4
13 października 2020

Dynia – jakie ma właściwości?

Październik jest kojarzony głównie z nadejściem jesiennej aury, jednak miesiąc ten jest związany również z pewnym warzywem – dynią. Możemy z niej przygotować wiele potraw i przetworów. Do właściwości dyni zaliczamy m.in. działanie antynowotworowe, bakteriobójcze i przeciwzapalne.

Dynia

Wartości odżywcze dyni 

Wyróżniamy kilkadziesiąt gatunków dyni, m.in. piżmową, zwyczajną (najczęściej kupowaną), olbrzymią oraz wiele innych. Każda z nich zawiera wiele wartości odżywczych.  W poniższej tabeli zostały zestawione główne wartości odżywcze dyni. 

Witaminy 

Minerały 

Pozostałe na 100 gram 

Witamina C 

Wapń  

Błonnik* 0,5/1,1g 

Witamina A 

Żelazo 

Białko* 1,00/0,72 g 

Witaminy z grupy B 

Sód i Potas 

Węglowodany* 6,50/4,90 g 

Witamina E 

Magnez 

Wartość energetyczna* 26/20 kcal 

Witamina K 

Cynk 

Tłuszcz* 0,10/ 0,07 g 

* – oznacza ilość wartości odżywczych na 100 gram dyni (surowej/ugotowanej) 

Dynię możemy dostarczać do organizmu w różnej postaci: pestek, oleju z pestek dyni oraz miąższu.

Olej z pestek dyni – właściwości 

46% składu oleju z pestek dyni to kwasy tłuszczowe wielonienasycone, głównie kwas linolowy, około 30% to kwasy jednonienasycone, natomiast 19% składu to kwasy tłuszczowe nasycone. Poza kwasami tłuszczowymi w skład oleju wchodzą:  

  • sterole,  
  • skwalen,  
  • fosfolipidy,  
  • chlorofile,  
  • karotenoidy, 
  • tokochromanole.  

Olej z pestek dyni zawiera kwasy fenolowe, tj. kawowy, ferulowy oraz serynowy. Dzięki bogatej zawartości związków E-aktywnych oraz kwasów fenolowych olej z dyni to prawdziwa bomba antyrodnikowa. Poza właściwościami antynowotworowymi olej ten wykazuje właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne oraz żółciopędne. Tokochromanole działają przeciwmiażdżycowo oraz zapobiegają agregacji płytek krwi. W skład oleju z pestek dyni wchodzi również magnez warunkujący dobre samopoczucie oraz tryptofan (naturalny aminokwas) warunkujący dobry sen.  

Nie należy spożywać zbyt dużych ilości oleju, ponieważ nie jest w nim zachowana proporcja zawartości kwasów omega-6 do omega-3. W oleju z pestek dyni znacznie przeważa ilość kwasów omega-6, co wpływa na zwiększone występowania stanów zapalnych.  

Aby zapobiegać negatywnym skutkom przyjmowania zbyt dużych ilości kwasów omega-6, można uzupełniać dietę kwasami omega-3 celem zachowania równowagi w organizmie. 

Dynia a cukrzyca 

Niestety dynia posiada wysoki indeks glikemiczny, tj. 71, dlatego przy jej spożywaniu szczególną ostrożność powinny zachować osoby chore na cukrzycę. Nie oznacza to jednak, że powinny one całkowicie zrezygnować ze spożywania dyni. Nie zaleca się im przygotowywania zupy krem oraz mocno ugotowanej dyni, ponieważ im bardziej przetwarzamy to warzywo, tym większy wykazuje indeks glikemiczny. 

Dynia w profilaktyce chorób plamki żółtej 

Beta-karoten przekształcany jest w witaminę A, będącą składnikiem barwnika wzrokowego występującego w siatkówce oka. Beta-karoten zawarty w dyni wpływa na prawidłowe funkcjonowanie wzroku o zmierzchu. Należy dodać, iż związek ten przeciwdziała zwyrodnieniom plamki żółtej będącym najczęstszą przyczyną utraty wzroku. Badania wykazały również, że spożywanie dyni zapobiega postawaniu zaćmy, zespołu suchego oka czy uszkodzeniu soczewki. 

Dynia a odchudzanie  

Ze względu na niską kaloryczność oraz dużą zawartość błonnika dynia zalecana jest osobom będącym na diecie w celu zrzucenia zbędnych kilogramów. Ponadto dynia wykazuje właściwości odkwaszające oraz oczyszczające z toksyn. Warto zwrócić uwagę na fakt, że zakwaszenie organizmu jest częstym powodem nadwagi. 

Inne powody, dla których warto jeść dynię 

Dzięki zawartości wielu witamin oraz minerałów dynia: 

  • zadba o naszą skórę – witamina A, E oraz C wykazują działanie przeciwzmarszczkowe. Ponadto dynia zawiera aż 90% wody, co pomoże nam odpowiednio nawilżyć organizm oraz skórę. Pestki z dyni wpłyną na piękne, zdrowe włosy; 
  • wzmocni nasz układ odpornościowy – dzięki zawartości witaminy C dynia zadba o nasz układ odpornościowy, co doskonale sprawdzi się w sezonie jesienno-zimowym; 
  • pomoże w walce z otyłością – wszystko dzięki dużej zawartości błonnika oraz niskiej kaloryczności; 
  • zwalczy wirusy oraz pasożyty – ma to miejsce dzięki dużej zawartości kukurbityny (szczególnie w pestkach dyni). Najlepsze działanie wykazują surowe pestki dyni, ponieważ prażenie wpływa na utratę cennych właściwości – dotyczy to również wszystkich orzechów i nasion. 

Spożywanie dyni może przynieść szereg korzyści dla naszego organizmu. Dynia oraz jej przetwory takie jak pestki czy olej wykazują działanie prozdrowotne, w tym antynowotworowe. Jednak pomimo wielu zalet szczególną ostrożność powinny zachować osoby zmagające się z cukrzycą. 

Źródła: 

  1. USDA National Nutrient Database for Standard Reference 
  2. Grotto D., 101 produktów dla zdrowia i życia, peł. Olejnik D., wyd. Vesper, Poznań 2010. 
  3. A. Antoniewska, A. Adamska, J. Rutkowska, M. Zielińska; “Olej z nasion dyni jako źródło cennych składników w diecie człowieka”; „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2017, 98(1), str. 17-22. 
  4. Strzelecka H.Warzywa dyniowate. Wydaw. Warta, Warszawa 1985. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)