41
04 października 2019

Benzodiazepiny – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Benzodiazepiny są grupą leków wykazujących właściwości przeciwlękowe, uspokajające, nasenne,  przeciwdrgawkowe i miorelaksacyjne. Ich działanie oparte jest na hamowaniu przekaźnictwa w obrębie struktur ośrodkowego układu nerwowego. Jakie mogą być skutki uboczne stosowania benzodiazepin? Czy można się od nich uzależnić?

Benzodiazepiny – właściwości

Benzodiazepiny są związkami chemicznymi o budowie opartej na dwóch skondensowanych pierścieniach. Działanie benzodiazepin polega na nasileniu przekaźnictwa GABA-ergicznego w Ośrodkowym Układzie Nerwowym za pośrednictwem interakcji z makromolekularnym kompleksem receptora GABA-ergicznego. GABA jest jednym z  neuroprzekaźników hamujących, a zatem nasilenie efektów działania tego układu powoduje hamowanie funkcji neuronów, co przekłada się na następujące działania benzodiazepin:

  • nasenne,
  • uspokajające,
  • przeciwdrgawkowe, 
  • przeciwlękowe, 
  • miorelaksacyjne, czyli redukujące napięcie mięśni.

Benzodiazepiny to leki dostępne w formie doustnej, doodbytniczej, dożylnej i domięśniowej, stosowane zależnie od konkretnego wskazania terapeutycznego. Dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Należą do substancji rozpuszczalnych w tłuszczach, co zapewnia im szybkie przenikanie do struktur OUN, a co za tym idzie – błyskawiczne działanie. 

Benzodiazepiny – podział

Benzodiazepiny dzielą się ze względu na wykazywaną długość działania. Wyróżnia się trzy rodzaje:

Krótko działające, których czas działania wynosi od 5 do 8 godzin:

  • britizolam,
  • loprazolam,
  • triazolam.

Średnio długo działające o czasie działania od 5 do 30 godzin, do których zalicza się:

  • alprazolam,
  • bromazepam,
  • nitrazepam,
  • oksazepam,
  • temazepam.

Długo działające, wykazujące efekt do nawet 60 godzin:

  • diazepam,
  • ketazolam,
  • klobazam,
  • oksazolam.

Benzodiazepiny – zastosowanie

Benzodiazepiny stosowane są w leczeniu zaburzeń lękowych oraz bezsenności, zwłaszcza związanej ze stanami lękowymi. Ich szybkie działanie sprawia, że nadają się do przerywania napadów lęku panicznego. Poza psychiatrią benzodiazepiny jako środek przeciwdrgawkowy są jednym z podstawowych leków stosowanych w napadach drgawkowych, podaje się je w leczeniu alkoholowego zespołu odstawiennego i jego zaawansowanej postaci – delirium tremens. W anestezjologii służą do premedykacji – przygotowania pacjenta do wprowadzenia w znieczulenie ogólne. 

Bezsenna kobieta

Benzodiazepiny – uzależnienie 

Przyjmowanie benzodiazepin wiąże się z ryzykiem rozwoju uzależnienia. Szczególnie narażone są na nie osoby z historią uzależnienia od alkoholu oraz te stosujące wysokie dawki benzodiazepin. Na rozwój uzależnienia może wpływać kolejne zjawisko występujące w czasie stosowania tych leków. Mowa tu o tolerancji, która polega na konieczności stopniowego zwiększania dawki substancji w celu osiągnięcia tego samego efektu terapeutycznego. Tolerancja ma charakter krzyżowy, co oznacza, że zmiana na inną substancję nie spowoduje możliwości osiągnięcia efektu niską dawką, a konieczne będzie zastosowanie proporcjonalnej, wyższej dawki. 

Benzodiazepiny – skutki uboczne

W czasie stosowania benzodiazepin wystąpić może czasowa niepamięć okresu działania leku. Jest to korzystne w kontekście zastosowania w anestezjologii. Aby uniknąć tej konsekwencji, po przyjęciu dawki preparatu należy zapewnić około 7-8 godzin nieprzerwanego snu. Kolejny ważnym działaniem niepożądanym związanym raczej z gwałtownym odstawieniem leku po długim okresie stosowania jest zespół odstawienny, przebiegający z pobudzeniem, lękiem i bezsennością. U osób w podeszłym wieku i dzieci po podaniu benzodiazepin wystąpić może paradoksalna reakcja, polegająca na pobudzeniu, nerwowości i nadmiernej aktywności.

Benzodiazepiny – przeciwwskazania

Benzodiazepin nie należy łączyć z alkoholem ani innymi lekami działającymi na OUN, o ile nie zalecił ich łącznie lekarz, ponieważ wzajemnie mogą one wzmagać swoje działanie. Każde podanie u osób starszych, dzieci, obciążonych chorobami somatycznymi wymaga ostrożności.

Benzodiazepiny to cenne leki o szerokim zastosowaniu. Należy jednak pamiętać, że ich przyjmowanie wymaga ostrożności i zawsze musi wynikać z bezpośredniego zalecenia lekarza. Każdy pacjent jest inny, a symptomy jego choroby mogą mieć różne podłoże i wymagać odmiennego leczenia.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Program lekowy – co to jest?

Program lekowy to gwarantowane, czyli bezpłatne świadczenie oparte na zastosowaniu innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, których użycie nie jest finansowane w…

Zobacz więcej

Czy lek musujący można rozpuścić w wodzie gazowanej?

Skład tabletek musujących jest tak skomponowany, że nie ma konieczności dodawania do nich wody gazowanej, gdyż zawierają one węglany i…

Zobacz więcej

Czy można zwrócić lek do apteki?

Niestety, zgodnie z art. 96 ust.7  ustawy o prawie farmaceutycznym, nie jest możliwe przyjęcie zwrotu leku do apteki. Leki są…

Zobacz więcej

Jak leczyć chroniczne zmęczenie?

Przede wszystkim powinna Pani udać się do lekarza rodzinnego w celu zdiagnozowania albo wyeliminowania chorób, których objawem mogłoby być chroniczne…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Czy zamienniki leków są bezpieczne?

Pacjent, otrzymując zamiennik oryginalnego leku ma gwarancję, że jego terapia będzie bezpieczna i skuteczna.  Zamienniki oryginalnych leków są wprowadzane na rynek…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Łukasz pisze:

    Cenne informacje

Czytaj także
22 listopada 2021 Adriana Kawecka
18 listopada 2021 mgr Adrianna Kotłowska
17 listopada 2021 mgr farm. Joanna Dąbska-Zylka
17 listopada 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
17 listopada 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)