8
Katarzyna Jaśkiewicz Autor
Katarzyna Jaśkiewicz
mgr
Logopeda, absolwentka neurologopedii na Uniwersytecie Gdańskim oraz studiów podyplomowych z oligofrenopedagogiki. Obecnie pracuje zarówno z dziećmi zdrowymi, jak i z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. W wolnym czasie uwielbia czytać książki, spędzać czas na świeżym powietrzu, podróżować oraz zdobić przedmioty metodą decoupage.

Apraksja oralna – na czym polega zaburzenie oralno-motoryczne?

Apraksja to zaburzenie wykonywania celowych ruchów, np. takich, które wykonujemy podczas zapinania guzików czy wiązania butów. Zaburzenie to może dotyczyć również mowy. W trakcie mówienia nasze narządy artykulacyjne (język, podniebienie miękkie wraz z języczkiem, wargi i żuchwa) wykonują niezwykle skomplikowane ruchy, których nie jesteśmy świadomi, ponieważ są wykonywane automatycznie. W przypadku wystąpienia apraksji następuje upośledzenie ruchów wykonywanych przez narządy artykulacyjne. Zaburzenie to nazywane jest apraksją oralną, apraksją mowy lub AOS (Apraxia of Speech).

Apraksja to zaburzenie wykonywania celowych ruchów, np. takich, które wykonujemy podczas zapinania guzików czy wiązania butów. Zaburzenie to może dotyczyć również mowy. W trakcie mówienia nasze narządy artykulacyjne (język, podniebienie miękkie wraz z języczkiem, wargi i żuchwa) wykonują niezwykle skomplikowane ruchy, których nie jesteśmy świadomi, ponieważ są wykonywane automatycznie. W przypadku wystąpienia apraksji następuje upośledzenie ruchów wykonywanych przez narządy artykulacyjne. Zaburzenie to nazywane jest apraksją oralną, apraksją mowy lub AOS (Apraxia of Speech).

Apraksja oralna – przyczyny

W literaturze wyróżnia się dwa rodzaje zaburzeń oralno-motorycznych (związanych z mową i ruchem narządów mowy). Oba skupiają się na problemach wynikających z braku koordynacji narządów artykulacyjnych lub na trudnościach w zainicjowaniu ruchu. Apraksja oralna u dziecka może wynikać:

  • z niedojrzałości narządów mowy, co powoduje problemy z koordynacją warg, języka, podniebienia i żuchwy,
  • z niedostatecznej pracy mięśni, co również daje objawy braku koordynacji ruchowej artykulatorów.

Co więcej, apraksja oralna często wynika z uszkodzenia struktur mózgowych odpowiedzialnych za mówienie – rzadko kiedy występuje w izolacji. Zazwyczaj towarzyszą jej inne zaburzenia, np. afazja lub dyzartria. Ponadto w przypadku apraksji uszkodzenia struktur narządów mowy nie są widoczne. Oznacza to, że aparat mowy posiada fizyczne warunki do wykonywania ruchów potrzebnych do tworzenia słów, jednak z pewnych przyczyn nie mogą być one wykonane.

Apraksja mowy – objawy

Charakterystycznymi objawami apraksji mowy są:

  • zaburzenia artykulacyjne,
  • zaburzenia prozodyczne (najważniejszymi elementami prozodii są akcent, intonacja i iloczas, które nadają mowie właściwe brzmienie).

Do innych objawów apraksji mowy należą:

  • kilkukrotne próby powiedzenia jednego słowa,
  • elizje – pomijanie głosek występujących na początku lub na końcu wyrazu,
  • sylabizowanie,
  • problemy z powtarzaniem słów,
  • błędy pojawiające się podczas mówienia,
  • występowanie trudności w uśmiechaniu się, w wykonywaniu ćwiczeń artykulacyjnych, np. liczenie zębów, oblizywanie ust, robienie min lub wysuwanie języka,
  • nadmierne ślinienie,
  • oddychanie torem ustnym,
  • zgrzytanie zębami.

U kogo najczęściej diagnozuje się apraksję oralną?

Z racji tego, że apraksja oralna ma związek z uszkodzeniem mózgu, najczęściej diagnozuje się ją u osób:

  • po udarach,
  • po wylewach,
  • po wypadkach komunikacyjnych,
  • ze stwierdzonym nowotworem mózgu.

Zdarza się, że apraksja jest diagnozowana u dzieci.

Apraksja mowy u dzieci

Apraksja mowy u dzieci

U dzieci stosunkowo rzadko diagnozuje się AOS. Podobnie jak w przypadku dorosłych, przejawia się ona trudnościami w mówieniu, które są spowodowane nieprawidłową współpracą narządów artykulacyjnych i mięśni, pomimo tego, że w budowie anatomicznej nie występują żadne odchylenia.

W przypadku dzieci należy pamiętać, że mowa rozwija się stopniowo. Proces ten trwa aż do 7 roku życia. W tym czasie dziecko uczy się tworzenia konkretnych słów, czemu towarzyszy nauka określonych ruchów artykulacyjnych, które w późniejszym czasie ulegną zautomatyzowaniu.

