21
21 stycznia 2021

Arnika górska – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Arnika górska to roślina, która nie tylko zachwyca swoim wyglądem i zapachem, ale również ma bardzo korzystny wpływ na nasze zdrowie. Od lat doceniana za swoje lecznicze właściwości, dziś widnieje na liście gatunków chronionych. Na szczęście dzięki specjalnym uprawom w dalszym ciągu możemy korzystać z jej dobroczynnego działania. I warto, bo zdecydowanie bylina ta jest prawdziwym skarbem natury.   

Arnika

Produkty z arniką górską

Arnika górska – charakterystyka 

Arnika górska (łac. Arnica montana), nazywana również kupalnikiem górskim czy pomornikiem, to wieloletnia, osiągająca od 20 do 60 cm wysokości roślina z rodziny astrowatych. Charakteryzuje ją grube, słabo rozgałęzione kłącze, z którego wychodzą liczne korzenie przybyszowe. Wyrasta z niego także przyziemna rozeta odwrotnie jajowatych liści odziomkowych oraz słabo rozgałęziona, odlegle ulistniona, omszona łodyga. Okres kwitnienia arniki przypada od czerwca do sierpnia – wtedy to na końcu rozgałęzień łodygi zobaczyć można koszyczki kwiatowe składające się z kilkunastu kwiatów języczkowych i kilkudziesięciu kwiatów rurkowatych. Koszyczki te charakteryzują się złoto-żółtą barwą oraz przyjemnym i aromatycznym zapachem. Owoce arniki to owłosione niełupki.

Arnika górska – występowanie 

Arnika górska naturalnie rośnie w Europie Zachodniej, Azji Środkowej i Ameryce Północnej. Jak sama nazwa wskazuje, występuje na górskich i przyleśnych łąkach oraz halach, a także na torfowiskach, zrębach i brzegach lasów. W Polsce rośnie dość rzadko. Można ją spotkać m.in. w Karpatach, Sudetach, na Mazurach czy Suwalszczyźnie. Jest ona objęta ścisłą ochroną gatunkową – trzeba więc pamiętać, że zbieranie dziko rosnącej arniki jest zabronione. W lecznictwie wykorzystywana jest arnika górska pozyskiwana ze specjalnie prowadzonych upraw. 

Arnika górska – właściwości i działanie 

Podstawowym surowcem wykorzystywanym w zielarstwie są kwiaty arniki zbierane na początku kwitnienia. Są one prawdziwą skarbnicą substancji takich jak: 

  • laktony seskwiterpenowe (m.in. helenalina), 
  • flawonoidy, 
  • olejek eteryczny, 
  • triterpeny, 
  • kwasy organiczne, 
  • aminy, 
  • fitosterole, 
  • karotenoidy, 
  • gorycze, 
  • garbniki,  
  • saponiny, 
  • sole mineralne. 

Tej dużej grupie związków czynnych arnika zawdzięcza popularność i szerokie zastosowanie. To właśnie dzięki ich obecności wykazuje ona działanie antyseptyczne, antybakteryjne i przeciwzapalne oraz zmniejsza obrzęk i jego bolesność.  Arnika górska doceniana jest także za pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Wzmacnianie ściany naczyń włosowatych, zapobieganie tworzeniu się zakrzepów żylnych, poprawa wydolności mięśnia sercowego objawiająca się podwyższeniem przepływu krwi przez naczynia wieńcowe oraz zwiększeniem objętości wyrzutowej serca, a także lepsze krążenie w kończynach i mózgu to jedynie część z wykazanych w badaniach działań na układ krwionośny.  

Co więcej, podawane doustnie wyciągi z jej kwiatów nieznacznie stymulują wytwarzanie soku żołądkowego oraz żółci, zwiększają ilość wydalanego moczu, a także działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych.  

Arnika górska – zastosowanie wewnętrzne 

Właściwości arniki sprawiają, że znajduje ona zastosowanie w leczeniu wielu dolegliwości, takich jak: 

  • zaburzenia wieńcowego i mózgowego krążenia krwi, 
  • postępujące osłabienie mięśnia sercowego na tle miażdżycowym, 
  • bolesna parestezja, 
  • żylaki odbytu, 
  • zespół pozakrzepowy, 
  • krwawienia po porodzie i na tle klimakterium, 
  • stany zapalne i zakrzepowe naczyń krwionośnych w kończynach dolnych. 

Arnika górska – zastosowanie zewnętrzne 

Arnika górska, chociaż znajduje dość szerokie zastosowanie wewnętrzne, znacznie częściej używana jest miejscowo w postaci okładów, nacierań i maści. Wykorzystywana jest jako środek przeciwzapalny, przeciwobrzękowy oraz łagodzący ból w takich sytuacjach jak: 

  • krwiaki, stłuczenia, obrzęki pourazowe, 
  • uderzenia i złamania, 
  • czyraki i wrzody, 
  • oparzenia I i II stopnia, 
  • owrzodzenia, 
  • wylewy podskórne, 
  • bóle artretyczne, 
  • jako środek łagodzący ból w zakrzepowym lub zarostowym zapaleniu żył, 
  • bóle pooperacyjne, 
  • zapalenie ścięgien, stawów i nerwów, 
  • ból barków, 
  • owrzodzenie żylakowe, 
  • ukąszenia owadów
  • zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej i dziąseł. 

