1
09 listopada 2020
mgr Beata Ossowska Autor
Autor
mgr Beata Ossowska

Święta na bezglutenie – co jeść, gdy cierpisz na celiakię?

Dieta bezglutenowa jest metodą leczenia celiakii. Polega ona na wyeliminowaniu wszystkich produktów zawierających gluten lub tych, w których może znajdować się jego śladowa ilość. Dietę tę należy stosować dożywotnio, również w tak wyjątkowym okresie, jakim są święta Bożego Narodzenia.  

Dieta bezglutenowa jest metodą leczenia celiakii. Polega ona na wyeliminowaniu wszystkich produktów zawierających gluten lub tych, w których może znajdować się jego śladowa ilość. Dietę tę należy stosować dożywotnio, również w tak wyjątkowym okresie, jakim są święta Bożego Narodzenia.  

Gdzie znajduje się gluten? 

Gluten jest białkiem znajdującym się̨ w pszenicy, życie i jęczmieniu. Te zboża należy całkowicie wyeliminować́ z diety. Jego źródłem są̨ również produkty spożywcze wyprodukowane na bazie zbóż glutenowych, tj.  

  • mąki (pszenna, orkiszowa, żytnia, jęczmienna, owsiana),  
  • kasze (kuskus, manna, jęczmienna, bulgur),  
  • płatki i otręby (żytnie, pszenne, jęczmienne, owsiane bez symbolu przekreślonego kłosa), 
  • pieczywo (każdy rodzaj ze względu na duże zanieczyszczenie maszyn i środowiska w piekarni mąkami z glutenem, wyjątek stanowią pieczywa z przekreślonym kłosem), 
  • makarony (pszenny, orkiszowy, żytni, owsiany),  
  • bułka tarta,  
  • kawa zbożowa,  
  • kiełki pszenne. 
Barszcz z uszkami

*Owies, ze względu na duże zanieczyszczenie glutenem, również należy całkowicie wyeliminować z diety. Wyjątek stanowią produkty z owsa ze znakiem przekreślonego kłosa.  

Na wigilijnym stole należy uważać na ukryte źródła glutenu, takie jak:  

  • opłatek komunijny,  
  • wędliny,  
  • konserwy (ze względu na przyprawy, skrobię pszenną),  
  • majonez,  
  • ketchup i inne gotowe sosy,  
  • mieszanki przypraw,  
  • kolorowe alkohole,  
  • piwo,  
  • mięsa paczkowane,  
  • dodatki maltodekstryny pszennej w gotowych produktach lub przyprawach,  
  • proszek do pieczenia.  

Przeczytaj również:
Ile kalorii mają świąteczne potrawy?

Co jeść w trakcie świąt na diecie bezglutenowej? 

Na szczęście część tradycyjnych świątecznych potraw nie zawiera glutenu. Do takich należą zupy, m.in. czerwony barszcz lub zupa grzybowa. Należy jednak zwrócić uwagę, by były one przygotowywane z naturalnych składników. Takie dodatki jak kostki rosołowe czy zupy z proszku mogą już zawierać gluten. Pamiętaj również, że uszka w barszczu także muszą być bezglutenowe. Jeżeli masz w swoim mieście restaurację serwującą dania bezglutenowe, warto dowiedzieć się, czy nie oferują świątecznego garmażu. Oczywiście wigilijne uszka można zrobić również samemu według poniższego przepisu:

Składniki 

Ciasto: 

  • 300 g mieszanki mąk bezglutenowych, chlebowej, 
  • 1 szklanka gorącej wody, 
  • 1/2 łyżeczka soli, 
  • 2 łyżki oliwy z oliwek. 

Farsz:  

  • 100 g grzybów, 
  • 250 g kapusty kiszonej, 
  • cebula, 
  • 2 łyżki oleju rzepakowego, 
  • przyprawy: liść laurowy, ziele angielskie. 

Wykonanie 

Wszystkie składniki na ciasto wymieszaj ze sobą i zagnieć. Stół posyp mąką bezglutenową. Ciasto rozwałkuj i wykrawaj szklanką lub innym przyrządem. Na patelni lub w garnku rozgrzej olej rzepakowy. Dodaj posiekaną cebulę i grzyby. Podsmaż przez około 3 min. Następnie dodaj kapustę oraz przyprawy. Podlej minimalną ilością wody i gotuj około 20-30 minut (aż kapusta będzie miękka). Farsz wykładaj na ciasto i zawiń dwa końce jak w tradycyjnych uszkach. Gotuj w osolonym wrzątku przez około 2-3 minuty. Ten przepis możesz wykorzystać również na pierogi.  

Pamiętaj, jeżeli również przygotowujesz uszka czy pierogi z glutenem, to nie gotuj ich w tym samym garnku co bezglutenowe i oraz wyłóż je na inny talerz. Dodatkowo zwróć uwagę, żeby użyć innego wałka i bardzo dokładnie oczyścić stolnicę. Produkty bezglutenowe najlepiej przygotowywać jako pierwsze.  

Na wigilijnym stole nie może również zabraknąć ryb. Na szczęście same w sobie nie zawierają glutenu, więc są bezpiecznym daniem dla osób chorujących na celiakię. Należy jedynie pamiętać, że ryby nie można panierować w tradycyjny sposób z użyciem bułki tartej. Możesz ją natomiast upiec lub usmażyć bez panierki lub z panierką z mąki bezglutenowej. Ważna jest również kolejność smażenia ryb. Pamiętaj, żeby „rybę bezglutenową” smażyć jako pierwszą i położyć na osobnym talerzu. Również bezpieczne będą śledzie i ich wszelkie formy, ale najlepiej przyrządzić je samemu, gdyż producent może dodać przyprawy, które będą zanieczyszczone glutenem.  

Bezpieczne będą również dodatki warzywne, takie jak kapusta z grzybami, groch z kapustą czy sałatka jarzynowa zrobione samodzielnie. Większym problemem niestety są wigilijne ciasta. Wszystkie w swoich oryginalnych recepturach posiadają gluten. Do ich wypieku możesz użyć gotowych mieszanek mąk bezglutenowych lub postarać się zrobić desery bez użycia mąki. Postaw wtedy na takie ciasta jak: sernik na zimno, sernik pieczony bez spodu lub tiramisu na bezglutenowych biszkoptach.  

Obecnie dieta bezglutenowa zyskuje na popularności. Dzięki temu osoby cierpiące na celiakię mają do wyboru coraz większą gamę produktów. Dodatkowo pojawia się coraz więcej restauracji oferujących bezglutenowe dania, również te świąteczne. Warto więc sprawdzić ofertę producentów i restauracji tak, aby móc się w pełni cieszyć Bożym Narodzeniem bez glutenu. 

Przeczytaj również:
Co to jest celiakia?
Dieta bezglutenowa – dla kogo jest wskazana?
Czym są choroby glutenozależne?

Źródła: 

  • Samasca G, Sur G, Lupan I, Deleanu D. Gluten-free diet and quality of life in celiac disease. Gastroenterol Hepatol Bed Bench. 2014;7(3):139-143. 
  • H. Ciborowska. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. PZWL, 2015. 
  • Zalecenia Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej IŻŻ, dostęp z dnia 08.11.2020 r. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone są dla osób powyżej 16 lat (Pfizer BioNTech) oraz dla osób powyżej 18 roku…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)