2
Patrycja Królikiewicz-Kurek Autor
Autor
lek.
Patrycja Królikiewicz-Kurek
Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Pasjonatka Reumatologii i Endokrynologii. Współtwórczyni i prelegentka wykładów o tematyce reumatologicznej dla Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Uczestniczka licznych medycznych konferencji naukowych i szkoleniowych.

Badanie ALT i AST – kiedy wykonać próby wątrobowe?

Oznaczanie aktywności enzymów ALT i AST służy do diagnostyki chorób wątroby, m.in. ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby czy alkoholowych chorób wątroby. Aktywność tych enzymów może wzrastać również w innych sytuacjach, np. w niedoczynności tarczycy. 

Oznaczanie aktywności enzymów ALT i AST służy do diagnostyki chorób wątroby, m.in. ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby czy alkoholowych chorób wątroby. Aktywność tych enzymów może wzrastać również w innych sytuacjach, np. w niedoczynności tarczycy. 

Aminotransferazy – niezwykle ważne enzymy 

Aminotransferazy alaninowa (ALT) i asparaginianowa (AST) są enzymami. Enzymy to substancje chemiczne, które katalizują przebieg reakcji chemicznych, obniżając ich energię aktywacji. Do przeprowadzenia reakcji potrzebne są substraty – substancje początkowe, które mają ulec przekształceniu w produkty, czyli substancje końcowe. Rolą enzymu jest przyspieszenie przebiegu przemiany, która niekiedy bez jego pomocy zachodziłaby nawet milion razy wolniej. Obecne w ludzkim organizmie enzymy są substancjami wysoce specyficznymi dla konkretnych substratów i reakcji. Oznacza to, że ich obecność i działanie warunkuje zachodzenie konkretnych reakcji oraz sprawne dostarczanie produktów istotnych metabolicznie. 

Badanie ALT 

Aminotransferaza alaninowa (ALT lub AlAT) to enzym znajdujący się wyłącznie w cytoplazmie komórek. Jest on również względnie swoisty dla komórek wątroby – hepatocytów. 

Wątroba

Badanie AST 

Aminotransferaza asparaginianowa (AST lub AspAT) znajduje się zarówno w cytoplazmie komórek, jak i w ich mitochondriach. Występuje w: 

  • hepatocytach, 
  • komórkach mięśnia serca, 
  • komórkach mięśni szkieletowych, 
  • komórkach nerek, 
  • komórkach mózgu, 
  • czerwonych krwinkach (erytrocytach). 

Z tego powodu podwyższenie jego aktywności we krwi jest mniej specyficzne dla patologii wątroby. 

Badanie ALT i AST potocznie określa się jako próby wątrobowe.

Badanie ALT i AST – kiedy wykonać? 

Oznaczenie transaminaz zwykle zlecane jest w sytuacjach podejrzenia uszkodzenia wątroby, między innymi u osób nadużywających alkoholu, w zatruciach substancjami chemicznymi, np. paracetamolem lub biologicznymi, takimi jak toksyny niektórych grzybów. Ich monitorowanie wskazane jest również w przypadku przewlekłego stosowania wielu leków: immunosupresyjnych, przeciwbólowych czy obniżających poziom cholesterolu. Użyteczne są w diagnostyce i obserwacji przebiegu choroby u pacjentów zakażonych wirusami hepatotropowymi, zwykle wirusami zapalenia wątroby typu A, B lub C. 

Pobranie krwi

Próby wątrobowe – co wykrywają? 

Oznaczenia aktywności aminotransferaz są wykorzystywane w praktyce klinicznej głównie jako narzędzie diagnostyki i monitorowania rozmaitych chorób wątroby: 

  • ostrych i przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby, 
  • alkoholowych chorób wątroby, 
  • autoimmunologicznych chorób wątroby, 
  • toksycznych uszkodzeń wątroby, 
  • chorób metabolicznych powodujących uszkodzenie wątroby, 
  • chorób naczyniowych i nowotworowych wątroby, 
  • ostrej niewydolności wątroby. 

Warto jednak wiedzieć, że aktywność enzymów może wzrastać również w stanach niezwiązanych z tym narządem: 

  • uszkodzeniach mięśni (miopatiach), 
  • niedoczynności tarczycy, 
  • stanach nadmiernego rozpadu krwinek czerwonych (hemolizie), 
  • po intensywnym wysiłku fizycznym. 

Próby wątrobowe – normy 

Norma stężenia obu transaminaz może się nieznacznie różnić, zależnie od stosowanej przez laboratorium metody, dlatego zawsze należy zwracać uwagę na zakres wartości prawidłowych podawanych przez laboratorium. Ogólnie za prawidłową uznaje się aktywność obu enzymów poniżej 40 IU/l. Interpretację wartości przekraczających tę granicę należy pozostawić doświadczonemu lekarzowi, ponieważ zależnie od ich stopnia, wzajemnej relacji stężeń obu enzymów, innych wyników oraz objawów towarzyszących może on wstępnie wnioskować o możliwych przyczynach i kierować chorego na dalszą diagnostykę. 

Próby wątrobowe – cena 

Oznaczenie transaminaz to badanie, którego wykonanie w przypadku stwierdzenia wskazań może zlecić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej lub ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Wykonywane jest również w ramach medycyny pracy. Istnieje także możliwość wykonania badań w komercyjnym laboratorium. Cena dla pacjenta zwykle mieści się w przedziale od 10 do 15 złotych za oznaczenie aktywności jednego enzymu. 

Aminotransferazy to enzymy przydatne w codziennej praktyce lekarskiej. Są one narzędziem czułym, jednak niewykazującym dużej swoistości. Należy pamiętać, że ocenie nie powinien podlegać jedynie wynik oznaczenia, a całościowy obraz kliniczny, a także wyniki innych badań laboratoryjnych i obrazowych. Nieprawidłowy wynik pojedynczego testu nie świadczy o chorobie. 

Źródło: 

Juszczyk J., Aminotransferazy, Interna Szczeklika 2018, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków. 

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)