34
02 stycznia 2020
Jakub Kurek Autor
Autor
Jakub Kurek
Absolwent Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego na kierunku Techniki Dentystyczne. Obecnie Technik Farmaceutyczny związany z jedną z Gdańskich Aptek Gemini. Prywatnie pasjonat literatury i podróży.

Czym są węglowodany i gdzie występują?

Węglowodany (cukry) to ważne składniki diety, ponieważ dostarczają komórkom energii niezbędnej do działania. Źródłem węglowodanów są owoce i warzywa, mleko i jego przetwory, produkty zbożowe oraz przetworzone, np. słodycze. Nadmiar cukrów w diecie może prowadzić do nadwagi czy otyłości.

Węglowodany (cukry) to ważne składniki diety, ponieważ dostarczają komórkom energii niezbędnej do działania. Źródłem węglowodanów są owoce i warzywa, mleko i jego przetwory, produkty zbożowe oraz przetworzone, np. słodycze. Nadmiar cukrów w diecie może prowadzić do nadwagi czy otyłości.

Czym są węglowodany?

Węglowodany to związki zbudowane z atomów węgla, wodoru i tlenu. Rośliny mogą wytwarzać węglowodany w procesie fotosyntezy, natomiast organizm człowieka nie jest zdolny do syntezy wystarczającej ilości tych związków. Człowiek najczęściej wykorzystuje jako źródło węglowodanów owoce i warzywa, ale znajdują one się też produktach mlecznych, zbożach czy produktach przetworzonych, np. słodyczach. 

Węglowodany – w czym występują?

Podział węglowodanów opiera się na tym, jak złożona jest ich budowa. W ich strukturze wyróżnia się tak zwane reszty cukrowe, których ilość świadczy o tym, do jakiej grupy zalicza się dany węglowodan.

Źródła węglowodanów

Węglowodany proste (monosacharydy, cukry proste)

Glukoza jest składnikiem wielu warzyw i owoców, występuje w ziemniakach, sokach z owoców i miodzie. 

Fruktoza znajduje się tak jak glukoza w owocach i miodzie, ale cukry te różnią się od siebie intensywnością słodyczy. Fruktoza jest znacznie słodsza niż glukoza, a jej obecność w owocach nadaje im unikatowy smak. Fruktoza nie nasila działania insuliny, co dzieje się przy spożyciu produktów bogatych w glukozę. 

Dwucukry (oligosacharydy)

Sacharoza to kombinacja glukozy i fruktozy występująca w burakach cukrowych i trzcinie cukrowej. Powszechnie wykorzystywana jest jako “zwykły cukier” do słodzenia potraw.

Laktoza, zbudowana z glukozy i galaktozy, to cukier występujący w mleku, zwany inaczej cukrem mlecznym. Ze względu na swoje pochodzenie jest składnikiem wielu przetworów mlecznych.  

Wielocukry (cukry złożone, polisacharydy)

Skrobia jest składnikiem ziemniaków, ale również innych warzyw korzennych i bulwiastych. Znajduje się też w zbożach i ich przetworzonych produktach. 

Glikogen w odróżnieniu od pozostałych cukrów, które można znaleźć w owocach i warzywach, występuje w mięśniach i wątrobie zwierząt. 

Węglowodany – jaką funkcję pełnią w organizmie?

Węglowodany są związkami, które odgrywają w ustroju człowieka wiele funkcji. Dostarczają komórkom energii przez spalanie glukozy. Jeden gram glukozy to cztery kilokalorie. Energia uzyskana z glukozy pożytkowana jest do prawidłowego funkcjonowania mózgu, erytrocytów, mięśni, serca czy wątroby.

Węglowodany są uważane za materiał zapasowy. W momencie niewystarczającej podaży węglowodanów w diecie glikogen gromadzony w wątrobie może zbilansować brakującą ilość tego składnika w organizmie. W analogiczny sposób glukoza może być syntetyzowana przez organizm z białek i tłuszczu w procesie zwanym glukoneogenezą. Węglowodany są dla człowieka jednym z głównych składników odżywczych, dostarczając 60-70% zapotrzebowania energetycznego uzyskanego z pokarmu. 

Ponadto nadają owocom i warzywom słodki smak, sprawiając, że ich spożywanie staje się przyjemniejsze. 

Niezdrowe źródła węglowodanów

Węglowodany – niedobór i nadmiar

Produkty bogate w węglowodany pozwalają na dostarczenie wystarczającej ilości energii do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W przypadku niedoboru węglowodanów są one syntetyzowane na przykład z białek. Jest to mechanizm obronny organizmu chroniący go przed niekontrolowanym spadkiem energii, który może negatywnie wpłynąć na pracę mózgu. Niemniej jednak białka powinny być wykorzystywane do budowy komórek, a nie wydatkowane na zapotrzebowanie energetyczne organizmu. Dlatego należy pamiętać, by obok białek czy tłuszczy w naszej diecie znajdowały się także cukry.

Częściej niż z niedoborem mamy do czynienia z nadmiernym spożywaniem węglowodanów. W szczególności zauważa się tendencję do wzmożonego spożywania cukrów prostych (słodycze, słodzone napoje, przetwory owocowe). To prosta droga do nadwagi, otyłości i cukrzycy typu 2. Dzieje się tak, gdy brak nam wystarczającej ilości ruchu do spożytkowania zawartej w pożywieniu glukozy. Zostaje ona przekształcona do tłuszczu, który odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej. Dlatego też przekąskę w postaci słodkiego batonika warto zastąpić owocem lub warzywem. W ten sposób zbilansujemy ilość przyjmowanych pokarmów.

Węglowodany to związki pełniące ważne funkcje w organizmie. Można je znaleźć w owocach, warzywach, słodyczach, wyrobach cukierniczych oraz wielu innych produktach. Należy jednak pamiętać, by zrównoważyć ich podaż w diecie. Zarówno ich nadmiar, jak i niedobór może być niekorzystny dla zdrowia. 

Źródła:

  • Konturek S., Fizjologia człowieka Podręcznik dla studentów medycyny, Wydanie 2, Wrocław, Elsevier Urban & Partner, 2013, ISBN 978-83-7609-673-5.3,
  • Solomon E. P., Berg L. R., Martin D. W., Biologia, wg VII wyd. amerykańskiego, Warszawa, Multico Oficyna Wydawnicza, 2007, ISBN 978-83-7073-412-1.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

Mirka Karendys

mgr farm.

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
24 września 2020 Michał Frynas
04 września 2020 dr Ewa Fiedorowicz
28 sierpnia 2020 mgr farm. Natika Karolak
18 sierpnia 2020 mgr farm. Magda Jabłonowska
11 sierpnia 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
15 lipca 2020 Rafał Suchodolski
09 czerwca 2020 Jakub Kurek
19 maja 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)