4
15 lutego 2019

Czy wiem, co jem? Metale ciężkie w owocach i warzywach

Rocznie zjadamy średnio ponad 100 kg owoców i warzyw. To dość spora dawka, jednak, według statystyk, dużo brakuje nam do średniej europejskiej, która wynosi około 250 kg rocznie. Owoce i warzywa towarzyszą przeciętnej osobie każdego dnia, a ich systematyczne spożywanie wpływa korzystnie na nasze zdrowie. Ciężko jest również zastąpić je czymś innym w diecie. Czy produkty te są jednak całkowicie bezpieczne?

Owoce i warzywa w diecie

W najnowszej piramidzie żywieniowej owoce i warzywa zajmują drugie miejsce, zaraz po aktywności fizycznej. Każdy wie, że mają one bardzo dużo składników odżywczych, które mogą chronić przed chorobami cywilizacyjnymi, dlatego powinny stanowić co najmniej połowę wszystkich naszych posiłków danego dnia. Warzywa zawierają dużą ilość wody i małą ilość węglowodanów, toteż nie podnoszą gwałtownie poziomu cukru we krwi. Oprócz tego są bogate w witaminy z grupy A, C, E i składniki mineralne, takie jak: cynk, miedź, magnez, żelazo czy potas. Dzięki swojej zawartości poprawiają kondycję skóry, włosów i paznokci, a także zapobiegają zachorowaniom np. na anemię. Warzywa w kolorze czerwonym, żółtym i zielonym posiadają sporą dawkę witaminy C odpowiedzialnej za odporność i gojenie ran, witaminy A, która odpowiada za prawidłowe widzenie, witaminę E, kwas foliowy oraz przeciwutleniacze.

Warzywa można zjadać w dowolnych ilościach, jednak w przypadku owoców należy się nieco ograniczyć ze względu na dużą zawartość cukru. Właściwe proporcje to: ¾ w przypadku warzyw i ¼ dla owoców. Podobnie jak warzywa, owoce zawierają sporą ilość witamin i składników odżywczych oraz obniżają poziom cholesterolu.

Warunki życia a wpływ na jakość warzyw i owoców

Obecnie przez swój tryb życia człowiek przyczynia się do emisji toksycznych związków do atmosfery. Jazda samochodem, palenie w piecach, dym tytoniowy czy statki uwalniają wiele substancji, wśród których znajdują się metale ciężkie, np. ołów, kadm, rtęć, arsen. Największe zagrożenie dla człowieka stanowi kadm oraz ołów. Kumulacja tych substancji oraz długi okres półtrwania powoduje chroniczną toksyczność. Obecność metali ciężkich w powietrzu przyczynia się do ich osadzania również na warzywach i owocach. Regularne spożywanie takiej żywności znacznie zmniejsza przyswajalność wartości odżywczych do organizmu, głównie cynku, magnezu, miedzi, żelaza, a także przyczynia się do kumulacji tych pierwiastków w organizmie.

Zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi w Polsce jest dosyć wysokie. Dostają się one do warzyw i owoców poprzez glebę (korzeń) oraz liście. Stosowanie nawozów zawierających metale ciężkie również powoduje ciągły wzrost ich stężenia w warzywach i owocach. Niestety zarówno ołów, jak i kadm cechuje bardzo duża trwałość w środowisku.

Wpływ metali ciężkich na zdrowie

Kadm

Jest jednym z najczęściej występujących pierwiastków w owocach i warzywach. Uważany jest za najbardziej toksyczny metal, a jego wysokie stężenie powoduje nieodwracalne szkody w organizmie. Najwięcej tego pierwiastka znajduje się w warzywach korzennych – marchwi, selerze, pietruszce, a mniej w pomidorach i owocach. Kadm bardzo łatwo wchłania się do organizmu, zaburzając funkcjonowanie narządów wewnętrznych, w tym mózgu. Kumuluje się w nerkach, wątrobie, trzustce oraz jelitach. Metal ten jest rakotwórczy, powoduje również nadciśnienie i uszkodzenia układu oddechowego. Osłabia układ odpornościowy i obniża przyswajalność składników mineralnych z pożywienia.

Ołów

Występuje zarówno w powietrzu, glebie, jak i wodzie. Jest wchłaniany do organizmu najczęściej przed skórę i drogi oddechowe, a także wraz z pokarmem. Najwięcej ołowiu można znaleźć w korzeniach, mniej w liściach owoców i warzyw. Dopuszczalna dawka ołowiu to 1 mg/kg masy produktu. Zjedzenie większej ilości może przyczynić się do ołowicy, czyli zatrucia ołowiem. Objawy to bóle głowy, osłabienie, niestrawność, a w przewlekłej postaci nawet anemia. Ołów może prowadzić do zachorowania na nowotwory i wywoływać zaburzenia układu nerwowego.

W związku z postępem cywilizacyjnym wzrasta poziom zanieczyszczenia atmosfery metalami ciężkimi, które przedostają się do warzyw i owoców. Warzywa oraz owoce towarzyszą człowiekowi całe życie. To dzięki nim dostarczamy do organizmu dużo witamin oraz soli mineralnych, dlatego nie da się ich niczym zastąpić. Można jednak zapobiegać wchłanianiu toksycznych pierwiastków do organizmu poprzez zjadanie owoców i warzyw ze sprawdzonych upraw. Wystarczy, by uprawy były oddalone od miast oraz w pełni ekologiczne, czyli pozbawione nawozów sztucznych. Ze względu na osadzanie się metali ciężkich na skórkach warzyw i owoców, istotne jest ich dokładne umycie przed zjedzeniem.

Źródła:

  • Ociepa-Kubicka A., Ociepa E., „Toksyczne oddziaływanie metali ciężkich na rośliny, zwierzęta i ludzi”, Inżynieria i Ochrona Środowiska, 2012, T.15, nr 2, 169-180,
  • Kowalska-Pyłka H., Kot A., Wierciński J., Kursa K., Wałkuska G., Cybulski W., „Zawartość ołowiu, kadmu, miedzi, cynku w warzywach, owocach agrestu oraz glebie ogródków działkowych Lublina”, Rocz. Pzh, 1995, XLVI, nr 1,
  • Dalenberg J.W., van Driel.: Contribution of atmospheric deposition to heavy-metal concentration in field crops. Netherlands J. Agric. Sci. 1990,  38, 367.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)