92
28 stycznia 2018

Badanie CRP sposobem na uniknięcie antybiotyku?

Polska znajduję się w europejskiej czołówce zużycia antybiotyków. Przez lata utarło się mylne przekonanie, że można je stosować bez żadnych ograniczeń i konsekwencji dla zdrowia. Dla wielu osób antybiotyki stały się wręcz „lekiem na wszystko”. Jednak objawy infekcji, takie jak katar, ból gardła czy kaszel nawet w 9 na 10 przypadkach są powodowane przez wirusy, na które antybiotyk nie działa. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku dzieci i kobiet w ciąży. Czy można temu zaradzić? Tak, bardzo często w rozpoznaniu powodu infekcji pomaga badanie CRP z krwi.

Przeziębienie, grypa, mononukleoza – to choroby wirusowe, nigdy nie lecz ich antybiotykiem!

Raporty wielu organizacji zdrowia są zatrważające. Okazuje się, że nagminnie przyjmujemy antybiotyki z powodu chorób, których przyczyną są wirusy. Mamy tu na myśli przeziębienie, grypę oraz większość – bo aż 90% infekcji górnych dróg oddechowych, objawiających się kaszlem czy bólem gardła. Układ oddechowy zarówno u dzieci, jaki i dorosłych jest najbardziej narażony na kontakt ze światem zewnętrznym i podatny na infekcję. Stosowanie antybiotyku, w trakcie trwania infekcji wirusowej nie tylko nie pomaga, lecz wręcz szkodzi. Przy niektórych rodzajach infekcji, np. wirus EBV (popularna mononukleoza, występująca często w wieku dziecięcym), podanie antybiotyku może uszkodzić wątrobę. Antybiotyk to zawsze ostateczność, ponieważ każde stosowanie antybiotyku powoduje niszczenie fizjologicznej flory bakteryjnej. Jej odbudowa może trwać nawet 6 miesięcy. Cięższe powikłania to biegunka, zapalenie jelit czy wstrząs anafilaktyczny.

Badanie CRP z krwi

Białko C-reaktywne (CRP) jest unikalnym białkiem ostrej fazy. Organizm zaczyna je produkować w zwiększonej ilości w momencie powstania stanu zapalnego, np. na skutek infekcji czy uszkodzenia tkanek. Podniesione wartości CRP obserwuje się w wielu chorobach. Stężenie fizjologiczne CRP we krwi (czyli normalne dla ludzi zdrowych) nie przekracza 6,6 mg/L, jednak najczęściej spotykane normy laboratoryjne są nieco wyższe i mieszczą się w przedziale 0-8 mg/L. Wzrost stężenia CRP w krwi następuje już po 6-8 godzinach od pojawienia się czynnika wywołującego stan zapalny, czyli np. zakażenia bakteryjnego. Białko CRP osiąga najwyższy poziom po około 1-2 dniach. Zmiany stężenia białka C-reaktywnego we krwi wykorzystuje się w ustalaniu etiologii (przyczyny) infekcji.

Infekcja bakteryjna…

W większości infekcji bakteryjnych następuje bardzo duży wzrost wartości CRP powyżej 40 mg/L. W ciężkich zakażeniach o podłożu bakteryjnym (np. zapalenie płuc) stężenie CRP często przekracza 100 mg/L. Zdarza się, że CRP osiąga wartości rzędu kilkuset, a nawet powyżej 1000 mg/L.

…czy wirusowa?

Natomiast infekcje wirusowe w większości przypadków nie powodują znacznego wzrostu wartości CRP – zwykle nie przekracza ono stężenia 8 mg/L. Przy cięższych infekcjach wirusowych CRP może osiągać wartości do 40 mg/L.

Duże zużycie antybiotyków idzie w parze ze zbyt małą ilością badań diagnostycznych

Lekarze najczęściej zlecają leczenie antybiotykiem na podstawie wywiadu i rozpoznania objawów klinicznych. Niestety w bardzo wielu przypadkach zarówno choroby wirusowe, jaki i bakteryjne dają bardzo podobne objawy. Dotyczy to szczególnie infekcji górnych dróg oddechowych, które są najczęstszym powodem wizyt w gabinetach lekarskich. Wykonanie badań takich jak CRP, posiew czy antybiogram pozwala na ustalenie, jakie podłoże ma infekcja oraz, w przypadku zakażenia bakteryjnego, umożliwia dobór celowanego antybiotyku (o jak najmniejszej dawce). Proste badanie CRP w wielu przypadkach pomaga rozróżnić etiologię (przyczynę) infekcję. Chociaż na pierwszy rzut oka objawy mogą być łudząco podobne, wirusy i bakterie to dwa zupełnie różne patogeny.

