4
23 kwietnia 2019

Naturalne barwniki w żywności – czy są zdrowe?

Barwniki dodawane do produktów spożywczych nadają im atrakcyjniejszą barwę, ujednolicają ją lub przywracają ją po różnego rodzaju procesach przetwarzania. Dzięki temu wyroby wyglądają na świeższe, a przez to bardziej pożądane w oczach konsumentów. Barwniki spożywcze dzielimy na naturalne i sztuczne, a w składzie produktów występują one pod symbolami: E100 – E199.

Rodzaje naturalnych barwników spożywczych

Pośród wszystkich barwników dodawanych do żywności istnieje 16 naturalnych barwników, natomiast 3 są identyczne  z naturalnymi. Naturalne barwniki są związkami izolowanymi z roślin lub zwierząt, a także pigmentami powstającymi w procesach technologicznych.

Lista naturalnych barwników spożywczych

 

E100 – kurkumina

E101 –  ryboflawina

E120 – karmina

E132 – Indygotyna I

E140 – chlorofil

E141 – kompleks miedziowy chlorofilu

E150a-d – karmel

E153 – węgiel drzewny

E160a-f –  karotenoidy

E161a-h – ksantofile

E162 – betanina

E163 – antocyjaniany

E173 – glin

E174 – srebro

E175 – złoto

E181 – taniny

Najczęściej używane barwniki naturalnymi to:

Kurkumina – pozyskiwana z korzeni i łodyg kurkumy, nadaje produktom żółtą barwę. Zawierają ją głównie musztardy, napoje, koncentraty, przyprawy. Działa przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, a także przeciwnowotworowo. Wykazuje wiele właściwości prozdrowotnych.

Ryboflawina (witamina B2) – otrzymywana z drożdży lub na drodze syntezy. Posiada żółto-pomarańczowy odcień, służy do barwienia produktów zbożowych, serów i innych wyrobów mlecznych. Ryboflawina jest niezbędna do tworzenia czerwonych płytek krwi i wspiera układ odpornościowy.

Czerwień karminowa (koszenila) – pochodzi z wysuszonych i zmielonych pancerzyków owadów o nazwie czerwiec kaktusowy. Posiada ciemnoczerwoną barwę, można ją znaleźć w niektórych lodach, ogórkach konserwowych, napojach, ciastach, kisielach, sosach itp. Stosowana jest również w kosmetyce i farmacji. Nie jest jednak całkowicie bezpiecznym barwnikiem, ponieważ może powodować stany alergiczne. Od 2009 roku producenci mają obowiązek zaznaczenia obecności tego barwnika w produktach spożywczych, kosmetykach i farmaceutykach.

Karmel – otrzymywany poprzez ogrzewanie cukru w obecności amoniaku, zasad, siarczynu lub ich kombinacji. Jest brunatną mieszanką kompleksową koloru brązowego, przez co nadaje produktom barwę od brązowej do czarnej. Stosowany najczęściej w cukiernictwie. Spożywanie karmelu nie jest do końca bezpieczne dla organizmu.

Uwaga! Karmel o symbolu E150b-d wywołuje podrażnienia jelit, nadpobudliwość, ma negatywny wpływ na płodność i może być rakotwórczy.

Najbezpieczniejszy jest karmel zrobiony w domu w wyniku ogrzewania cukru.

Karoteny – pomarańczowe związki organiczne pochodzenia roślinnego, otrzymywane z marchwi do celów przemysłowych. Występują m.in. w warzywach oraz owocach, maśle, odtłuszczonych produktach do smarowania pieczywa i serach. Karoten jest prowitaminą witaminy A. Spożywanie zbyt dużej dawki karotenów może zabarwić skórę na żółty kolor.

Betanina (czerwień buraczana) – barwi produkty od koloru ciemnoczerwonego do fioletowego. Wykorzystuje się ją głównie w cukiernictwie przy produkcji galaretek, dżemów, lukrecji, również do barwienia napojów bezalkoholowych oraz w kosmetyce. Jest nieszkodliwy dla organizmów ludzkich.

Antocyjany (E160a) – grupa związków organicznych z klasy flawonoidów, barwią produkty na kolory: niebieski, fioletowy i czerwony. Są barwnikami wielu owoców, np. jagód, aronii, malin, winogron, a także niektórych warzyw: czerwonej kapusty czy czerwonej cebuli. Używane w napojach, konserwach owocowych oraz słodyczach. Wykazują właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe. Mogą zapobiegać rozwojowi choroby wieńcowej, arteriosklerozy oraz chorób, których przyczyną jest stres oksydacyjny.

Oprócz wyżej opisanych barwników naturalnych na etykietach znajdziemy również chlorofil i chlorofilin, które barwią produkty na zielono, a ponadto wykazują właściwości bakteriostatyczne i antyoksydacyjne. Do kolejnych barwników występujących na etykietach nielicznych produktów zaliczamy: luteinę, węgiel roślinny, złoto, srebro i aluminium.

Substancje E100-E199 zaliczane są do barwników, wśród których znajdują się również barwniki naturalne, w większości nieszkodliwe dla organizmu. Niektóre z nich, poza działaniem barwiącym, wykazują również właściwości prozdrowotne. Warto zapamiętać ich skróty i zwracać uwagę na ich obecność w produktach, gdyż nie wszystkie symbole „E” są szkodliwe.

Źródła:

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych. Dz.U. z 2010 r. nr 232, poz. 1525,
  2. E. Pijanowski, M. Dłużewski, A. Dłużewska, A. Jarczyk: Ogólna technologia Żywności, WNT, Warszawa, 1996, Wyd.7,
  3. Z. E. Sikorski i in.: Chemia żywności, WNT, Warszawa, 2000, Wyd. 3.,
  4. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 18. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)