1
08 kwietnia 2021

Mleko roślinne – alternatywa dla mleka zwierzęcego

W dzisiejszych czasach rynek spożywczy poza konwencjonalnym nabiałem oferuje konsumentom także jego roślinne zamienniki w postaci napojów roślinnych. Stają się one coraz bardziej popularne, szczególnie wśród osób dbających o dietę i zdrowy styl życia. Czy faktycznie są one dobrym zamiennikiem krowiego mleka? Kto powinien po nie sięgać? 

Mleko migdałowe

Zdrowe odżywianie

Mleko jest bardzo odżywczym produktem w diecie człowieka, dostarczającym szereg składników o charakterze budulcowym i regulującym. Według definicji jest to wydzielina z gruczołu mlekowego samic ssaków, więc produkt oznaczony tą nazwą będzie dotyczył tylko produktów pochodzenia odzwierzęcego. Najczęściej spożywanym mlekiem przez człowieka jest mleko krowie.  

Głównymi składnikami mleka są tłuszcz, białko, węglowodany w tym laktoza, witaminy, składniki mineralne i substancje biologicznie czynne takie jak na przykład immunoglobuliny czy laktoferyna. Białko zawarte w mleku jest białkiem o wysokiej wartości biologicznej, które zawiera niezbędne aminokwasy. Mleko jest również źródłem cholesterolu w ilości ok. 5 mg/100 g, dostarcza także wszystkich witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: 

  • A (ok. 20 µg/100 g),  
  • D (ok. 0,01 µg/100 g),  
  • E (ok. 0,05 mg/100 g),  
  • K (ok. 0,2 µg/100 g).  

Zawiera ponadto całą gamę składników mineralnych takich jak: 

  • sód (ok. 45 mg/100 g),  
  • potas (ok. 141 mg/100 g),  
  • wapń (ok. 120 mg/100 g),  
  • fosfor (ok. 97 g/100 g),  
  • magnez (ok. 12 mg/100 g),  
  • żelazo (ok. 0,10 mg/100 g),  
  • mangan (ok. 0,02 mg/100 g),  
  • cynk (ok. 37 mg/100 g),  
  • miedź (ok. 0,01 mg/100 g), 
  • witaminy z grupy B.  

Konsumenci nietolerujący lub mający alergię na białka mleka krowiego mają do wyboru także szeroką gamę napojów „mlecznych” pochodzenia roślinnego. Są one również odpowiednie dla diet wegańskich. Do najbardziej znanych należą: napój sojowy, napój ryżowy, napój z migdałów czy napój owsiany.  

Wartość energetyczna dostępnych napojów roślinnych waha się między 30 a 70 kcal/100 g. Porównanie zawartości makroskładników przedstawiono w poniższej tabeli.  

 Mleko krowie 1,5%Napój sojowyNapój ryżowyNapój z migdałówNapój owsiany
Wartość energetyczna (kcal/100 g)4746683043
Białko (g/100 g)3,43,20,30,90,4
Tłuszcz (g/100 g)1,51,81,22,11,0
Węglowodany (g/ 100 g)5,03,913,71,57,0

Napoje takie mogą zawierać więcej bądź mniej węglowodanów od konwencjonalnego mleka krowiego w zależności od rodzaju. Nie zawierają one laktozy, charakterystycznej dla mleka krowiego, więc będą odpowiednie dla osób, które nie tolerują tego dwucukru. Wraz z wiekiem poziom laktazy trawiącej laktozę w organizmie spada, co tłumaczy występowanie dolegliwości trawiennych po spożyciu mleka. Włączenie napojów roślinnych jako urozmaicenie diety u tych osób będzie z pewnością świetnym rozwiązaniem. 

Zawartość tłuszczu jest zazwyczaj zbliżona, może być także wyższa w przypadku mlek pozyskiwanych z migdałów czy orzechów. Napoje roślinne mogą zawierać korzystne wielonienasycone kwasy tłuszczowe, mające prozdrowotne działanie na organizm człowieka. Napoje pochodzenia roślinnego nie zawierają cholesterolu, mogą być więc dobrym uzupełnieniem diety u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi.  

W roślinnych zamiennikach mleka znajduje się mniej białka – najwięcej tego makroskładnika zawiera mleko sojowe, a pozostałe rodzaje zawierają kilkakrotnie mniej tego ważnego składnika. Białko występujące w napojach roślinnych ma inny profil aminokwasowy i z pewnością nie przebije mleka zwierzęcego pod względem wartości biologicznej. Osobom uczulonym na białka mleka krowiego zaleca się wprowadzenie jego roślinnych zamienników. 

Napoje pochodzenia roślinnego są uboższe w witaminy i składniki mineralne. Są one często fortyfikowane, czyli wzbogacane różnymi składnikami, na przykład wapniem. Jednakże pierwiastek ten jest z pewnością lepiej przyswajalny z mleka krowiego, ze względu na obecność witaminy D oraz laktozy, które wpływają na jego wchłanianie. 

Podsumowując, napoje roślinne są wartymi uwagi produktami, zwłaszcza dla osób eliminujących produkty odzwierzęce, nietolerujących laktozy czy uczulonych na białka mleka krowiego. Pod względem wartości odżywczej nie dorównują jednak konwencjonalnemu mleku i są prawdopodobnie produktami bardziej przetworzonymi. Mogą być natomiast dobrym urozmaiceniem diety, także pod względem smakowitości.  

Źródła:  

  • Mojka K., Charakterystyka mlecznych napojów fermentowanych, Probl Hig Epidemiol., 2013, 94(4): 722-729. 
  • Hoffmann M., Kostyra E., Jakość sensoryczna i wartość odżywcza wegańskich substytutów mleka krowiego, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 2015. 
  • Gertig H., Przysławski J. Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu, PZWL, 2007. 
  • Jarosz M., Normy żywienia dla populacji Polski, Instytut Żywności i Żywienia, 2017. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Mleko migdałowe

Zdrowe odżywianie

Czytaj także
24 września 2021 mgr Ewelina Pietrzak
08 września 2021 mgr Mateusz Durbas
07 września 2021 mgr Mateusz Durbas
09 lipca 2021 mgr Ewelina Pietrzak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)