Oznaczenie poziomu CRP zwiększa trafność decyzji terapeutycznych i może zredukować zużycie antybiotyków nawet o 80%. Jedynie infekcje bakteryjne leczymy antybiotykami!

W krajach o najniższym odsetku stosowania antybiotyków, m.in. w Norwegii, powszechnie stosuje się badanie CRP. Ze względu na łatwość oznaczenia i szybkość uzyskiwania wyniku coraz większe zastosowanie w diagnostyce różnicowej infekcji mają testy typu point of care (POC) do oznaczania CRP, tzw. szybkie testy CRP. W wielu przychodniach, szczególnie o profilu pediatrycznym podczas wizyty wykonuje się test CRP, którego wynik otrzymujemy w bardzo krótkim czasie. Na wysoką użyteczność oznaczenia CRP, jako badania uzupełniającego, wskazują liczne publikacje i badania przeprowadzone w Polsce i na świecie. Coraz większe zainteresowanie testami CRP przez lekarzy pierwszego kontaktu idzie w parze z pojawieniem się testów diagnostycznych do samokontroli. Obecność domowych testów CRP w aptece, jako placówki opieki zdrowotnej, ułatwia dostęp do badania oraz zwiększa wiedzę na temat skutków nadmiernej antybiotykoterapii.

Domowy test CRP

Badanie CRP z krwi można wykonać w laboratorium lub zlecić w punkcie pobrań przychodni. Badanie jest nieodpłatne, jeżeli lekarz wypisze Ci skierowanie. W innym przypadku badanie należy zrobić prywatnie. Dostępność oznaczenia CRP w poradniach i gabinetach podstawowej opieki zdrowotnej jest mała, co wynika z ograniczeń refundacji diagnostyki laboratoryjnej. Alternatywą są półilościowe testy CRP do użytku domowego, które można kupić w aptekach. Nie jest to nowość, ponieważ testy tego samego typu są od lat używane w diagnostyce szpitalnej czy gabinetach lekarskich. Wiele domowych testów diagnostycznych nie rożni się metodą oznaczenia od profesjonalnych testów point of care. Na co zwracamy uwagę? Im większy zakres stężeń wykrywa test (większa rozpiętość od najniższej do najwyższej wartości) – tym wartość diagnostyczna testu CRP jest lepsza. Również, im więcej przedziałów stężenia CRP – tym dokładniejszy wynik badania otrzymamy. Szczególnie ważny jest górny zakres badania, ponieważ wysokie wyniki CRP (powyżej 100 mg/L) są alarmujące i powinny być zawsze pilnie skonsultowane z lekarzem.

Przykłady testów point of care CRP, jakie są obecnie dostępne w gabinetach oraz aptekach.

Nazwa testu

Producent

Zakres

Wynik

Actim CRP

Medix

10 – 80 mg/L

4 poziomy

CrP test

RedMed

10 – 80 mg/L

4 poziomy

CRP DIAQUICK

Dialab

10 – 80 mg/L

4 poziomy

CRP-Screen

Veda.Lab

8 – 100 mg/L

4 poziomy

CRP TEST

IVT Immuno

10 – 30 mg/L

3 poziomy

Normy testu CRP podczas infekcji

  • CRP poniżej 8 mg/L – wynik oznacza, że nie została wykryta infekcja bakteryjna. Jeżeli masz objawy choroby i niski poziom CRP, oznacza to najczęściej infekcję wirusową.
  • CRP w zakresie 8-40 mg/L – wskazuje na infekcję wirusową.
  • CRP w zakresie 40-100 mg/L – oznacza prawdopodobieństwo rozwoju zakażenia bakteryjnego – wskazana jest konsultacja z lekarzem.
  • CRP powyżej 100 mg/L – wskazana jest pilna konsultacja z lekarzem, tak wysokie CRP często towarzyszy groźnym infekcja bakteryjnym.