Mówienie wymaga pełnej współpracy warg, języka, podniebienia miękkiego i żuchwy. Koordynacja tych wszystkich elementów nie jest łatwa. W całym procesie istotny jest mózg, który kontroluje pracę mięśni i narządów mowy. Ruchy, które wykonujemy podczas mówienia, zapamiętywane są przez układ nerwowy i odtwarzane w trakcie mówienia. U dziecka z apraksją mowy mózg z pewnych powodów nie zapamiętuje tych informacji.

Apraksja dziecięca – przyczyny

Istnieją liczne teorie na temat przyczyn występowania apraksji oralnej u dzieci, jednak wiele z nich nie zostało potwierdzonych badaniami. Warto wiedzieć, że nie stwierdzono różnic w budowie mózgu dziecka z apraksją mowy i dziecka o prawidłowym rozwoju. Uważa się, że przyczynę tego zaburzenia może stanowić zakłócona współpraca mięśni i mózgu.

Zdarza się, że apraksja oralna jest objawem, który towarzyszy innym zaburzeniom. Są to m.in.

  • zespół Downa,
  • mózgowe porażenie dziecięce, 
  • autyzm.

Apraksja mowy może się również pojawić:

  • w przebiegu zaburzeń metabolicznych,
  • w przypadku uszkodzeń mózgu (udar, wylew),
  • jako objaw chorób genetycznych.

Apraksja mowy u dzieci – diagnoza

Apraksja mowy nie może zostać zdiagnozowana, gdy dziecko nie zaczęło jeszcze mówić.

Diagnoza może zostać postawiona w przypadku dziecka mówiącego, które:

  • popełnia zróżnicowane i niekonsekwentne błędy w trakcie mówienia,
  • ma trudności podczas mówienia,
  • tworzy krótkie i proste wypowiedzi.

Do tej pory nie powstał test diagnozujący występowanie apraksji mowy.

Czy apraksję oralną można wyleczyć?

Terapia apraksji mowy w dużej mierze zależy od czynnika, który ją wywołał. Do leczenia zaburzenia można przystąpić, kiedy zostanie poznana jego przyczyna. W zależności od etiologii apraksji mowy stosuje się leczenie farmakologiczne lub operacyjne. Jeżeli zaburzenie dotyczy dzieci, należy pamiętać, że z apraksji się nie wyrasta, jednak systematyczna praca z logopedą może spowodować polepszenie mowy. Zdarzają się przypadki, gdy terapia nie przynosi pożądanych efektów. Aby dziecko mogło komunikować się z otoczeniem, wprowadza się komunikację alternatywną np. w formie symboli PCS, Makaton itp.

Źródła:

  • M. Pąchalska, Neuropsychologia kliniczna. Urazy mózgu, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
  • W.G. Bradley, R.B. Daroff, G. M. Fenichel, J. Jankovic, redaktor wydania polskiego A. Prusiński, Neurologia w praktyce klinicznej. Zasady diagnostyki i postępowanie, t. 1, Lublin 2006, wyd. 1.
Apraksja mowy
Mirka Karendys Autor

Mirka Karendys

mgr farm.

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.

Zobacz więcej

Hanna Lengiewicz Autor

Hanna Lengiewicz

mgr farm.

Jakie produkty są naturalnymi probiotykami?

Najpopularniejsze naturalne probiotyki to kiszonki, a przede wszystkim:  kapusta kiszona i sok z kiszonej kapusty (bogate również w witaminę C),…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Wenflony – o czym mówi ich kolor?

Wenflony, inaczej kaniule dożylne, służą do podawania leków i kroplówek bez potrzeby wielokrotnego wkłuwania igły w żyłę. Mają one różne…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Czy łuszczyca jest zaraźliwa?

Nie, łuszczyca nie jest zaraźliwa i kontakt z osobą chorą jest bezpieczny. Zgodnie z komunikatem wydanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Preparat standaryzowany - co to znaczy?

Surowce roślinne charakteryzują się zmiennym składem chemicznym zależnym od warunków ekologicznych uprawy. Stanowi to ogromny problem dla gałęzi przemysłu, które…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Ciąża a malowanie paznokci

Nie ma zdecydowanych przeciwwskazań do malowania paznokci w ciąży. Jeżeli przyszła mama toleruje zapach lakieru i ma taką potrzebę, może…

Zobacz więcej

Sebastian Cybulski Autor

Sebastian Cybulski

mgr farm.

Próchnica - czy jest zaraźliwa?

Tak! Próchnica jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterie Streptococcus mutans, Streptococcus sobrinus i Lactobacillus acidophilus, które oprócz naszych zębów, kolonizują…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji

Bądź na bieżąco

Zostaw nam swój adres mailowy, żeby otrzymywać od nas informacje o nowościach, porady farmaceutów oraz inne ciekawe treści

Zapisz mnie na newsletter
Czytaj także
24 stycznia 2020 Rafał Suchodolski
09 stycznia 2020 mgr farm. Marta Junowicz
09 stycznia 2020 mgr farm. Monika Cichocka
08 stycznia 2020 Leszek Pawski
07 stycznia 2020 mgr farm. Sebastian Cybulski
02 stycznia 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
02 stycznia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
31 grudnia 2019 mgr farm. Sebastian Cybulski
30 grudnia 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
Zobacz więcej
Subskrybuj
newsletter