5
09 czerwca 2021

Rabarbar – kto powinien go unikać?

Rabarbar należy do roślin często wykorzystywanych w okresie wiosenno-letnim. Gości w przydomowych ogródkach i ma różne zastosowania kulinarne – używa się go jako dodatku do ciast, dań, kompotów i koktajli. Stanowi źródło wielu witamin, związków mineralnych, jak i biologicznie czynnych. Jakie ma właściwości i zastosowanie? Kto powinien go unikać? 

Rabarbar – charakterystyka 

Rabarbar jest rośliną należącą do rodziny rdestowatych, wywodzącą się z terenów Azji, Syberii i Bułgarii. W tradycyjnej medycynie chińskiej rabarbar wykorzystywany był od wieków. W Polsce najpowszechniej występuje rabarbar ogrodowy, zwany również rzewieniem ogrodowym, który często jest uprawiany w przydomowych ogródkach.  

Roślina osiąga maksymalnie 1,5 m wysokości, a jej cechą charakterystyczną są długie, duże liście koloru zielonego na grubych ogonkach o barwie czerwonej, różowej bądź zielonej. Jadalną częścią rośliny są właśnie ogonki liściowe, które posiadają wiele zastosowań kulinarnych i są źródłem związków bioaktywnych.  

Rabarbar – wartość odżywcza 

Wartość energetyczna rabarbaru wynosi ok. 15 kcal w 100 g produktu. Prawie 90% jego masy stanowi woda. Jest on źródłem węglowodanów (ok. 4,6 g/100 g), z czego 3,2 g stanowi błonnik pokarmowy. Rabarbar zawiera niewielką ilość białka (ok. 0,5 g/100 g) oraz tłuszczu (ok. 0,1 g/100 g).  

Rabarbar jest źródłem wielu witamin: 

  • witamina C (ok. 9 mg/100 g),  
  • witamina B1 (ok. 0,023 mg/100 g),  
  • witamina B2 (ok. 0,029 mg/ 100 g),  
  • witamina B3 (ok. 0,11 mg/ 100 g),  
  • witamina B6 (ok. 0,03 mg/ 100 g), 
  • witamina E (ok. 0,18 mg/ 100 g). 

Ponadto zawiera wiele składników mineralnych:  

  • wapń (ok. 52 mg/ 100 g), 
  • fosfor (ok. 24 mg/ 100 g), 
  • magnez (ok. 13 mg/ 100 g), 
  • potas (ok. 136 mg/ 100 g), 
  • żelazo (ok. 0,6 mg/100 g), 
  • cynk (0,13 mg/100 g), 
  • mangan (ok. 0,16 mg/100 g), 
  • miedź (ok. 0,05 mg/100 g). 

Wśród związków biologicznie czynnych obecnych w rabarbarze można wyróżnić:  

  • kwasy organiczne (kwas szczawiowy), 
  • antrachinony, 
  • flawonole, 
  • antocyjany, 
  • stilbeny (resweratrol). 

Rabarbar – właściwości i zastosowanie 

  • jest niskokaloryczny – może być dobrym urozmaiceniem diet redukcyjnych i wykorzystywany przez osoby z nadwagą i otyłością, 
  • reguluje pracę jelit – dzięki zawartości błonnika pokarmowego wspomaga trawienie i zapobiega zaparciom, natomiast spożywanie go w nadmiernych ilościach może wywołać efekt przeczyszczający ze względu na obecność antrachinonów, 
  • posiada właściwości przeciwutleniające, przeciwnonotworowe, hepatoprotekcyjne (działa ochronnie na wątrobę) dzięki zawartości stilbenów, a zwłaszcza resweratrolu, 
  • ma niski indeks glikemiczny, dlatego może stanowić urozmaicenie dań w diecie cukrzycowej. 

Rabarbar – kiedy go unikać? 

Rabarbar, ze względu na obecność kwasu szczawiowego nie jest zalecany u osób chorujących na kamice nerkowe, zwłaszcza w przypadku kamicy szczawianowo-wapniowej. Rabarbaru należy również unikać przy dnie moczanowej i osteoporozie. Kwas szczawiowy jako substancja antyodżywcza może również wpływać na bioprzyswajalność składników mineralnych, dlatego też nie zaleca się rabarbaru kobietom w ciąży oraz dzieciom, ze względu na możliwość ograniczenia wchłaniania kluczowych składników dla zdrowia kości i zębów. Rabarbaru powinny również unikać osoby chorujące na choroby zapalne jelit takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, ze względu na możliwość nadmiernego podrażniania przewodu pokarmowego. Nie jest on również wskazany w przypadku zespołu złego wchłaniania, zaburzeń trawienia czy biegunek

Warto jednak zaznaczyć, że obróbka termiczna istotnie wpływa na zawartość kwasu szczawiowego w rabarbarze, powodując zmniejszenie jego ilości. Spożywając rabarbar, warto również zwrócić uwagę na podaż wapnia w diecie, aby zrównoważyć niekorzystne działanie szczawianów. 

Podsumowując, rabarbar stanowi ciekawe urozmaicenie diety w sezonie wiosenno-letnim. Stanowi źródło witamin, składników mineralnych i substancji biologicznie czynnych o działaniu prozdrowotnym. Sprawdzi się jako dodatek do diety każdego z nas. Nie jest on jednak polecany w przypadku niektórych chorób, ze względu na obecność kwasu szczawiowego. 

Źródła: 

  • H. Kunachowicz, B. Przygoda, I. Nadolna, K. Iwanow. Tabele składu i wartości odżywczej żywności, PZWL, Warszawa, 2017. 
  • Mitek M., Lysoniewska E., Rabarbar – ciekawy surowiec dla przemysłu, Przemysł Spożywczy, 2012, 66, 7. 
  • T. Pussa, P. Raudsepp, K. Kuzina, A. Raal. Polyphenolic composition of roots and petioles of Rheum rhaponticum L. Phytochemical analysis, 2008; 20(2):98-103. 
  • U. Svajger, M. Jeras. Anti-inflammatory effects of resweratrol and its potential use in therapy of immune-mediated disease. Int Rev Immunol, 2012, 31:202-222. 
  • Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, PZWL, 2007. 
  • Jarosz M., Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, 2010. 
  • Jarosz M., Normy żywienia dla populacji Polski, Instytut Żywności i Żywienia, 2017. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Co stosować na problemy z gazami i zaparciami u niemowlaka?

Najczęściej gazy u niemowląt pojawiają się na skutek trawienia białek i laktozy zawartych w mleku matki. Mogą być również konsekwencją…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
24 września 2021 mgr Ewelina Pietrzak
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
08 września 2021 mgr Mateusz Durbas
07 września 2021 mgr Mateusz Durbas
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)