Czy warto wybrać test CRP? Sprawdź zalety badania w domu

  • U najmniejszych pacjentów unikamy pobrania krwi z żyły, co często w połączeniu ze strachem przed personelem medycznym jest bardzo stresujące. W przypadku dzieci krew włośniczkowa pobrana z palca jest rutynowym materiałem diagnostycznym.
  • Uniknięcie konieczności wizyt w poczekani laboratorium czy przychodni, gdzie dodatkowo narażamy siebie lub dziecko na kontakt z chorymi.
  • Wynik badania „na już”. Czas wykonywania testu CRP to zaledwie kilka minut. Unikamy w ten sposób konieczności oczekiwania na wynik badania. W przypadku badanie CRP jest to bardzo istotne, ponieważ jest to parametr zmieniający się dynamicznie. Mówi się, że największą wartość ma oznaczenie CRP „w czasie rzeczywistym” – przed lub w czasie wizyty u lekarza.
  • Masz gorączkę, kaszlesz, boli Cię gardło, masz katar – w tej sytuacji wykonanie testu pozwoli Ci podjąć decyzję czy konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem, czy może wystarczą domowe sposoby, żeby wrócić do zdrowia.
  • Reagujesz szybko – czasem zdarza się nagły rozwój infekcji, w tych wypadkach pojawienie się wysokiego poziomu CRP (nawet przekraczającego 100mg/L, wskazuje na infekcję bakteryjną) – oznacza, że konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem.
  • W przypadku gdy antybiotyk nie jest konieczny, chronisz florę bakteryjną jelit, układ odpornościowy oraz wątrobę i nerki.
  • Proste wykonanie badania – pobierz krew z palca, wykonaj test i odczytaj wynik bez dodatkowego sprzętu.

Pamiętaj, antybiotyki to leki, które powinny być stosowane rozsądnie.

Nigdy nie lecz się pozostałościami antybiotyków po poprzednich kuracjach. Nie korzystaj z antybiotyków, które przynosi sąsiadka czy rodzina. Nie wymuszaj również na lekarzu przepisania antybiotyku „na wszelki wypadek”. Jeżeli konieczna jest kuracja antybiotykiem, zawsze stosuj się do zaleceń lekarza.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciw grypie a recepta

Tak, by zakupić szczepionkę przeciw grypie należy mieć receptę.  W większości przychodni istnieje możliwość zaszczepienia się preparatami, którymi dysponuje placówka…

Zobacz więcej

Dlaczego ospa party jest niebezpieczne?

Ospa party jest spotkaniem organizowanym przez rodziców, polegającym na zarażeniu dzieci ospą w celu tzw. uodpornienia, jeśli nie przechodziły jeszcze…

Zobacz więcej

Poliprobiotyki w antybiotykoterapii

Przyjmowanie poliprobiotyku należy zacząć nie przed lub po, a na początku antybiotykoterapii. Najlepiej przyjmować jedną kapsułkę/saszetkę przed lub po przyjęciu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. mamaoli pisze:

    Świetny artykuł, bardzo pomocne informacje!

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Dziękujemy! 😁

  2. Dorota pisze:

    Te domowe testy to straszne dno. Trzeba by krwawić solidnie żeby zebrać całą probówkę krwi, tzn pipetę. Nie wyobrażam sobie robić to dziecku, dla mnie to było bardzo trudne.

    1. mgr inż. Monika Byrska pisze:

      Testy diagnostyczne do użytku domowego, w tym szybki test CRP – są wyrobami medycznymi, które od wielu lat w tej samej postaci są używane również przez profesjonalistów (lekarze, szpitale, laboratoria) w ramach tzw. diagnostyki point of care – czyli badań wykonywanych przy pacjencie. W przypadku testu CRP – jest to dokładnie ten sam produkt, jakiego na całym świecie używają lekarze. U dzieci i dorosłych w warunkach ambulatoryjnych rutynowo wykonuje się szybkie testy CRP z krwi włośniczkowej pobranej z nakłucia palca. Tutaj również ma zastosowanie taka sama procedura pobrania krwi do pipety (mikrokapilary), a sama objętość pobieranej krwi jest niewielka. Pacjent zgodnie z zaleceniami powinien odpowiednio przygotować się do pobrania krwi (m.in. masaż palca, ogrzanie dłoni) – celem zwiększenia ukrwienia. Należy również pamiętać o prawidłowym dociśnięciu do opuszka palca automatycznego nakłuwacza i nie ściskaniu pipety podczas pobrania – ponieważ uniemożliwia to swobodną migracje krwi. Postępując zgodnie z instrukcją użytkowania, pobranie krwi – nawet u dziecka, nie powinno sprawiać kłopotu.

  3. Kuba pisze:

    Dzięki temu testowi uniknąłem niepotrzebnego zażywania antybiotyku.

  4. Vichr pisze:

    Bardzo ładnie opisane, jasno i zrozumiałe, bez większego wchodzenia w stricte medyczne wyjaśnia.

  5. Grzyb pisze:

    Niestety to prawda wiekszosci lekarzom w polsce wygodniej po prostu zapisywać antybiotyk jak landrynki.

Czytaj także
31 maja 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
27 maja 2021 mgr farm. Marta Grabowska
24 maja 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
21 maja 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
21 maja 2021 Magdalena Bernisz
26 kwietnia 2021 mgr Aniela Brzozowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)