36
Patrycja Królikiewicz-Kurek Autor
Autor
lek.
Patrycja Królikiewicz-Kurek

Badanie ALT i AST – kiedy wykonać próby wątrobowe?

Oznaczanie aktywności enzymów ALT i AST służy do diagnostyki chorób wątroby, m.in. ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby czy alkoholowych chorób wątroby. Aktywność tych enzymów może wzrastać również w innych sytuacjach, np. w niedoczynności tarczycy. 

Oznaczanie aktywności enzymów ALT i AST służy do diagnostyki chorób wątroby, m.in. ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby czy alkoholowych chorób wątroby. Aktywność tych enzymów może wzrastać również w innych sytuacjach, np. w niedoczynności tarczycy. 

Aminotransferazy – niezwykle ważne enzymy 

Aminotransferazy alaninowa (ALT) i asparaginianowa (AST) są enzymami. Enzymy to substancje chemiczne, które katalizują przebieg reakcji chemicznych, obniżając ich energię aktywacji. Do przeprowadzenia reakcji potrzebne są substraty – substancje początkowe, które mają ulec przekształceniu w produkty, czyli substancje końcowe. Rolą enzymu jest przyspieszenie przebiegu przemiany, która niekiedy bez jego pomocy zachodziłaby nawet milion razy wolniej. Obecne w ludzkim organizmie enzymy są substancjami wysoce specyficznymi dla konkretnych substratów i reakcji. Oznacza to, że ich obecność i działanie warunkuje zachodzenie konkretnych reakcji oraz sprawne dostarczanie produktów istotnych metabolicznie. 

Badanie ALT 

Aminotransferaza alaninowa (ALT lub AlAT) to enzym znajdujący się wyłącznie w cytoplazmie komórek. Jest on również względnie swoisty dla komórek wątroby – hepatocytów. 

Wątroba

Badanie AST 

Aminotransferaza asparaginianowa (AST lub AspAT) znajduje się zarówno w cytoplazmie komórek, jak i w ich mitochondriach. Występuje w: 

  • hepatocytach, 
  • komórkach mięśnia serca, 
  • komórkach mięśni szkieletowych, 
  • komórkach nerek, 
  • komórkach mózgu, 
  • czerwonych krwinkach (erytrocytach). 

Z tego powodu podwyższenie jego aktywności we krwi jest mniej specyficzne dla patologii wątroby. 

Badanie ALT i AST potocznie określa się jako próby wątrobowe.

Badanie ALT i AST – kiedy wykonać? 

Oznaczenie transaminaz zwykle zlecane jest w sytuacjach podejrzenia uszkodzenia wątroby, między innymi u osób nadużywających alkoholu, w zatruciach substancjami chemicznymi, np. paracetamolem lub biologicznymi, takimi jak toksyny niektórych grzybów. Ich monitorowanie wskazane jest również w przypadku przewlekłego stosowania wielu leków: immunosupresyjnych, przeciwbólowych czy obniżających poziom cholesterolu. Użyteczne są w diagnostyce i obserwacji przebiegu choroby u pacjentów zakażonych wirusami hepatotropowymi, zwykle wirusami zapalenia wątroby typu A, B lub C. 

Pobranie krwi

Próby wątrobowe – co wykrywają? 

Oznaczenia aktywności aminotransferaz są wykorzystywane w praktyce klinicznej głównie jako narzędzie diagnostyki i monitorowania rozmaitych chorób wątroby: 

  • ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby, 
  • alkoholowych chorób wątroby, 
  • autoimmunologicznych chorób wątroby, 
  • toksycznych uszkodzeń wątroby, 
  • chorób metabolicznych powodujących uszkodzenie wątroby, 
  • chorób naczyniowych i nowotworowych wątroby, 
  • ostrej niewydolności wątroby. 

Warto jednak wiedzieć, że aktywność enzymów może wzrastać również w stanach niezwiązanych z tym narządem: 

  • uszkodzeniach mięśni (miopatiach), 
  • niedoczynności tarczycy, 
  • stanach nadmiernego rozpadu krwinek czerwonych (hemolizie), 
  • po intensywnym wysiłku fizycznym. 

Próby wątrobowe – normy 

Norma stężenia obu transaminaz może się nieznacznie różnić, zależnie od stosowanej przez laboratorium metody, dlatego zawsze należy zwracać uwagę na zakres wartości prawidłowych podawanych przez laboratorium. Ogólnie za prawidłową uznaje się aktywność obu enzymów poniżej 40 IU/l. Interpretację wartości przekraczających tę granicę należy pozostawić doświadczonemu lekarzowi, ponieważ zależnie od ich stopnia, wzajemnej relacji stężeń obu enzymów, innych wyników oraz objawów towarzyszących może on wstępnie wnioskować o możliwych przyczynach i kierować chorego na dalszą diagnostykę. 

Próby wątrobowe – cena 

Oznaczenie transaminaz to badanie, którego wykonanie w przypadku stwierdzenia wskazań może zlecić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej lub ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Wykonywane jest również w ramach medycyny pracy. Istnieje także możliwość wykonania badań w komercyjnym laboratorium. Cena dla pacjenta zwykle mieści się w przedziale od 10 do 15 złotych za oznaczenie aktywności jednego enzymu. 

Aminotransferazy to enzymy przydatne w codziennej praktyce lekarskiej. Są one narzędziem czułym, jednak niewykazującym dużej swoistości. Należy pamiętać, że ocenie nie powinien podlegać jedynie wynik oznaczenia, a całościowy obraz kliniczny, a także wyniki innych badań laboratoryjnych i obrazowych. Nieprawidłowy wynik pojedynczego testu nie świadczy o chorobie. 

Źródło: 

Juszczyk J., Aminotransferazy, Interna Szczeklika 2018, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
05 stycznia 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
28 grudnia 2020 mgr Aniela Brzozowska
23 listopada 2020 mgr Mateusz Durbas
22 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
30 września 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
20 sierpnia 2019 mgr farm. Monika Cichocka
24 czerwca 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
03 sierpnia 2018 mgr farm. Magda Jabłonowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)