Arnika górska – zastosowanie w kosmetykach 

Wyciągi z arniki znajdują zastosowanie również w kosmetykach. Można je spotkać w produktach do pielęgnacji cery naczyniowej. Dzięki swoim właściwościom wykorzystywane są też w preparatach dedykowanych do skóry borykającej się trądzikiem różowatym oraz teleangiektazjami, potocznie zwanymi pajączkami naczyniowymi. Poprawa mikrokrążenia w naczyniach włosowatych, działanie przeciwzapalne oraz zdolność redukowania zastojów limfatycznych sprawia, że wyciąg z arniki znaleźć można również w kosmetykach antycellulitowych. Preparaty z arniką sprawdzą się w walce z każdą formą cellulitu, a najlepiej u osób zmagających się z nasilonym obrzękiem.  

Arnika górska – przeciwwskazania 

Podobnie jak w przypadku innych ziół, tak i w przypadku arniki możliwe są działania niepożądane. Przy stosowaniu wewnętrznym przyjęcie zbyt dużych dawek może się objawiać: 

  • bólami głowy i brzucha,  
  • biegunką,  
  • wymiotami,  
  • osłabieniem oddechu i pracy serca, 
  • zwężeniem źrenic. 

Nie należy spożywać preparatów z arniki w przypadku: 

  • stanu pozawałowego, 
  • zapalenia żołądka lub jelit,  
  • występowania krwawienia w przewodzie pokarmowym, 
  • leczenia glikozydami naparstnicowymi lub strodantyną.  

Zewnętrznie nie należy stosować preparatów z arniki na: 

  • otwarte rany,  
  • rozległe obtarcia naskórka,  
  • oparzenia III stopnia, 
  • ostre stany zapalne skóry. 

Niezastosowanie się do tych przeciwwskazań może skutkować wystąpieniem silnego podrażnienia tkanek, podwyższeniem temperatury ciała, a nawet ropieniem ran. 

Źródła: 

  • Grys A., Łowicki Z., Gryszczyńska A., Kania M., Parus A., Rośliny zielarskie w leczeniu chorób skóry – bezpieczeństwo i zastosowanie, Postępy Fitoterapii 3/2011. 
  • Klimowicz A., Zielonka J., Turek M., Nowak A., Substancje pochodzenia naturalnego stosowane w terapii cellulitu, Postępy fitoterapii 2/2015. 
  • Ożarowski A. Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL, Warszawa 1982. 
  • Senderski M. Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie. Wydawnictwo Mateusz Senderski, Podkowa Leśna 2017.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Ostropest i inne zioła

Ostropestu nie powinno zalewać się wrzątkiem ze względu na degradację związków czynnych. W zasadzie żadnych ziół nie powinno się zalewać…

Zobacz więcej

Jak leczyć grzybicę skóry w cukrzycy?

Grzybica jest bardzo częstym symptomem, jak i powikłaniem cukrzycy. Aby leczenie było skuteczne i celowane w odpowiedni rodzaj pasożyta, zalecałabym…

Zobacz więcej

Oleje do skóry tłustej i mieszanej

Do cery tłustej i mieszanej doskonale sprawdzają się oleje: jojoba, z czarnuszki, arganowy, lniany, z pestek malin, z wiesiołka, konopny.…

Zobacz więcej

Osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust - jak temu zaradzić?

Biało-żółty osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust mogą świadczyć o wielu dolegliwościach. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowa higiena jamy…

Zobacz więcej

Krem na trądzik i przebarwienia z kwasem azelainowym - jak stosować?

Kwas azelainowy wykazuje działanie keratolityczne (złuszczające), przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Normalizuje nadmierne rogowacenie naskórka oraz zmniejsza produkcję łoju. Rozjaśnia przebarwienia i…

Zobacz więcej

Jak pozbyć się blizn po trądziku na cerze dojrzałej?

Jeśli dotychczasowe działania nie przyniosły skutku, zalecałabym skonsultować się z dermatologiem.  Ślady po bliznach można spróbować zmniejszyć, używając żeli silikonowych.…

Zobacz więcej

Co na przebarwienia skóry i blizny?

Przede wszystkim radziłabym udać się do specjalisty, lekarza dermatologa lub do kliniki medycyny estetycznej. Określą oni przyczynę złego stanu Pani…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Arnika

Produkty z arniką górską

Czytaj także
22 października 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
22 października 2021 Natalia Górska
20 października 2021 mgr Anna Dulska
18 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
18 października 2021 Natalia Górska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)