uwalnianie przez tkankę tłuszczową cytokin prozapalnych i hormonalnie czynnych białek określanych jako adipocytokiny, które nasilają rozwój ogólnoustrojowego procesu zapalnego.  
  • Zwiększoną produkcję reaktywnych form tlenu i jednocześnie zmniejszoną dostępność związków o działaniu antyoksydacyjnym, która powoduje przewlekły stan zapalny oraz niszczenie tkanek. 
  • Niekorzystne zmiany w mikrobiocie (ekosystemie bakteryjnym) jamy ustnej osób otyłych, np. obniżenie liczebności pożytecznych gatunków bakterii z rodzaju Bifidobacterium oraz obecność w ślinie patogenu Selenomonas noxia.  

Podsumowanie 

  • Według aktualnego stanu wiedzy, zarówno nadwaga, jak i otyłość prowadzą do zwiększenia ryzyka wystąpienia chorób przyzębia. 
  • Nadmierny stopień otłuszczenia ciała przyczynia się do rozwoju ogólnoustrojowego stanu zapalnego, nadmiernej produkcji wolnych rodników tlenowych w organizmie oraz niekorzystnych zmian mikroflory jamy ustnej. 
  • Warto kształtować właściwe nawyki żywieniowe i prowadzić prozdrowotny styl życia, który pozwoli długotrwale zachować prawidłową masę ciała oraz znacząco obniżyć ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych, w tym schorzeń jamy ustnej. 

Źródła: 

  • Suvan J., D’Aiuto F., Moles D.R., et al.: Association between overweight/obesity and periodontitis in adults. A systematic review. Obes Rev. 2011 May;12(5):e381-404. 
  • Martens L., De Smet S., Yusof M.Y., et al.: Association between overweight/obesity and periodontal disease in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. Eur Arch Paediatr Dent. 2017 Apr;18(2):69-82. 
  • Martinez-Herrera M., Silvestre-Rangil J., Silvestre F.J.: Association between obesity and periodontal disease. A systematic review of epidemiological studies and controlled clinical trials. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2017 Nov 1;22(6):e708-e715. 
  • Kubić-Filiks B., Szymańska J.: Problemy stomatologiczne u pacjentów z otyłością. Pediatr Med Rodz 2018, 14(4),386-391. 
  • Lehmann-Kalata A., Surdacka A., Ciężka-Hsiao E.: Otyłość i jej wykładniki w jamie ustnej – przegląd piśmiennictwa. Dent Forum 2013; 41:57-61. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone są dla osób powyżej 16 lat (Pfizer BioNTech) oraz dla osób powyżej 18 roku…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
22 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
31 grudnia 2020 mgr Mateusz Durbas
30 grudnia 2020 mgr Beata Ossowska
21 grudnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
21 grudnia 2020 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
14 grudnia 2020 mgr farm. Joanna Pawlik
18 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
06 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
22 października 2020 mgr Beata Ossowska
09 października 2020 Poradnik Gemini
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)